Espainiako Biztanleriaren Ezaugarri Demografikoak

Jarraian, Espainiako biztanleriaren azterketan erabili ohi diren oinarrizko kontzeptu demografiko batzuk aurkezten dira:

• Dentsitatea (D): Biztanleria / Azalera (km²)
• Jaiotza-tasa Gordina (TN): (Jaiotzak x 1000) / Biztanleria osoa
• Heriotza-tasa Gordina (TM): (Heriotzak x 1000) / Biztanleria osoa
• Hazkunde Naturalaren Tasa (TCN): TN - TM
• Migrazio Saldoa (MS): Immigrazioa (I) - Emigrazioa (E)

Espainiako Biztanleriaren Banaketaren Faktoreak

Faktore Fisikoak

Klimak eta altitudeak biztanleriaren kokalekua baldintzatzen dute. Altitudeak, orografia-irregularitateek eta penintsularen barrualdeko muturreko klimek eremu horretako populazio-dentsitatea murrizten laguntzen dute.

Faktore Demografikoak

Migrazio-mugimenduak, dinamika naturala eta biztanleriaren egitura faktore demografikoak dira, eta barnealdeko eta periferiako desorekak areagotzen laguntzen dute. Era berean, faktore demografiko horiek baldintzapen ekonomikoekin lotuta daude, eta elkarren artean eragiten dute.

Faktore Sozioekonomikoak

Faktore ekonomikoek emigrazioetan dute adierazpenik nabarmenena. Migrazio-mugimendu nagusiak honako eremu hauetara zuzentzen dira:

• Madril
• Zaragoza
• Katalunia
• Balear Uharteak
• Kanariak
• Murtziako eta Andaluziako ekialdea
• Eguzkiaren kostaldea

Espainiako Biztanleriaren Banaketa

Biztanleria Kontzentrazio Eremu Nagusiak

Kostaldeko Espainian populazio handiko zazpi eremu daude, batez besteko nazionala baino dentsitate handiagoekin, biztanle gutxiagoko eremuek bereizita:

• Coruña eta Galiziako Itsasadarrak
• Asturiasko kostaldea (Gijón-Oviedo eta Santander ardatzak)
• Kostaldeko Euskal Herria (Bilbo-Donostia ardatza)
• Bartzelona eta haren eragin-eremua
• Levanteko baratze-eremua eta bere kostalde turistikoa (Valentzia, Alacant eta Murtzia)
• Malagako Costa del Sol
• Guadalquivir Behea

Balear Uharteetan, biztanleria-kontzentrazio handienak Palma de Mallorca hiriaren inguruan gertatzen dira; Kanarietan, berriz, dentsitate handienak Kanaria Handiko eta Tenerifeko uharteen iparraldeko erdietan izaten dira, hezetasun-indize handiagoa dutelako.

Azpimarratzekoak dira, halaber, barnealdeko eskualde batzuetako kontzentrazio handiak, hala nola Madrilgo dentsitate handia eta probintziako hiriburu batzuetakoak, hala nola Zaragoza, Valladolid eta Sevillakoak.

Espainiako Despopulazio Eremu Nagusiak

Eremu horiek biztanleak galtzen dituzte, eta, ondorioz, zahartze-prozesu bat gertatzen da, biztanleriaren beherakada areagotuz. Horietan, batez besteko nazionaletik beherako biztanleria-dentsitateak erregistratzen dira, eta, batzuetan, batez bestekotik oso behera (10 bizt./km² baino gutxiago). Horien artean, honako hauek nabarmentzen dira:

• Mendiko eremuak: Erdialdeko Pirinioak (Huesca, Lleida eta Nafarroa probintzietan), Sistema Iberikoa (Tierra de Cameros, Errioxa eta Soria), Kantauriar Mendikatea, Penibetikoaren eta Sistema Zentralaren zati bat, eta Sierra Morena.
• Nekazaritza-eremuak: Gaztela eta Leon osoa eta Gaztela-Mantxa (hiriburu probintzial batzuk izan ezik), Extremadura eta Aragoiko eremu batzuk (Monegros), Galizia barnealdea eta Guadalquivir Garaia.

Eskualde-desoreka Demografikoak

Jaiotza-tasaren, heriotza-tasaren eta hazkunde naturalaren banaketa geografikoak desoreka demografikoak eragiten ditu probintzien eta autonomia-erkidegoen artean.

Banaketa Orokorra

Lau erkidegok (Andaluzia, Katalunia, Madril eta Valentziako Erkidegoa), lurraldearen %15 bakarrik okupatzen dutenak, Espainiako biztanleriaren %60 biltzen dute. Aldiz, beste lau erkidegok (Gaztela eta Leon, Gaztela-Mantxa, Aragoi eta Extremadura), lurraldearen %52 hartzen dutenak, biztanleriaren %15 baino ez dute.

Dentsitatea

Ceuta eta Melilla aparte utzita, Madril da dentsitate handieneko erkidegoa (781 bizt./km²), eta Gaztela-Mantxa dentsitate txikiena duena. Espainiako batez bestekoa 91,2koa da, eta Madril, Katalunia, Euskadi, Valentzia, Balear Uharteak eta Kanariak gainditzen dute. Gaztela eta Leon, Gaztela-Mantxa, Aragoi, Extremadura, Errioxa eta Nafarroa, berriz, batez bestekoaren azpitik daude.

Desorekak Jaiotza-tasan

Penintsulako hegoaldeko, Balear Uharteetako eta Kanarietako erkidegoek dituzte jaiotza-tasarik handienak. Jaiotza-tasa baxuagoak dituzten komunitateak iparraldekoak dira, batzuetan desnatalizatuta eta zahartuta daudelako aurreko aldiko exodo itzelaren ondorioz (Galizia, Aragoi, Gaztela eta Leon).

Desorekak Hilkortasunean

Galiziak eta barnealdeko erkidegoek batez besteko nazionaletik gorako hilkortasun-tasak dituzte. Hauek industrializazio gutxiko eremuak dira, tradizionalki emigrazio handia jasan dutenak eta gaur egun biztanleria zahartua dutenak. Heriotza-tasa baxuagoak dituzte Andaluzian, Ceutan, Melillan, Murtzian eta Kanarietan, biztanleria gazteagoa dutelako.

Desorekak Hazkunde Naturalean

Espainiako ia erkidego guztiek hazkunde natural txikia dute gaur egun. Hazkunde handiagoa dute hegoaldeko jaiotza-tasa altuagoa duten erkidegoek, Ceuta eta Melillak eta Kanariek. Hazkunde txikiagoa, berriz, iparraldeko erkidegoek, barnealdeko nekazaritza-eremuek eta komunitate industrialek.