Baserri jarduerak: nekazaritza egitura eta ekoizpena Espainian

Baserri Jarduerak

Baserri-espazioan egiten diren jarduerak nekazaritza, abeltzaintza eta baso ustiapena dira. Erabilera horiek Espainian hartzen duten azalera honela banatzen da:

• Laborantza lurrak
• Belardi naturalak eta larreak
• Basoak

Erabilera bakoitzak baserri ekoizpen osoan egiten duen ekarpenak bilakaera izan du. Lehen, landare ekoizpena zen nagusi; gaur egun, aldea txikiagoa da.

Nekazaritza Jarduera

1.1. Nekazaritza Egitura

Nekazaritza tradizionalak polilaborantza baliatzen zuen, teknika atzeratuak eta laborantza sistema estentsiboak erabiliz. Ondorioz, ekoizpena urria zen eta autokontsumorako erabiltzen zen.

Gaur egun, bi ustiategi mota nagusi daude:

• Ustiategi produktibistak: Espezializazioa, teknifikazioa eta intentsifikazioa baliatzen dituzte, ekoizpen ugaria lortu eta merkatuan saltzeko.
• Kalitatezko ustiategiak: Dibertsifikazioa, ingurumenaren aldeko teknikak eta estentsifikazioa baliatzen dituzte, kalitatezko ekoizpena lortzeko.

A) Espezializaziorako Joera

Nekazaritzan, espezializaziorako joera dago, eskualde bakoitzean ongien ekoizten diren produktuetan. Joera horrek gora egin du azken urteotan.

B) Teknika Modernoak Laborantzan

Laborantzan, teknika modernoak sartu dira:

• Makinen erabilera: Gora egin du, eta erabilera maila ontzat hartzeko modukoa da. Hala ere, makina asko zaharkituta daude eta gutxi erabiltzen dira, ustiategi asko txikiak direlako.
• Pestizida eta ongarri kimikoak: Kontsumoak gora egin du duela gutxi arte, batez ere sail ureztatuetan.
• Hazi hautatuak eta labore transgenikoak: Genetikoki manipulatuak erabiltzen dira, produktuak zenbait propietatez hornitzeko eta haien errendimenduak areagotzeko.
• Naturako baldintzak gainditzeko teknikak: Klima aldatzeko teknikak erabiltzen dira, hala nola mikroklima bero eta hezeak sortzea kristal edo plastikozko egituren barruan (berotegiak).

C) Nekazaritza Intentsiboa eta Ureztapena

Nekazaritza intentsiboaren garrantzia areagotu egin da, lehorreko laborantzan lugorriak behera egin baitu eta nekazaritza ureztatua hedatu baita.

Lugorria

Lugorria nekazaritza jardunbide tradizional bat da: lurrari atseden hartzen uzten zaio denboraldi batean, lurzoruaren emankortasuna berreskuratzeko. Lugorri osoaren azalerak behera egin du duela gutxi arte. Banaketari dagokionez, garrantzi txikia du. Abantaila nagusia lurraren atseden naturala errespetatzen duela da, baina arazo bat ere badu: nekazaritza-ekoizpena murrizten dela.

Ureztapena

Ureztapena nekazaritza jardunbide bat da, ur gehigarria botatzen zaie laboreei.

• Ureztapen intentsiboa: Aire zabalean edo berotegietan egiten da, eta zenbait uzta lortzen dira urtean. Uzta goiztiarrak eta sasoiz kanpokoak nabarmentzen dira, interes ekonomikoengatik.
• Ureztapen estentsiboa: Uzta bakar bat lortzen da, errendimendu hobeak lortuz.

Azalera ureztatuak izugarri egin zuen gora Estatuaren obra handiei esker. Ureztapen politikak jada dauden sail ureztatuak hobetzera eta modernizatzera bideratzen dira.

