Espainiako demografia, atzerritarren populazioa eta biztanleria dentsitatea: azterketa osoa

Espainiako Demografiaren Azterketa

Sarrera eta Biztanleria Piramidea

Aurrean dugun irudia biztanleria-piramide bat da, une jakin bateko egitura demografikoa erakusten duena, sexuaren eta adinaren arabera jaiotako eta hildako pertsonak islatuz. Zehazki, 2022ko Espainiako demografia-piramidea aztertuko dugu. Grafiko honek bi ardatz ditu: horizontala eta bertikala. Ardatz bertikalean adin-tarteak ageri dira (bost urtekoak). Ardatz horizontalean, berriz, ezkerrean gizonen datuak ageri dira eta eskuinean emakumeenak, beheko aldean ehunekoetan adierazita.

Sexuaren Araberako Egitura

Espainiako biztanleriaren sexuaren araberako egituraren ezaugarri nagusia da emakumeen kopurua gizonena baino handiagoa dela, haurren taldeak barne. Gutxi gorabehera 25 milioi emakume eta 24 milioi gizon daude. Piramidea aztertuz, adibidez, 0-4 urteko tartean %1,9 mutil jaio ziren eta %1,8 emakume. Adinean aurrera egin ahala, kopuruak parekatu egiten dira; 55-59 urteko tartean, adibidez, %4,2 gizon eta %4,0 emakume daude. Zahartzean, emakumeen kopurua nabarmen handiagoa da gizonena baino, bizi-itxaropen handiagoa dutelako. Horren arrazoiak biologikoak izan daitezke, gerretan gutxiago parte hartu izana, lan ez hain gogorrak egin izana eta ohitura osasungarriagoak izatea. Grafikoan ikus daitekeenez, 90-94 urteko tartean, emakumeak %0,6 dira eta gizonak %0,2.

Adinaren Araberako Egitura eta Zahartzea

Hiru adin-talde nagusi bereizten dira: gazteak (0-14 urte), helduak (15-64 urte) eta adinekoak (65 urtetik gorakoak). Gazteen ehunekoa biztanleria osoaren %14koa da, eta adinekoena, berriz, %20koa. Kopuru hauek adin-tarte bakoitzaren ehunekoak batuz lortzen dira. Biztanleria zahartuta dagoela esaten da adinekoen ehunekoa %12tik gorakoa denean eta gazteena %25etik beherakoa denean. Beraz, 2022an Espainiako biztanleria zahartuta zegoen.

Biztanleria-piramideek hiru forma nagusi izan ditzakete. Kasu honetan, kutxatila itxurakoa da, eta horrek biztanleria zahartuta dagoela adierazten du, gazteen ehunekoa %25etik beherakoa baita. Honako itxura du: oinarria barrurantz sartuta dago, jaiotza-tasa txikia delako eta beherakada batean murgilduta dagoelako. Adinekoen ehunekoa kanporantz aterata dago, bizi-itxaropena handitu delako eta heldu asko daudelako. Hala ere, adinean aurrera egin ahala, oinarria berriz barrurantz sartzen da.

Jaiotza-tasak behera egin du gizarte-aldaketen ondorioz, eta hori ehunekoetan islatzen da. Adibidez, 45-49 urteko tarteko ehunekoa altuagoa da 0-4 urteko tartekoa baino, azken honetan beherakada nabarmena izan dela adieraziz. Gertaera honen arrazoiak ugariak dira, besteak beste: ezkontza-adinean izandako atzerapena (umeak izateko denbora laburtzen duena), lan-prekarietatea, eta etxebizitzaren eta alokairuaren prezio altua. Faktore horiek gazteen emantzipazioa atzeratzen dute. Gainera, demokraziarako trantsiziotik aurrerako aldaketek ere eragin dute jaiotza-tasaren jaitsieran: eragin erlijiosoaren beherakada, antisorgailuen zabalkundea, familia-plangintzaren garapena, dibortzioa eta abortua legeztatzea, eta emakumeen lan-munduratze gero eta handiagoa.

Heriotza-tasaren beherakadak biztanleriaren zahartzea eragiten du, eta hainbat arrazoirengatik gertatzen da, hala nola gaixotasun infekziosoen intzidentzia txikiagoagatik eta osasun-hobekuntzengatik. Nabarmendu behar da, halaber, bizi-itxaropenak gora egin duela, baina aldeak daudela sexuen, adin-tarteen eta estatus sozialaren artean. Horrek 55-59 eta 45-49 urteko adin-tarteetan hazkundea ekarri zuen. 10-19 urteko adin-tartean, immigrazioaren gorakadak biztanleria handitu zuen. Aldiz, 40-44 urtetik aurrera biztanleria jaitsi egin zen, 1980ko krisi ekonomikoaren ondorioz jaiotza-tasa murriztu zelako. 2008ko krisiaren ondoren ere, 0-9 urteko adin-tartean jaiotza-tasa apaldu egin zen.

