Hidrografia, landaredi potentziala eta ekintza-guneak: Iberiar penintsula eta Euskadi

Resumen

Dokumentu honek Iberiar penintsulako arro hidrografikoak, ur-banalerroak eta isurialdeak azaltzen ditu, baita landaredi potentziala eta atmosferako ekintza-guneak (antizikloiak eta depresioak). Ikasleek penintsulako arroen zerrenda eta bakoitzaren ezaugarriak ulertuko dituzte, eta klimak eta landaredia nola eragiten duten. Halaber, goi- eta behe-presioaren ezaugarriak eta eguraldiarekin duten lotura ikasiko dituzte.

Puntos clave

Arro hidrografikoa ibai, aintzira edo itsaso berera isurtzen diren urak biltzen dituen lur-hedadura da.
Ur-banalerroa mendi-tontorrek osatzen duen lerroa da, isurialdeak bereizten dituena; Iberiar penintsulan bi banalerro daude eta Kantauriko mendikatean elkartzen dira.
Banalerroek 3 isurialde sortzen dituzte: Kantaurikoa, Atlantikoa eta Mediterraneokoa. Euskadin ur-banalerro bakarra dago mendebaldetik ekialdera.
Landaredi potentziala gizakiaren eraginik gabe eremu batean izango litzatekeen landaredi egonkorra da, lurraren, klimaren eta higaduraren araberakoa.
Iberiar penintsulan 3 landaredi potentzial mota daude: boreal-alpetarra, eurosiberiarra eta mediterraneoa.
Goi-presioko eremuetan (antizikloiak, 1.016 milibar baino gehiago) haizea erlojuaren orratzen noranzkoan biratzen da eta eguraldi egonkorra sortzen da; behe-presioko eremuetan (depresioak edo borraskak, 1.016 milibar baino gutxiago) haizea aurkako noranzkoan biratzen da eta eguraldi ezegonkorra sort

Ponte a prueba

Arro Hidrografikoa

Arro hidrografikoa: ibai, aintzira edo itsaso berera isurtzen diren urak jasotzen dituen lur-hedadura da. Penintsulako arro hidrografikoen ezaugarriak:

Isurialde banalerroek bereizten dituzten arroak mendi-erliebeetako gailurrek osatzen dituzte.
Penintsulako arro hidrografikoak: arro kantauriarrak, Galiziako kostaldea, Miño-Sil; Duero, Tajo, Guadiana, Guadalquivir, Tinto-Odiel-Piedras, Guadalete-Barbate, Kataluniako barne-arroak, Ebro, Júcar, Segura eta Andaluziako arro mediterraneoa.

Arroetan, urak ibilgu batetik igarotzen dira, eta hierarkikoki antolatutako sare bat osatzen dute, ibaiadarren adarretatik eta ibaiadarretik ibai nagusiraino iritsi arte.

Ur-Banalerroa

Ur-banalerroa: Isurialdeak banatzen dituen mendi-tontorrek eratzen dituen lerroa da. Isurialde bakoitzean itsaso berera isurtzen dute lurralde horren ibaiek, beren arroak eratuz. Iberiar penintsulan bi banalerro daude eta Kantauriko mendikatean dute elkargunea (Ebro ibaia jaiotzen den inguruan). Horrela 3 isurialde sortzen dira: Kantaurikoa, Atlantikoa eta Mediterraneokoa.

Euskadin uren banalerro bakarra dago mendebaldetik ekialdera. Ur-banalerroek klimak eta landare paisaiak banatzen dituzte askotan.

Landaredi Potentziala

Landaredi potentziala: eremu jakin batean, gizakiaren jarduerak ekosistema naturala aldatuko ez balu, izango litzatekeen landaredi egonkorra. Lurralde batean berez sortzen den landaredia da, lurraren, klimaren, higaduraren...arabera. Iberiar penintsulan 3 motatako landaredi potentziala azaltzen dira:

Boreal-alpetarra (mendiko inguru garaietan, hala nola, Pirinioak eta Kantauri mendikatea)
Eurosiberiarra (penintsularen iparraldean, Erdiko mendikatean eta Iberiar Mendikateko zenbait sektore)
Mediterraneoa (penintsularen gainerako lurrak)

Ekintza-Guneak (Antizikloia eta Depresioa)

Ekintza-guneak: Goi- eta behe-presioko eremuak dira. Bi motatako ekintza-guneak daude:

Goi-presioa edo Antizikloia

Goi-presioko eremuak dira (1.016 milibarretako presio atmosferiko baino gehiagoko aire zona da) behe-presioko beste eremu batzuez inguratuta daudenak. Haizea erlojuaren orratzen noranzkoan biratzen da eremu horien inguruan, eta horrek eguraldia egonkortzen du. Haizeak horren inguruan mugitzen dira erlojuaren orratzen noranzkoan (Ipar hemisferioan). Eguralde egonkorra sortzen du.

Behe-presioa, Depresioa edo Borraska

Behe-presioko eremuak dira (1.016 milibarretako baino gutxiagoko aire zona da) eta presio handiagoko beste eremu batzuez inguratuta daude. Eremu horien inguruan, haizea erlojuaren orratzen aurkako noranzkoan biratzen da, eta horrek eguraldia ezegonkortzen du, eta, sarritan, baita euria eragiten ere.

Preguntas frecuentes

Zer da arro hidrografiko bat?

Arro hidrografikoa ibai, aintzira edo itsaso berera isurtzen diren urak jasotzen dituen lur-hedadura da. Urak hierarkikoki antolatutako sare baten bidez iristen dira ibai nagusira.

Zer da ur-banalerroa?

Isurialdeak banatzen dituen mendi-tontorrek osatzen duen lerroa da. Isurialde bakoitzeko ibaiek itsaso berera isurtzen dute ura.

Zein dira Iberiar penintsulako landaredi potentzial motak?

Boreal-alpetarra, eurosiberiarra eta mediterraneoa. Boreal-alpetarra mendiko eremu garaietan dago, eurosiberiarra penintsularen iparraldean, eta mediterraneoa gainerako lurretan.

Nola eragiten du antizikloiak eguraldian?

Antizikloia goi-presioko eremua da, eta haizeak erlojuaren orratzen noranzkoan biratzen dira, eguraldi egonkorra sortuz.