Cronoloxía e transformacións de Galicia (1900–1936): Xeración Nós e poesía de vangarda

Resumen

O documento ofrece unha cronoloxía do primeiro terzo do século XX en Galicia, desde a crise do Estado en 1898 ata a Guerra Civil en 1936, e explica as transformacións sociais, económicas e culturais da época. Tamén recolle as características da poesía de vangarda, os autores e obras máis destacados e os obxectivos da Xeración Nós. Remata cun repaso ao marco legal e á terminoloxía sociolingüística do galego.

Puntos clave

1916: nacen as Irmandades da Fala, e a década de 1920 trae as vangardas literarias.
A sociedade galega era maioritariamente rural e sufría caciquismo, emigración masiva e loita agrarista contra os abusos.
A poesía de vangarda rompe coa tradición, usa verso libre sen rima nin métrica fixa e dá importancia á imaxe.
A vangarda matizada combina tradición e innovación; a vangarda pura supón unha ruptura total coas formas convencionais.
A Xeración Nós, de década de 1920, buscaba modernizar a cultura galega, defender a identidade e crear pensamento propio.
Castelao, Risco, Otero Pedrayo e Cabanillas son os autores clave do teatro e da prosa desta etapa.

Ponte a prueba

Cronoloxía do primeiro terzo do século XX (1900–1936)

1898 → Crise do Estado español.
1900–1936 → Modernización lenta de Galicia.
1916 → Irmandades da Fala.
1920s → Vangardas literarias.
1931 → II República.
1936 → Guerra Civil → fin do período.

Transformación de Galicia do século XIX ao XX

Cambios sociais e económicos

Sociedade maioritariamente rural.
Caciquismo.
Emigración masiva.
Agrarismo → loita contra os abusos.

Cambios culturais

Rexurdimento do galego escrito.
Conciencia nacional.
Necesidade dunha cultura propia.

Características xerais da poesía de vangarda

Ruptura coa tradición.
Verso libre; sen rima nin métrica fixa.
Importancia da imaxe e da disposición visual do poema.
Léxico novo e abstracción.

Tipos de vangardas: matizada e pura

Vangarda matizada: mantén elementos tradicionais; combinación de tradición e innovación.
Vangarda pura: ruptura total coas formas convencionais.

Noriega Varela — tipos de poesía

Obra: Do ermo (antes Montañesas).

Tipos de poesía:

Realismo costumista: vida dura do campesiñado; costumes e tradicións; influencia de Rosalía.
Lirismo da natureza: natureza humilde; relixiosidade franciscana; natureza como manifestación de Deus.

Vangarda matizada (tradición + innovación).

Ramón Cabanillas — tipos de poesía

Papel: poeta nacional de Galicia; continúa a Rosalía.

Tipos: intimista; costumista; cívica (agrarismo, nacionalismo); mítica e épica (Xeración Nós).

Obras: No desterro, Vento mareiro, Da terra asoballada, Na noite estrelecida.

Manuel Antonio

Obra: De catro a catro.

Estilo: creacionismo; vangarda pura.

Simbolismo:
Barco → eu poético.
Mar → vida.
Noite → negatividade.
Porto → morte / descanso.
Viaxe → existencia.

A Xeración Nós

Comezos

Década de 1920.
Influencia europea.

Obxectivos

Modernizar a cultura galega.
Defender a identidade.
Crear pensamento propio.

Evolución

Do cultural ao político.

Vicente Risco

Ensaio e sátira.
Temas: sociedade, crítica moral.
Obra: O porco de pé.

Otero Pedrayo

Novelista e ensaísta.
Galicia rural e histórica.
Obra: Os camiños da vida.

Castelao

Escritor, debuxante, político.
Temas: pobo galego, inxustiza.
Obras:
Sempre en Galiza.
Os vellos non deben de namorarse.

O teatro entre 1900 e 1936

Evoluciona do costumismo ao simbolismo.
Autores:
Castelao.
Risco.
Otero.
Cabanillas.
Obra clave:
Os vellos non deben de namorarse.

O marco legal do galego

Constitución de 1978.
Estatuto de Autonomía de Galicia.
Galego: lingua cooficial.

Tendencias sociolingüísticas: terminoloxía

Diglosia.
Normativización.
Normalización lingüística.
Autoxeneración.
Bilingüismo harmónico.

Preguntas frecuentes

Que pasou en Galicia entre 1900 e 1936?

O texto sitúa a modernización lenta de Galicia neste período, marcado pola crise do Estado de 1898, a II República en 1931 e a Guerra Civil en 1936, que pecha o período.

Que diferencia hai entre a vangarda matizada e a vangarda pura?

A vangarda matizada mantén elementos tradicionais e combina tradición e innovación. A vangarda pura supón unha ruptura total coas formas convencionais.

Cales son os obxectivos da Xeración Nós?

Segundo o texto, a Xeración Nós buscaba modernizar a cultura galega, defender a identidade e crear pensamento propio, e a súa evolución foi do ámbito cultural ao político.