EAEko industria: sektore nagusiak, ezaugarriak eta kokapena

Sarrera: EAEko Industria

Industria garrantzi handikoa da EAEn (Espainiar Estatuko bataz bestekoa baino handiagoa), bai sortzen duen enplegu kopuruagatik (lanpostuen %20 Euskadin eta %11 Espainian), baita sortzen duen balio ekonomikoagatik ere (OPBGaren %24 Euskadin). Oraindik altuagoak dira Goierrin. Hasiera batean industrializazioa Bizkaian sortu zen siderurgia eta metalurgiaren inguruan, eta Gipuzkoa eta Arabara beranduago iritsi, motelago eta dibertsifikatuago. G.E. Bizkaia eta Gipuzkoa industria dentsitate handiko zonaldeak dira (Araba gutxiago) eta, nahiz eta 1975eko krisiak eta 1985eko birmoldaketak kalte handiak egin, industria sektore inportantea da gure erkidegoan. Eskualde batzuetan garrantzitsuagoa da: Goierrin, adibidez.

Ezaugarri Nabarmenenak

Ezaugarri nabarmenenak ondokoak dira:

1. Enpresa txiki eta ertainak nagusi eta enpresa hauek zailtasunak dituzte finantzatzeko eta berrikuntzak egiteko.
2. Kooperatibismoa: XIX. mendean indarra hartzen joan zen, ekonomia kapitalistaren alternatiba gisa, eta gaur egun enpresa garrantzitsuetan dago.
3. Menpekotasun teknologikoa handia da. Produkzioaren %30 baino gehiago esportaziora dago bideratuta.

EAEko industriak 1845etik aurrera garapena, aldaketa sakonak eta dibertsifikazioa ezagutu dituen arren, hasierako sektore garrantzitsuak oraindik ere nagusi dira gaur egun gure erkidegoan.

Sektore Garrantzitsuenak

1. Metalurgia eta Produktu Metalikoak

Jarduera hauek Bizkaian garatu ziren industrializazioaren hasieratik eta gaur egun ere jarduera garrantzitsua dira EAEn; enpleguaren %33 suposatzen dute. Bi inguru garrantzitsu daude:

• Bizkaian: Bilbo Handia, Durangaldea eta Nerbioi ibaiaren harana.
• Gipuzkoan: Deba harana, Urola harana, Oria harana eta Donostialdetik Behe Bidasoaraino. Adibidez, Olaberriako Arcelor Mittal.
• Araban: Gasteiz inguruko alde industrialetan biltzen da batez ere.

2. Makineria

Gipuzkoan nagusi, enpleguaren %27 biltzen du. Bi adar:

2.1 - Makina-erreminta

Metalezko piezei (bereziki) forma emateko erabiltzen den makinaria da. Deba eta Urola haranetan nagusitzen da batez ere, baina Gasteizen eta Bizkaiko ekialdean ere badago.

2.2 - Etxeko Tresna Elektrikoak

Eguneroko etxeko lanak burutzen laguntzen diguten gailu elektrikoak dira. Arrasaten kokatzen zen bereziki.

3. Garraiorako Materiala

Industrializazioaren hasieratik izan du garrantzia. Balio erantsiaren %11 eta langileen %10 bilduz:

• Bizkaia: Automobilgintza eta ontzigintza hainbat lekutan eta aeronautika enpresak Zamudion.
• Gipuzkoa: Beasaingo CAF (trenak) eta Ormaiztegiko Irizar (autobusak).
• Araba: Gasteizko Mercedes-Benz (automozioa) eta Gamesa (aeronautika, industria eolikoa).

4. Bestelakoak

Plastikoaren eta kautxuaren industria kimikoa: Plastikoarekin gauza asko egiten da, eta kautxuarekin, batez ere, gurpilak, automobiletarako piezak, eskularruak, oinetakoak… Oso industria garrantzitsua da Araban. EAEko industria-langileen %9 aritzen da adar horretan.

Petrolio birfindegia: Muskizeko Petronor, EAEn dagoen bakarra.

Elikagaien eta edarien industria: EAEko industria-langileen %74k egiten du lan sektore honetan.

Altzariak eta bestelako manufakturak: Azken urteetan sektore honek krisi sakona eta deslokalizazioa jasan ditu. Hala ere, EAEko industria-langileen %7 aritzen da sektore honetan.

Energiaren eta uraren industriak: Iberdrola da fakturazio handiena duen Euskadiko enpresa.

Papera, zura eta arte grafikoak: Sektore hau oso garrantzitsua izan da (Gipuzkoan batez ere), baina pisu handia galdu du enpresa askoren itxieraren ondorioz.

Ondorioak

Gaur egun industria astunak lehen zuen garrantzia galdu du. Industrializazioaren lehengo enpresa handien ordez, enpresa ertainak eta txikiak dira nagusi gaur egun.

Siderurgiak, ontzigintzak eta papergintzak atzera egin dute (lehen garrantzi handikoak) eta bitartean teknologia aurreratuenarekin loturiko industria jarduera berriak sortu dira.

EAEko industriaren kokapenari dagokionez, 1970etik aldaketa gutxi egon da: Atlantikoko isurialdea kongestionatuta dago, eta Mediterraneo isurialdean, berriz, industria ez da hain intentsiboa.

Gipuzkoaren kasuan, jarduera industriala modu orekatuan banatzen da probintzian zehar, baina Bizkaian eta Araban, ordea, Bilboko eta Vitoria-Gasteizko metropoli guneetan kokatzen da nagusiki.

Baina orokorrean industria gehienak hiriburuetan biltzen dira, zerbitzuen eta industriaren artean lotura gero eta handiagoak daudelako.

Ondorioz, industriako lanpostuen kokapenak triangelu baten itxura hartzen du, hiru erpinetan hiriburuak dituela (Bilbo, Donostia eta Gasteiz) eta kontraste handia dago kostaldekoen eta barrualdekoaren artean. Bilbo eta Donostia nukleoak industria-korridore baten bidez lotuta daude barrutik, baina hutsunea dago bi horien eta Gasteizen artean.