Espainiako klima mediterraneoen ezaugarriak eta landaredia

Klima Ozeanikoa

Kokapena

Penintsularen iparraldean.

Tenperatura Faktoreak

• Tenperatura-bitarte txikia: 15 ºC
• Uda freskoak (20 ºC baino baxuagoak)
• Negu epelak/moderatuak (6 ºC-tik gora)
• Barrualderago neguko tenperatura-bitarteko handiagoa
• Batez besteko tenperatura: 12 ºC-14 ºC = Klima epela
• Faktoreak:
  • Itsasoa: tenperatura erregulatu
  • Latitudea: latitude epelean → Klima epelean
  • Fronte polarra: fronte polarrak euria eta tenperaturen jaitsiera eragin
  • Erliebea: geroz eta altuago itsasoarekiko, orduan eta hotzagoga

Prezipitazioak-faktoreak

• Erliebea: mendiek eragiten dute horrelako prezipitazio kopurua egotea urte guztian zehar. Lainoek mendi batekin topo egitean, lainoa deskargatzea eragiten du. Lainoak oztopatu.
• Mendebaldeko haizea: ozeanotik datorren haizea. Hezetasuna ekarri.
• Fronte polarra: fronte polarrak tenperaturen jaitsiera eragiteaz gain, prezipitazioa dakar; itsasoa: hezetasuna sortu.
• Ugari eta erregularrak
• Urtean 800 mm baino gehiago = eremu hezea
• Egun euritsuak 150 baino gehiago
• Prezipitazio gehien neguan
• Faktoreak: erliebea, mendebaldeko haizea, fronte polarra, itsasoa

Lur mota eta landaredia

Eremu eurosiberiarra:

• Baso hosto galkorra:
  • Beheko aldeetan: Hariztia
  • Goian: Pagaldia
  • Alde ertainean: baso mistoa → pagoa eta haritza + beste batzuk (hosto galkorrekoak denak)
  • Espezie hidrofiloak daude baso tropofilotan (aldakorra)
  • Hosto handiak eta udazkenean erortzen direnak dituzte zuhaitz garaiak, enbor zuzen eta leuna dutenak.
  • Hosto iraunkorrekoak → pinua eta eukaliptoa
• Sastrakadiak: otea, txilarra, goroldioa...
• Belardiak: lurraren kolorea
• Arreska koloreko lurra (pardo)

Negu Biguneko Klima Mediterranearra

Kokapena

Kostalde mediterranearrean (Balear Uharteak, Ceuta, Melilla, Andaluzia).

Tenperatura Faktoreak

• Zabaltasun termikoa: 14 ºC
• Batez bestekoa 14/16 ºC edo gehiago = klima epela
• Uda beroak (22 ºC-tik gorakoak) → Uda lehorrak
• Negu leunak (hilabeterik hotzenean 10 ºC inguru)
• Faktoreak:
  • Latitudea: latitude epelean → Klima epelean
  • Itsasoa: tenperatura erregulatu
  • Saharako haizea: Tenperaturak igo egiten ditu eta haize beroa dakar

Prezipitazioak-faktoreak

• Urriak eta desberdintsuak: 800 eta 300 mm bitartean = eremu lehorra
• Udako lehortea
• Maximo nagusia udazkenean gertatzen da:
  • Faktoreak:
    • Borrasken eragina: Zirkulazio atmosferikoagatik, borraskak iristen dira, gehienbat udazkenean
    • Tanta hotzaren eraginez sortutako prezipitazioa: Udan ematen den fenomenoa, bapateko frontea iristen da, eta egunetan deskargatzen aritzen da, uholdeak egoten dira
    • Itsasoa (Mediterraneoa) → Hezetasuna

Lur mota eta landaredia

Landaredia: Eremu mediterraneoa.

• Baso hosto iraunkorra da baso mediterranearra:
  • Landaredi esklerofiloa (hosto eta zurtoin gogorrekin) eta xerofitoa (lehorte-egoerara egokituta, hosto eta zurtoin lodituta ura gordetzeko), gainera sustraiak oso zabalduta dituzte.
  • Hosto txikiak, gogorrak, arantzatsuak, erretxinazko edo gomazko geruza babeslearekin.
  • Azal lodia eta zimurtuta
  • Artea eta artelatza nagusiki: Pinuak (pinazi eta aleppo) bigarren mailako landare formazioak
• Erriberetako basoak (hosto galkorrekoak): haltza, lizarra, makala dira nagusiki egoten diren arbolak, hosto galkorrekoak eta hezetasun hori beharrezkoa dutenak.
• Sastrakadiak hauexek dira:
  • Makia (bi metrotik gora ageri dena eta zuhaixka formazio oso trinkoa dena) ageri zaigu. Bertako landare ezagunenak dira: txilarra, legeltxorra, otabera.
  • Bestalde, garriga ere ageri da (erromeroa, ezkaia, izpilikua).