Espainiako Atzerritarren Populazioa

Sarrera eta Mapa Analisia

Aurrean dugun irudia Espainiako mapa bat da, probintzietan dauden atzerritarren kopurua irudikatzen duena. Eskuineko beheko aldean, bost kolore desberdineko lauki txikiagoak dituen legenda bat dago. Kolore argienak %5etik beherakoa irudikatzen du; hurrengoak, %5-7,5; ondorengoak, %7,5-10; azken-aurrekoak, %10-15; eta ilunenak, %15etik gorakoa. Probintzia bakoitza kolore batez margotuta dago, atzerritarren ehunekoa adierazteko. Ikuspegi orokor batekin, mendebaldeko probintziak atzerritar gehien dituzten lekuak direla ikus dezakegu, %15etik gorako ehunekoak baitituzte.

Kontzeptu Garrantzitsuak eta Migrazio Saldoa

Migrazio-mugimenduak garrantzitsuak eta iraunkorrak direnean, aldaketa handiak dakartzate. Migrazioa pertsonen egoitza-aldaketa da. Atzerritarrak emigranteak dira beren jatorrizko herrialdearentzat, eta immigranteak, berriz, hartzaile den herrialdearentzat. Mapa honetan immigrazioa irudikatzen da. Espainian, 1990etik aurrera, migrazio-saldo positiboa gero eta gehiago hazi zen. Gaur egun, gutxi gorabehera 6.700.000 atzerritar daude, hau da, biztanleriaren %14.

Atzerritarren Jatorria eta Lokalizazioa

Jatorriari dagokionez, Europakoa izan da tradizionalki Espainian bizi izan den atzerritar biztanleria nagusia. Hasieran, Europar Batasuneko herrialde garatuetatik etorritakoak ziren talderik ugarienak, eta horien artean britainiar, alemaniar eta italiar koloniak nabarmentzen ziren bereziki. Hala ere, joan den mendeko laurogeita hamarreko hamarkadan, Ekialdeko Europako herrialdeetako herritarrak iristen hasi ziren (errumaniarrak eta bulgariarrak, batez ere). Errumaniar etorkinak, urte gutxian, Espainian egoitza duten atzerritarren bigarren kolonia bihurtu dira.

Atzerritarren kopuruari dagokionez, Amerika da bigarren kontinentea, Iberoamerika batez ere, Kolonbia, Venezuela, Honduras, Bolivia, Peru eta Ekuadorreko herritarrekin. Jatorri afrikarra duten etorkinen kopurua, bestalde, etengabe handitu da. Maroko da oraindik ere Espainian presentzia handiena duen herrialdea. Era berean, azken urteotan, modu ikusgarrian handitu da Asiatik datozen etorkinen kopurua. Bereziki handia izan da etorkin txinatarren gorakada.

Atzerritarren Egitura Demografikoa

Atzerritar horien egitura demografikoak desberdintasun handiak ditu bertako biztanleriaren aldean:

• Biztanleria espainiarra baino gazteagoa da, batez ere 20 eta 44 urte bitarteko pertsona gazte helduak ugari direlako, atzerritar biztanleriaren zatirik handiena osatuz. Adin handiko pertsonak, berriz, oso gutxi dira.
• Bestalde, sexuen banaketa desorekatua dago, gizonen alde (maskulinotasun-arrazoia 115 gizon 100 emakumeko da), espainiar biztanlerian gertatzen denaren kontra.

Ondorioak

Azkenik, Espainiara azken urteotan iritsi den biztanleria etorkinaren etorrera masiboak izan dituen ondorio garrantzitsuenetako batzuk labur aztertuko ditugu:

Ondorio demografikoak:

Espainiako eskualde askotako biztanleria immigrantearen gaztetasunak zahartzearen efektuak arindu ditu, eta bereziki, jaiotza- eta ugalkortasun-tasak goratu ditu.

Ondorio ekonomikoak:

Etorkinek bertakoek egin nahi ez zituzten lanak bete dituzte, hala nola eraikuntza, nekazaritza, etxeko lanak eta mendekotasun-egoeran dauden pertsonei arreta ematea. Gainera, etorkinak erabakigarriak izan dira pentsio-sistemari eta arreta-sistema publikoari eusteko.

Ondorio Sozialak:

Etorkinak integratzeko zailtasunak izan ziren, laneko eta bizitzeko baldintza gogorren ondorioz (legez kanpoko etorkinen kasuan batez ere), eta, hala, askotan ghetifikazio kasuak gertatu dira.

