DNA Erreplikazioa, Transkripzioa eta Itzulpena: Gida Osoa

DNAren Erreplikazioa

Haste-fasea

DNAn dagoen nukleotido-sekuentzia berezi batek, erreplikazioaren jatorria deritzonak, prozesuaren haste-seinale gisa jokatzen du. Erreplikazio-urkila eratuko da eta DNAk bere egitura espaziala aldatuko du:

• Topoisomerasak (girasak): Helize bikoitza deskiribiltzen dute.
• Helikasak: Bi harizpi osagarrien arteko hidrogeno-zubiak eteten dituzte.

Luzatze-fasea

Fase honetan RNA polimerasek eta DNA polimerasek jarduten dute. DNA polimerasek bi muga dituzte: ezin dute sintesia hasi aldez aurretik katea ez badago, eta 5’ → 3’ noranzkoan bakarrik lan egiten dute.

Sintesia bi modutan gertatzen da:

• Katea gidaria: Sintesia etengabea da.
• Katea atzeratua: Sintesia etena da, zebatzaile anitzen bidez.

DNA pol I-ak nukleotidoen lotura zuzena egiaztatzen du, akatsak konponduz.

Eukariotoen berezitasunak

Eukariotoetan DNA nukleosometan bilduta dago. Lau polimerasa mota daude (α, β, γ eta δ) eta kromosoma bakoitzean erreplikazio-jatorri asko daude prozesua bizkortzeko. Telomerasa entzimak kromosomaren mutur linealak luzatzen ditu.

Prokariotoen Transkripzioa

Lau etapatan banatzen da:

• Hasiera: RNA polimerasa promotoreari lotzen zaio.
• Elongazioa: RNA-harizpia 5’ → 3’ noranzkoan sintetizatzen da.
• Amaiera: Guanina eta zitosina asko duten sekuentziek kiribilak eratzen dituzte.
• Heltzea: tRNA eta rRNA molekulek eraldaketa behar dute.

Eukariotoen Transkripzioa

TATA kaxa (TATA box) sekuentzia gakoa da. Hiru RNA polimerasa mota daude (I, II eta III). RNAm-aren heltze-prozesuan txanoa, poli-A isatsa eta introien ezabaketa (ebaketa eta lotura) gertatzen dira.

Itzulpena (Proteinen Sintesia)

• Aktibazioa: Aminoazil-RNAt sintetasa entzimak aminoazidoa RNAt-ari lotzen dio.
• Iniziazioa: Erribosomak, RNAt-ak eta RNAm-ak iniziazio-konplexua osatzen dute.
• Elongazioa: P, A eta E guneen bidez lotura peptidikoak eratzen dira.
• Amaiera: A gunean amaiera-kodona agertzean sintesia bukatzen da.

Katea gidaria vs. Katea atzeratua