Erromatar Historiografia: Historia Idazketaren Jatorria eta Zesarren Garaia

Erromatar historiografia: jatorria eta garapena

Historia idazketa Erromaren literatura genero garrantzitsu bihurtu zen. Historia kontatzea, batez ere, artistek ere egiten zuten.

Hasierako ezaugarriak

Hastapenak jatorrizko inportantziaz hasi ziren. Mores maiorum edo arbasoen ohiturak eta erroma nazioaren jatorria historiari asmo praktikoa eman zioten. Hala ere, hasierako historia idazteari greziar kulturarekin izandako kontaktuak eragin handia izan zuen.

Aurrekariak

Erroman dokumentu pribatuak eta publikoak existitu ziren, historiografiaren aurrekariak direnak:

• Publikoak: Pontifex Maximus-ek urtekarietan erlijioarekiko gertakari garrantzitsuak apuntatzen zituen eta calendarium-etan kontsul eta magistratuen izenak, lanegunak eta gertaera aipagarriak jasotzen zituen.
• Pribatuak: hileta-goraipenak, nobleen familietako senideek pronunziaturiko inskripzioak eta arbaso maskaretan grabatutako aipamenak.

Antzinako historigintza: analistak

Analistak historia idazten hasi zirenak izan ziren. Lehen historialari batzuk grekoz idazten zuten, izan ere, greziera garai hartan "kultur hizkuntza" zen eta funtzio politiko handia zuen.

• Fabio Pictor: greziarrez idatzi zuen.
• Katon: latinez idatzi zuen analisia.

Ez zuten benetako historia idatzi, lehenengo eta mitoz betetakoa baizik, Erromaren handitasuna kontatzea baitzuten helburu.

Erreplika amaieran: Zesar eta Tito Livio

Zesar (Kr.a. 100-44) eta Augustoren garaian Tito Livio (Kr.a. 59-17) dira garrantzitsuenak.

Julio Zesarren bizitza

Kr.a. 100-44 urteen artean bizi izan zen Zesar. Patrizio familia batean jaio zen eta goi mailako hezkuntza jaso zuen. Erromako politikan herriaren alde lerratu zen eta cursus honorum-en gora egin zuen gutxitan.

Kr.a. 60an Pompeiorekin eta Krasorekin batera, lehen agintaritza hirukoitzeko kide izan zen. Urte batera kontsul izendatu zuten eta hainbat lege onartu zituen senatuaren iritziaren kontra. Kr.a. 58an Galiako prokonsul izendatu zuten eta eskualde hura konkistatzeko kanpaina hasi zuen.

Senatuarekin eta optimates izenez ezagutzen ziren aitonen-semeekin auzia larriagotu zuen eta Pompeioganik urrundu zen. Kr.a. 49an Zesarrek senatuaren baimenik gabe Rubikon ibaia zeharkatu zuen, "alea iacta est" esanez. Kr.a. 49-46 urteetan gerra zibila piztu zen. Pompeio Greziako garaipenean galdu zuen.

Zesarrek Egiptoraino jarraitu zuen eta han hil zuen Pompeio. Kleopatrarekin elkartzean Egiptoko tronua eskuratu zuen, Ptolomeoren kaltetan. Zesar egoera politikoaren jabe eta jabe egin zen eta bere burua diktadore izendatu zuen. Erromako jeneral onena izan zen, lumatik eta ezpatatik ondo zekien, eta Commentarii bi obra idatzi zituen.

De bello Gallico

De bello Gallico lanak Galiaren konkistan emandako zortzi urteak kontatzen ditu, 7 liburukitan. Bakoitzak urte bateko gertaerak biltzen ditu. Galia deskribatzeaz gain, bere armadaren berri ematen du: helbeziarren eta suebenen aurka, belgiarren aurka, Atlantikoko itsasertzeko herrien aurka, venetoen eta akitaniarren aurka, germaniarren aurka eta britaniarren aurka.