Espainiako Biztanleria Dentsitatea

Sarrera eta Mapa Analisia

Mapa honek Espainiako biztanleria-dentsitatea irudikatzen du, hau da, zenbat biztanle dauden kilometro karratuko (km²). Mapa honetan ikus dezakegunez, probintziak kolore desberdinez margotuta daude, biztanle-kopuruaren arabera. Koloreak bost multzotan bereizten dira probintzia bakoitzaren dentsitatea adierazteko; koloreak ilundu egiten dira dentsitatea gora egin ahala: <25, 25-50, 50-100, 100-500 eta >500 biztanle/km²-ko tarteekin. Orokorrean, ikus dezakegunez, dentsitate altuenak kostaldean ematen dira; txikienak, ordea, barrualdean, Madril izan ezik.

Biztanleriaren Banaketa eta Faktoreak

2024an, Espainiak 49 milioi biztanle inguru zituen. Hala ere, alde demografiko handiak daude eskualde batzuen eta besteen artean. Aspalditik, Espainiako biztanleria ez da modu homogeneoan banatzen lurraldean; aitzitik, kontraste handiak daude banaketa horretan. Kontzentrazio demografiko handia duten espazioak daude, hala nola hiriak (metropoli-eremu handiak bereziki) eta kostaldeko eremuak. Beste batzuk, berriz, oso biztanle gutxikoak dira, esaterako, mendebaldea eta barnealdea.

Banaketa hori azaltzen duten kausak konplexuak dira: alde batetik, faktore naturalak (erliebea, klima, hidrografia...) eta, bestetik, faktore historikoak (hirien fundazioa, merkataritza-ibilbideak, hiriburu administratiboak, industrializazioa, garapen turistikoak, etab.). Biztanleriaren bolumena probintzien arabera aztertzen badugu, alde nabariak aurkituko ditugu biztanle-kopururik handiena duten probintzien (Madril eta Bartzelona) eta 100.000 biztanle nekez gainditzen dituztenen (Teruel eta Segovia) artean. Soria zen, 92.000 biztanle pasarekin, Espainiako biztanle gutxieneko probintzia.

Dentsitatearen Kontrasteak eta Joerak

Orokorrean, Madril eta eskualdeko metropoli-eremuak dituzten probintzia batzuk (Sevilla, Zaragoza, Valladolid...) kenduta, biztanleria Iberiar penintsulako itsasbazterreko eremuetan eta uharteetan biltzen da gehienbat. XVIII. mendetik gaur egun arte, itsasbazterreko eremuak barnealdekoak baino bizkorrago hazi dira, eta XX. mendeko azken hamarkadetan, industrializazioaren edo turismoaren ondorioz bereziki. Biztanleria-dentsitatearen mapan, zentroaren eta periferiaren arteko kontrastea antzematen da.

Kostaldeko probintzia guztiek 100 biztanle/km²-tik gorako dentsitatea dute. 500 biztanle/km²-tik gorakoak: Bizkaia eta Bartzelona. 100-500 biztanle/km² artean: Pontevedra, Coruña, Kantabria eta Gipuzkoa. 50-100 biztanle/km² artean: Asturias, Castelló, Almería, Granada eta Huelva. Barnealdean, berriz, probintzia gehienak ez dira 50 biztanle/km²-ra iristen (Ourense, Leon, Burgos), eta asko ezta 25 biztanle/km²-ra ere (Zamora, Huesca, Palentzia).

Iberiar penintsularen barnealdean egon arren, Madril da (800 biztanle/km²) dentsitaterik handiena duen Espainiako probintzia. Kostaldeko probintzia batzuk datoz ondoren, besteak beste Bartzelona (700 biztanle/km²) eta Bizkaia (500 biztanle/km² inguru).

Espainian espazio-desoreka handiak daude biztanleriaren banaketari dagokionez. Kontzentraziorik handienak Madrilgo hiri-eskualdean, Mediterraneoko kostaldean, Galiziako kostalde atlantikoan eta bi uhartedietan daude. Bestalde, Gaztela bietan, Extremaduran, Aragoin (Zaragoza izan ezik) eta Galizian daude hutsunerik handienak. Hala, esate baterako, ugalkortasun-tasari dagokionez, alde handiak daude erkidego zahartuen eta ez hain emankorren (Galizia, Asturias, Gaztela eta Leon) eta ugalkortasun-tasa handiagoa duten erkidegoen artean (Katalunia, Madril, Murtzia eta Andaluzia). Azkenik, migrazio-mugimenduek ere areagotu dituzte desberdintasun demografikoak, etorkinek, berez, ekonomia dinamikoagoa duten tokietara jotzen baitute, haietan errazagoa izaten baita lanpostu bat aurkitzea. Adibide gisa, Espainiako Mediterraneoko kostaldea eta uharteak aipa ditzakegu.