Ekosistemak: Faktoreak, Maila Trofikoak eta Segidak

Ingurunearen faktore abiotikoak

• Argia: Organismo fotosintetikoen kokapena baldintzatzen du.
• Ura: Izaki bizidun guztiek behar dute ura bizitzeko. Uraren eskasiak biziraupena mugatzen du eta zenbait moldaera eragiten ditu.
• Tenperatura: Ingurunearen tenperaturak organismoen biziraupena baldintzatzen du.
• Gazitasuna: Faktore honek oso garrantzi handia du uretako ingurunean.
• pH-a: Ingurune batek duen azidotasuna adierazten du. Lurraren konposizioaren eta uretan disolbatuta dauden substantzien araberakoa da.

Maila trofikoak eta elikadura

Izaki bizidunek nutrizio-funtzioaren bidez lortzen dituzte ingurunetik materia eta energia:

• Ekoizleak: Organismo autotrofoak dira; materia inorganikotik eta eguzki-argitik materia organikoa sor dezakete.
• Kontsumitzaileak: Organismo heterotrofoak dira; beste izaki bizidun batzuez elikatzen dira.
• Deskonposatzaileak: Landare-hondarrak eta animalia hilak materia inorganiko bihurtzen dituzte.

Organismoen sailkapena

• Autotrofoak: Uretatik, karbono dioxidotik, gatz mineraletatik eta fotosintesiaren bidez lortzen duten eguzki-argiaren energiatik beren molekula organikoak sortzen dituzten organismoak dira.
• Heterotrofoak: Materia organikoa beste izaki bizidunez elikatuz lortzen duten organismoak dira.

Kate eta sare trofikoak

• Kate trofikoa: Kate trofikoan organismo bakoitzak bere lekua du; horri maila trofikoa dagokio.
• Sare trofikoa: Espezieak ez dira beste espezie bakar batez elikatzen, baizik eta zenbait espeziez. Halaber, espezie bakoitza elikagai izan daiteke beste espezie batzuentzat. Erlazio guzti horiek sare trofikoa osatzen dute.

Segidak

Segida esaten zaio espezie batzuek aurrez bizilekutzat ez zuten ingurune bat okupatzeari eta populatzeari. Bi motakoak dira:

• Lehen mailako segida: Okupazioa landaretzarik gabeko eremu batean hasten da (adibidez, arroka batean).
• Bigarren mailako segida: Okupazioa beste espezie batzuek aurretik populatuta zeukaten eremu batean izaten da (adibidez, garai batean landuta egon den baina orain utzita dagoen lursail batean edo erretako baso batean).

Estrategiak: r eta K

• r estrategak: Ingurune baldintza gogorretan bizi daitezkeen espezieak dira (adibidez, ur gutxirekin eta egitura soileko lurzoruetan). Ondorengo asko izaten dituzte, heriotza-tasa handia konpentsatzeko. Espezie aitzindariak dira; adibide argienak goroldioak eta landare belarkarak dira.
• K estrategak: Baldintza egokiak behar dituzte. Ondorengo gutxi izaten dituzte, izan ere, inguruneko baldintzak hobeak direnez, heriotza-tasa txikiagoa dute. Ez dira espezie aitzindariak; adibide argienak zuhaitz-espezie gehienak dira.