Conxugación verbal, perífrases e pronomes en galego

vocal temática morfema número-persoa morfema modo-tempo

Verbos: Indicativo

Presente

• canto
• cantas
• canta
• cantamos
• cantades
• cantan

Copretérito

• cantaba
• cantabas
• cantaba
• cantabamos
• cantabades
• cantaban

Pretérito

• cantei
• cantaches
• cantou
• cantamos
• cantastes
• cantaron

Antepretérito

• cantara
• cantaras
• cantara
• cantaramos
• cantarades
• cantaran

Futuro

• cantarei
• cantarás
• cantará
• cantaremos
• cantaredes
• cantarán

Pospretérito

• cantaría
• cantarías
• cantaría
• cantariamos
• cantariades
• cantarían

Verbos: Subxuntivo

Presente

• cante
• cantes
• cante
• cantemos
• cantedes
• canten

Pretérito

• cantase
• cantases
• cantase
• cantásemos
• cantásedes
• cantasen

Imperativo e Infinitivo

Imperativo

• canta
• cantade

Infinitivo conxugado

• cantar
• cantares
• cantar
• cantarmos
• cantardes
• cantaren

Funcións temporais de indicativo

• pretérito: expresa unha acción anterior ao momento en que se fala.
• presente: expresa unha acción simultánea ao momento da fala.
• futuro: expresa unha acción posterior ao momento da fala.
• antepretérito: expresa unha acción pasada anterior a outra tamén situada no pasado.
• copretérito: expresa unha acción pasada simultánea doutra tamén situada no pasado.
• pospretérito: indica unha acción pasada posterior a outra tamén situada no pasado.

Perífrases verbais

Son conxuntos formados por dous verbos que se analizan como unha soa unidade semántica e sintáctica: verbo auxiliar (aporta significado gramatical) e verbo principal (significado léxico).

Tipos

• Temporais
  • inminencia - haber+de+infinitivo, estar+para+inf, querer+inf.
  • futuridade - ir+inf, haber(de)+inf.
• Modais
  • obrigación: ter+que+inf, deber+inf, haber(de)+inf, haber+que+inf.
  • probabilidade: poder+inf, deber(de)+inf.
• Aspectuais
  • incoativa: comezar/empezar/romper/botar/poñer(se)+a+inf, dar+en+inf.
  • durativa ou imperfectivas - estar/andar/seguir+a+inf, estar/andar/vir/levar+xerundio, vir+xer.
  • perfectiva: acabar+de+inf, dar+participio, deixar(se)+de+inf.
  • terminativas: acabar+por+inf, chegar+a+inf.
  • reiterativa: volver+inf, ter/levar+participio.

Pronomes persoais

• tónicos (teñen acento de intensidade):
  • rectos (desempeñan función de suxeito, ex.: eu, ti, el, nós, vós, eles, vostedes).
  • oblícuos (non desempeñan función de suxeito. Aparecen con preposición diante: (a)min, (para)si, comigo, consigo, connosco, convosco).
• átonos (non teñen acento de intensidade, polo que dependen da palabra anterior ou posterior —verbo ou adverbio—; non aparecen precedidos de preposición; non poden exercer de suxeito):
  • CD: o/a, os/as, no, na, nos, nas, lo, la, los, las
  • CI: lle, lles, che
  • CD/CI: me, te, se, nos, vos