Euskal Atsotitzak: Hilabeteak, Eguraldia eta Ohiturak

Urria: Usoen eta Gaztainen Garaia

• Urria, usoaren galgarria: Sasoi horretan ehiztariek milaka uso ehizatzen dituzte.
• Urriko elurra, zortzi hilabeteko elurra: Urrian elurra egiten duenean, hurrengo zortzi hilabetetan elurra izango dugu mendi-tontorretan.
• Urrea esan, eta urria eman: Gauza bat eskatu eta bestea edo nahi ez duguna ematen digutenean esaten da.
• Urriko tenporetan zein haize, negu guztian halaxe: Urriko tenporek markatzen dute neguko eguraldiaren joera.
• Urriaren azkenean, gaztainak etxean: Urriaren bukaerarekin batera gaztainak jateari ekiten diogu.

Azaroa: Santu Guztiak eta San Martin

1. Santu Guztietan, elurra mendietan: Santu Guztien Egunean normalean elurra egiten du.
2. Eguzkia eta euria, Erromako zubia: Euria egin ondoren, eguzkiaren aurrez aurreko aldean ostadarra agertzen da zeruan.
3. Gaur hotza, bihar izotza, etzi elurra, banuen beldurra: Azaroko eguraldia gero eta txarragoa da denbora igaro ahala.
4. Bostak eta iluna, txerria hiltzeko eguna: San Martin egunean txerri bat hiltzen da afaltzeko.
5. Azaroa hotz, negua motz: Azaroa hotza denean, negua motza izango dela esan nahi du.
6. Azaroko eguna, argitu orduko iluna: Eguna laburtzen hasten da, eguzkiak beheranzko joera hartzearekin batera.

Abendua: Negu Gorria eta Jaiak

1. Abenduan egin egur eta lo: Abenduan hotz egiten duenez, egurra sutara bota eta bero-bero lo egiteko garaia da.
2. Abenduko eguna, argitu orduko iluna: Argi-ordu gutxi daude negua delako.
3. Abenduan burdinazkoa, ilbeltza altzairuzkoa: Eguraldi hotza denontzat da.
4. Abendua zuri, ez ardi eta ez axuri: Elurra ari duenez, animaliak ezin dira belardietan bizi, hotzak harrapatu eta hilko bailituzke.
5. Abendu lehorra, urte ugaritsua: Abenduan lurra lehortzen bada, urte osoan uzta oparoak egongo dira.
6. Abendua jai huts eta gau huts: Abenduan dena da jaia eta dena da gaua.

Urtarrila: Neguaren Bihotza

1. Urtarril hotza, neguaren bihotza: Neguaren funtsa hotza egitea da; beraz, urtarrilean hotz egin behar luke.
2. Urtarrila idortea, laboraria dirute: Urtarrila lehorra bada, nekazariak uzta ona eta diru asko izango du.
3. Urtarrila bero, zinkurinak gero: Urtarrilean bero egiten badu, gero dator eguraldi txarra eta jendea kexaka hasten da.
4. Urtarrila euritsu, urtea dirutsu: Urtarrileko euria lagungarria da hazien garapenerako eta uzta oparoa izateko.
5. Urtarrileko elur, burdinazko elur: Urtarrileko elurra gogorra da eta denbora luzez geratzen da mendietan.
6. Urtarrila urik gabe, urtea ogi gabe: Urik gabe ez dago uztarik, ezta jatekorik ere.