Klima Mediterranear Kontinentala

Kokapena

Penintsularen barnealdean.

Tenperatura Faktoreak

• Bitarte handiak: 16 ºC-tik gorakoak (18 ºC, 19 ºC)
• Negu hotzak, uda beroak
• Batez bestekoa epela: 12 ºC-13 ºC = klima epela
• Faktoreak:
  • Kontinentaltasuna (ez da itsasoaren eragina nabari → itsasoak ezin ditu tenperaturak erregulatu)
  • Latitudea (gune epeleko tokia izatean, klima epela)
  • Mesetaren altitudea (tenperaturak ezin dira leundu)

Prezipitazioak-faktoreak

• 800-300 mm bitartekoak = eremu lehorra
• Mesetan eta Ebroko sakonunean urriagoak dira erliebearen oztopo eraginagatik
• Faktoreak: erliebeak oztopatzen duelako (erliebeak eragiten du prezipitazio gutxi egotea), eta daudenean prezipitazioak, hauek konbektiboak (lurrazala bero dago, eta dagoen berotasunarekin hezetasuna lurrundu eta euria egin) dira, beroagatik.

Lur mota eta landaredia

Landaredia: Eremu mediterranearra, berezitasunekin.

• Baso hosto iraunkorra da baso mediterranearra:
  • Landaredi esklerofiloa (hosto eta zurtoin gogorrekin) eta xerofitoa (lehorte-egoerara egokituta, hosto eta zurtoin lodituta ura gordetzeko), gainera sustraiak oso zabalduta dituzte.
  • Hosto txikiak, gogorrak, arantzatsuak, erretxinazko edo gomazko geruza babeslearekin.
  • Azal lodia eta zimurtuta
  • Artea eta artelatza nagusiki: Pinuak (pinazi eta aleppo) bigarren mailako landare formazioak
• Erriberetako basoak (hosto galkorrekoak): haltza, lizarra, makala dira nagusiki egoten diren arbolak, hosto galkorrekoak eta hezetasun hori beharrezkoa dutenak.
• Sastrakadiak hauexek dira:
  • Makia (bi metrotik gora ageri dena eta zuhaixka formazio oso trinkoa dena) ageri zaigu. Bertako landare ezagunenak dira: txilarra, legeltxorra, otabera.
  • Bestalde, garriga ere ageri da (erromeroa, ezkaia, izpilikua).
• Dehesak

Mediterranear Erdi-elkorra

Kokapena

Penintsulako hego-ekialdea eta Ebroko depresioa.

Tenperatura Faktoreak

• Tenperatura epelak: (17 ºC inguru)
• Hego-ekialdean (estepa beroa): adibidez, Murtzian
  • Urteko batez bestekoa 17-18 ºC
  • Negu oso leunak (tenperaturak: 10 ºC-tik gorakoak)
• Barrukaldean (Mantxaren ekialdean eta Ebron): estepa hotza:
  • Urteko batez bestekoa 17 ºC baino gutxiago
  • Neguan: 6 ºC eta 10 ºC bitartean eta 6 ºC eta -3 ºC bitartean
• Faktoreak:
  • Itsaso mediterraneoak → Tenperaturak leundu
  • Latitudea → Klima epela (beroagoa)
  • Afrikako haize lehorrak eta beroak (Saharakoa...)

Prezipitazioak-faktoreak

300 mm-ra ez dira heltzen.

Faktoreak:

• Zirkulazio atmosferikoa (Saharako haizea, mendebaldeko aire lehorra erliebearen eraginez deskargatu duelako)
• Erliebea

Lur mota eta landaredia

Landaredia: Eremu mediterranearra (barietate lehorrak) → landaredi urriagoa eremu mediterranearra baino -- Makia eta garrigaren degradazioz → landaretza gutxitzen doa, lehortearen ondorioz, estrepa (lur asko ikusten da, ia ez dago landaredia) ere ager dakiguke, bertan behe belarrak, sastraka arantzatsu baxu, lurzoru txiroetan, nagusi direlarik eta zabaldurik dauden espezieak dira: ezkaia, espartzua, kaktusak… (sastrakak gehienbat).