Atenea Nike tenplua eta Panatenea jaietako frisoa

Atenea Nike tenplua

Sarrera

Arkitektura greziarra, K.a. V. mendeko bigarren zatian (Garai Klasikoa). Egilea: Kalikrates. Partenon tenpluan aritu zelako ere nabarmena da, Iktinos, Menesikles eta Fidias bezalako beste artista garaikideekin batera. Arkitektura greziarraren adibide bikaina da, simetria, perfekzioa eta harmonia bilatzen zituena.

Azterketa

• Oina: Angeluzuzena.
• Zatiak: Krepidoma, pronaos, naos eta opistodomos.
• Materiala: Harria, luzeko estekadura.
• Estiloa: Joniarra, kapitel kiribilduak dituena. Arkitrabea, frisoa eta erlaitza ikus daitezke.
• Frontoia: Apurtuta dagoenez, hasiera baino ez da ikusten.
• Mota: Tenplu anfiprostiloa, bi atari dituelako.

Iruzkina

Tenplu hau Atenaseko Akropolian kokatzen da. Akropolia muino batean zegoen eta han aurkitzen ziren hiriko tenplurik garrantzitsuenak (Partenoia, Erekteion). Atenea Nike eraiki zen garaia Atenasen bilakaeran garairik hoberena izan zen; izan ere, pertsiarren aurkako gerrak irabazi ondoren, gainontzeko polisen aurrean nagusi izan zen. Garai hartan Perikles zegoen agintean eta Atenas hiria edertzeko pauso garrantzitsuak eman zituen.

Panatenea jaietako frisoa

Sarrera

Garai klasikoan egina, K.a. V. mendeko bigarren erdian. Fidias da bere egilea, beste hainbat artelanetan parte hartu zuena (adibidez, Partenoian). Garai hartako beste artista ezagun batzuk Miron (Diskoboloa) eta Polikleto (Diadumenos) izan ziren.

Azterketa

Klasizismoarekin lotua, naturalismoa nagusi da. Marmolez egina, Partenoiaren tenpluan zegoen kokatua. Behe-erliebeak dira. Obra naturalista da, ez dira irudi estereotipatuak, aurpegi eta gorputz bakoitza desberdina delako. Konposizio bizia eta kanona ditu.

Iruzkina

Eskultura honek Panateneak ospatzen zirenean egin ohi zen prozesioa irudikatzen du, 115 panelen bitartez. Jai haiek urtero uztailaren bigarren hamabostaldian ospatzen ziren eta hiritarrek, tenpluko zerbitzariek eta agintariek parte hartzen zuten. Frisoan ageri dena, azken finean dokumentu historikoa balitz, jai haietako ospakizunik garrantzitsuena eta jaiei bukaera ematen ziena gogorarazten digu. Jaiak Atenaren omenez egindako animalien sakrifizio handi batekin bukatzen ziren, ondoren hildako animaliekin otordu handi bat eginez. Pertsiarren aurkako gerra amaitu ondoren, Atenasen goraldia gertatu zen.