Euskal Esaera Zaharrak: Jakinduria Herrikoia

Euskal Esaera Zaharrak

Euskal esaera zaharrak, herri jakinduriaren isla dira, belaunaldiz belaunaldi transmitituak. Bizitzaren alderdi askori buruzko ikasgaiak eta gogoetak eskaintzen dituzte, labur eta zehatz.

• Aberatsak guztiak adiskide.
• Abere gaiztoa da gorrotoa.
• Adiskide onekin orduak labur.
• Agure onari ez ateak itxi.
• Ahal dena, itsasoan den arrain hoberena.
• Ahuntzaren umea, antxumea.
• Aldi galdua, ez da harrapatzen.
• Alferkeriak askoren hondamendia.
• Anbotoko baleak Anbotora nahi.
• Ardien kulpak bildotsak pagatu.
• Ardo gozoak lau begi, eta oinik ez.
• Arian-arian xehetzen da burdina.
• Arotzaren etxean otzara aulki.
• Askoren mina txoroen atsegina.
• Astoa nolako, zamak halako.
• Atzerri, otserri.
• Auzoko behiak erroak luze.
• Azeriak jaso ezin, eta bai gabia.
• Azienda ahulek arkakuso asko.
• Bakoitzak bere opilari su.
• Baleki gazteak, baleza zaharrak.
• Balizko olak burdinarik ez.
• Baneuka eta balitz elkarren ondoan dabiltza.
• Barrika txarretik ardo on gutxi.
• Bere etxea pobrea erregerena baino hobea.
• Bista ona eta elkar ezin ikusi.
• Bistatik urrun, bihotzetik urrun.
• Bost zentimoko pupua eta hamar zentimoko tropua.
• Dagoenean bon-bon, ez dagoenean egon.
• Diruak malkarrak zelaitzen.
• Edozein txoriri eder zaio bere habia.
• Egarri dagoenari ur lohirik ez.
• Egia da latz eta garratz.
• Egia, askoren erregarria.
• Eroriz ikasten da oinez.
• Errementariaren etxean zotza burduntzi.
• Esaera zaharrak gezurrik ez.
• Eskuko behatzak ere ez zituen Jainkoak berdinak egin.
• Etxean ikusia, umeak ikasia.
• Etxeko sua etxeko hautsez estali behar da.
• Ez da beharra bezalako morroirik.
• Ez hitz egin nahi ez bada huts egin.
• Galduz gero, osasuna da ezaguna.
• Geroa alferraren leloa.
• Gezurrak buztana motz.
• Gezurrak hanka motza du.
• Gizon buru zuri, oilanda zale.
• Gogozko tokian aldaparik ez.
• Goiz gorri, arrats euri.
• Gozoago beti auzoko ogia.
• Guztien gogora egitea da gauza nekea.
• Hagina dabilena, sabela poz.
• Haizea nora, zapiak hara.
• Han eta zakurrak oinutsik.
• Haritz eroriari orok egur.
• Haur jaio eta haur hil.
• Hil eta gero, salda bero.
• Hilak lurpera, biziak mahaira.
• Hobe da ezer ez ezer baino.
• Hontzari bere umeak eder.
• Ibiltari gauean, logale goizean.
• Ikasi du zaharrak, erakutsita beharrak.
• Izenak handi, izanak gutxi.
• Jaten duten santuekin ez dago fidatzerik.
• Jokoa ez da errenta.
• Nagia beti lantsu.
• Nagusi askoren astoa, goseak hil.
• Nagusiaren begiak gizentzen janariak.
• Nire etxeko kea, auzoko sua baino hobea.
• Nirea nire eta zurea gure.
• Nolako zura, halako ezpala.
• Nork bere astoari egiten dio arre.
• Odolak su gabe diraki.
• Ohitura gaiztoa, berandu ahaztua.
• Oilo ibiltari, azerien janari.
• Osasuna, munduko ondasuna.
• Otsoak ez du bere haragirik jaten.
• Sasi hutsa ez da zutik egoten.
• Trapu zaharrak etxean garbitu.
• Txakur zaunkaria, gutxitan hozkaria.
• Txakur iharrari arkakuso guztiak.
• Txapela buruan eta ibili munduan.
• Umearen zentzua etxean entzuna.
• Ura pasa eta gero, presa egin.
• Urruneko eltzea urrez, etxeratu orduko lurrez.
• Usoak joan, sareak heda.
• Zahar hitz, zukur hitz.
• Zakur zaunkaria, nekez hozkaria.
• Zuri guztiak ez dira irinak.

Perpaus Motak eta Galde-Hitzak

Hona hemen euskarazko perpaus mota batzuk eta horiekin lotutako galde-hitzak:

• Zergatik: Kausa-perpausak
• Zer: Konpletibo-perpausak
• Nola: Modu-perpausak
• Noiz: Denbora-perpausak
• Zertarako: Helburu-perpausak
• Zer: Zehar-galderak
• Zein: Erlatibo-perpausak