Enpresa-egiturak, kontzeptu ekonomikoak eta finantzaketa

Economía4,38 KB

Enpresa-motak eta forma juridikoak

Banakako ekintzailea eta sozietateak

  • Erantzukizun mugatuko ekintzailea: Ez du eratzeko gutxieneko kapitalik behar. Bere lege-erantzukizuna mugagabea da (ohiko etxebizitza izan ezik) eta ez du kapitala zatitzeko aukerarik.
  • Sozietateak: Forma juridikoa dute eta lau enpresa-mota nagusi bereizten dira:
    • Sozietate anonimoa (SA): Eratzeko gutxieneko kapitala 60.000 eurokoa da. Bere lege-erantzukizuna enpresa-ondarera mugatzen da eta kapitala akzioen bitartez zatitzeko aukera dago (eskualdatze librea).
    • Sozietate mugatua (SM, EMS): Eratzeko gutxieneko kapitala 3.000 eurokoa da. Bere lege-erantzukizuna enpresa-ondarera mugatzen da eta kapitala parte-hartzeen bitartez zatitzeko aukera dago (eskualdatze mugatua).
    • Enpresa berria sozietate mugatua (EBSM): Eratzeko gutxieneko kapitala 3.012 eta 120.202 euro artean dago. Bere lege-erantzukizuna enpresa-ondarera mugatzen da eta kapitala parte-hartzeen bitartez zatitzeko aukera du (eskualdatze mugatua).
    • Kooperatibak: Eratzeko gutxieneko kapitala estatutuetan finkatutakoaren araberakoa izango da. Lege-erantzukizuna egindako kapital-ekarpenaren araberakoa izango da eta kooperatibista bakoitzak boto bat izango du.

Kontzeptu ekonomikoak eta ingurunea

Aktiboa eta ingurune-faktoreak

  • Aktiboa: Balio ekonomikoa duen ondasuna edo kobratzeko eskubidea da.
    • Aktibo ez-korrontea: Ekoizpen-jardueran denbora luzez erabiltzeko moduko ondasun edo ekipamenduek osatzen dute (adibidez, makinak edo bulego-altzariak).
    • Aktibo korrontea: Aldian-aldian berritzen diren ondasunek (lehengaiak) eta etengabe zirkulatzen ari direnek (dirua) osatzen dute.
  • Ingurunea:
    • Ingurune orokorra: Enpresa-mota guztiei berdin eragiten dieten faktoreak dira (adibidez, kultura, ekonomia, politika edo legeak).
    • Ingurune espezifikoa: Enpresa jakin baten funtzionamenduan eragiten duten faktoreak dira (adibidez, bezeroak edo lehiakideen kopurua).
  • Ordezko produktuak: Beste produktu batzuen antzeko ezaugarriak dituzte eta produktu horien kontsumoa, erabat edo zati batean, ordezka dezakete (adibidez, trena autoaren ordez).
  • Organigrama: Enpresa baten egitura erakusten duen adierazpen grafikoa da.

Fiskalitatea eta Gizarte Segurantza

  • Gizarte-kotizazioak: Enpresek eta langileek Gizarte Segurantzari aldian-aldian egiten dizkioten ekarpenak dira, trukean sektore publikotik zenbait prestazio jasotzeko eskubidea izateko.
  • Gizarte Segurantza: Bere helburua babes-ekintza publikoa da: behar-egoeran dauden herritar guztiei laguntza eta prestazioak ematea. Langileek eta autonomoek aldian-aldian egin beharreko ekarpenek finantzatzen dute gastua.
  • Fiskala: Arlo publikoaren gastuak ordaintzeko baliabideak lortzearekin zerikusia du.
  • Tributua: Diru-sarrera publikoa da, herritarrek nahitaez ordaindu beharrekoa.
  • Zergak: Sektore publikoak exijitutako ordainketak dira, eta ez dago kontraprestazio zuzenik haiek ordaintzen dituenarentzat.
  • Tasak: Zerbitzu publiko baten truke ordaintzen dira (adibidez, museo bateko sarreragatik edo hiri barruko autobusa erabiltzeagatik).

Gizarte-erantzukizuna eta finantzaketa

Gizarte-erantzukizun korporatiboa (GEK)

Enpresek beren inguruko gizarte- eta ingurumen-kezkak borondatez bere gain hartzea da. GEK-en ekintza-esparruak bezeroak, komunikabideak, langileak, ingurumena eta hornitzaileak dira.

Enpresen finantzaketa

Enpresa guztiek behar dituzte baliabideak jarduera gauzatzeko. Jatorria kontuan hartuta, baliabideak barnekoak edo kanpokoak izan daitezke:

  • Barne-baliabideak: Enpresaren baliabide egonkorrenak dira; ez dira itzuli behar eta ez dute erabilera-kosturik (adibidez, erreserbak).
  • Kanpo-baliabideak:
    • Kosturik gabekoak: Merkataritza-kreditua, funts espontaneoak eta kapital-zabalkuntza.
    • Kostua dutenak: Maileguak eta kreditu-kontuak.

Descargar

PDF Word HTML