A Cultura Galega no Exilio Post-1936

A Literatura Galega no Exilio (1936-1975)

Como consecuencia da diáspora á que se viron abocados unha boa parte dos intelectuais galegos por mor da represión iniciada en 1936, o centro da actividade literaria galega trasladouse a México e Bos Aires. Nesta última cidade, os exiliados entraron en contacto cos que emigraran antes da sublevación militar (como B. Amor e E. Pita) e comezaron a impulsar revistas, libros e reimpresións, para establecer deste xeito a continuidade dunha cultura ameazada.

O Legado de Castelao no Exilio

De capital importancia foi o labor levado a cabo por Castelao, que se converteu en guieiro da liberdade de Galicia. Destes anos datan as súas obras máis significativas:

• Os vellos non deben namorarse (escrita en parte no exilio e estreada en Bos Aires en 1941)
• Sempre en Galiza (1944)
• As cruces de pedra na Galiza (1950)

Características da Literatura Galega do Exilio

Condicionamentos como a extraterritorialidade, as dificultades editoriais, a instalación en culturas de expresión castelá e a carencia de público lector fixeron que a literatura galega do exilio presentase características especiais:

• O compromiso político galeguista e republicano está na base de toda obra literaria.
• A poesía e a narrativa teñen un forte compoñente autobiográfico, na que destaca a experiencia traumática da Guerra Civil e o desterro.
• A introdución da temática cívico-social na poesía, anticipando unha orientación que será dominante nos anos 60 e primeira metade dos 70 (desterro, emigración, Guerra Civil, represión fascista, saudade do tempo e da patria perdida...).
• A mestizaxe cultural que engade elementos temáticos e estilísticos novidosos.

Autores e Obras Destacadas

Poesía no Exilio

Podemos destacar en poesía a autores como:

• Emilio Pita co poemario Jacobusland, libro testemuño que pon de relevo a traxedia da Guerra Civil en Galicia no medio dunha nostálxica visión da natureza galega.
• Luís Seoane, con obras como Fardel de eixilado, no que, desde un punto de vista moi persoal, canta a epopea anónima da emigración galega; e Na brétema, Sant-Iago e as cicatrices, nas que alentan tres preocupacións principais, sempre enxendradas a través de Galicia: a dimensión social e política, o coñecemento histórico e cultural e o reflexo do mundo artístico.
• Lourenzo Varela con Lonxe, un libro dominado pola angustia do desterro e o afastamento de Galicia.

Narrativa no Exilio

En canto á narrativa, tamén a Guerra Civil vai estar presente. Podemos salientar a autores como:

• Ramón Valenzuela Otero coas novelas Non agardei por ninguén ou Era tempo de apandar, ambas as novelas constitúen un documento narrativo sobre esa época.
• Silvio Santiago coa novela Vilardevós, escrita con sinxeleza técnica e con intención de crítica social.

Teatro no Exilio

No teatro temos que mencionar, ademais da figura de Castelao coa súa obra Os vellos non deben namorarse, a M.V. Buxán, quen representara xa a obra do rianxeiro. Escribiu e representou pezas de liña cómica e sentimental (sen refugar por iso o problema social de Galicia) e a súa ambientación remíteos ao mundo rural. Cómpre salientar:

• Se o sei... non volvo á casa
• O ferreiro de Santán
• Taberna sen dono