Sail Ureztatuen Banaketa

Sail ureztatuen banaketan alde handiak daude. Penintsulako iparralde hezean urria da, eta klima mediterraneoko eremuan prezipitazioak urriak eta irregularrak dira. Bi zona bereizten dira:

1. Kostalde mediterraneoa: Ureztapen intentsiboa da, eta baldintza hauek ditu: tenperatura leunak, erliebearen babesa, lurzoruen egokitasuna eta nazioarteko eskaria.
2. Penintsularen barrualdea: Ureztapen estentsiboa da, eta baldintza hauek ditu: penintsulako ibai handietatik lortzen den ura eta pentsurako zerealen eta zenbait labore industrialen eskari gero eta handiagoa.

Ureztapenaren Abantailak eta Arazoak

Ureztapenak abantaila ugari ditu:

• Ekonomia: Ekoizpena egonkortu, dibertsifikatu eta handitu egiten da.
• Gizartea: Bizi maila hobetzen da, zerbitzu eskaria eta hornidura handitzen direlako.
• Demografia: Lagungarria da biztanleria finkatzen.
• Kultura: Prestakuntza teknikoa eta profesionala hobetzen da.
• Ingurumena: Lagungarria da ekosistemen eta paisaien aniztasunerako.

Arazoak, berriz, zenbait sistema ez-efizientek ura xahutzea eta uraren erabileragatiko gatazkak sortzea dira.

Gaur Egungo Ureztapen Politikak

Gaur egungo ureztapen politiketan, EBren eskakizunak eta klima-aldaketara egokitzeko premia hartu behar dira kontuan. Helburua ureztapenaren efizientzia hobetzea da.

1.2. Nekazaritza Ekoizpena

Nekazaritza ekoizpena nagusia da Andaluzian, Valentzian, Murtzian, Errioxan eta Kanarietan.

A) Zerealak

Belarki-laboreak dira, eta gizakia elikatzeko, azienda elikatzeko, pentsu konposatuak egiteko eta bioerregaiak lortzeko erabiltzen dira. Penintsularen barrualdeko lehorreko laborantzako eremuak dira, eta lugorriarekin edo lekadunekin txandakatzen dira. Salbuespenak artoa eta arroza dira. Azalera txikitzeko joera dago, baina ekoizpena gora egiten ari da.

B) Lekadunak

Belarki laboreak dira, eta gizakiak zein aziendak elikatzeko erabiltzen dira. Zerealekin txandakatzen direnez, atsedenaldirako edo erdilugorriko laboreak dira. Ekoizpena handitu egin da azken urteotan, labore-txandaketak sustatzen dituztelako.

C) Mahatsondoa

Lehorreko zuhaixka laborea da, eta mahatsak ematen ditu. Gune nagusia Gaztela-Mantxa da. Mahastiak eremu marginaletan kokatzen ziren lehen, eta horren ondorioz, errendimenduak baxuak ziren. Ekoizpena handitu da, baina alde handiak daude urte batetik bestera. Ardoa esportatu egiten da, eta balantza positiboa du.

D) Olibondoa

Lehorreko zuhaitz laborea da, eta udako lehorraldiak ondo jasaten ditu. Gune nagusia Andaluzia da. Espainia munduko lehen postuan dago. Ekoizpena izugarri handitu da hobekuntza teknikoei esker, baina asko aldatzen da urte batetik bestera. Kalitate handiko barietateak sustatzen dira.

E) Barazkigintza eta Frutagintzako Laboreak

Fresko kontsumitzeko edo kontserba-industriarako erabiltzen dira. Eremuak aire zabalean, berotegietan eta hirietako kontsumo zentroetatik gertu daude.

F) Labore Industrialak

Industria-eraldaketarako erabiltzen dira. Nabarmenenak ekilorea, kotoia, tabakoa eta lupulua dira.

G) Bazka Laboreak

Aziendaren elikadurarako erabiltzen dira, deshidratazio naturala edo industriala egin ondoren. Lurzorua berreskuratzeko, higaduraren eta izurrien aurka egiteko, eta klima-aldaketaren aurka egiteko (karbono hustutegi gisa erabiltzen direlako) ere lagungarriak dira. Azalerak eta ekoizpenak gora egin dute.