Zein dira argudio mota nagusiak?

Testuan bost mota aipatzen dira: autoritate-argudioa, gertakarien argudioa, adibide bidezko argudioa, analogiazko argudioa eta irakurlea eta idazlea talde berekoa dela aurkezten duena.

Zertarako balio dute testu-antolatzaileak?

Testuaren batasuna bermatzeko erabiltzen dira. Adibidez, arrazoiak gehitzeko izan ere edo horregatik, eta ondorioa ateratzeko laburbilduz edo ondorio gisa.

Argudioak eta testu-antolaketa: gida praktikoa

Resumen

Dokumentu honek argudio-testu baten oinarriak azaltzen ditu: argudio motak (autoritatea, gertakariak, adibideak, analogia), testuaren antolaketa eta testu-antolatzaileak. Era berean, erreferentzia-baliabideak eta aditz laguntzaileen AL sistemaren taulak jasotzen ditu, baldintza eta ondorio hipotetiko eta irrealen formak barne.

Puntos clave

Argudio motak: autoritate-argudioa, gertakarien argudioa, adibide bidezko argudioa, analogiazko argudioa eta irakurlea eta idazlea talde berekoa.
Argudioak mailakatuta egon behar dira eta paragrafo bakoitzak ideia bat izan behar du.
Testu-antolatzaileek testuaren batasuna bermatzen dute: azalpenezkoak, arrazoiak gehitzeko, kontrajartzeko, ondorioa ateratzeko, adibideak adierazteko eta ordenarako.
Erreferentzia baliabideak (ordezkapen lexikala, pronominalizazioa, aditzondoak, elipsia) testu bereko elementuei erreferentzia egiteko erabiltzen dira.
AL sistemak aditz laguntzailearen erroak eta ahalerako formak ematen ditu (nor, nor-nork, nor-nori, nor-nori-nork).

Ponte a prueba

Argudio-testua — Sarrera

Gaia testuinguru historiko batean kontatu.

Gaira hurbiltzeko, norberari gertatutakoa kontatzea.

Galdera erretorikoak erabiltzea.

Egungo egoera azpimarratzea.

Argudio motak

Autoritate-argudioa: idatzian agertzen den agintasunaren edo adituen hausnarketa; egilearen edo iturriaren autoritateak argumentuari indarra ematen dio.
Gertakarien argudioa: argumentuak datu eta gertakarietan oinarritzen dira.
Adibide bidezko argudioa: arrazoia guretzat gertatutako edo ezagutzen dugun kasu batetik hartzen da, tesia indartzeko.
Analogiazko argudioa: defendatzen den ideia eta beste baten arteko antzekotasuna erabiliz egina.
Irakurlea eta idazlea talde berekoa: artikulatzaileak bere pentsamendua beste askoren pentsaerarekin bat datorren moduan aurkezten du.

Testuaren antolaketa

Argudioak mailakatuta egon behar dute.
Paragrafo bakoitzak ideia bat izan behar du.

Testuaren batasuna (testu-antolatzaileak)

Azalpenezkoak: hasiera n..., lehenik eta behin, ezer baino lehen.
Arrazoiak gehitzeko: izan ere, horregatik, hori dela eta, hortaz.
Arrazoiak kontrajartzeko: baina, dena den, hala ere.
Ondorioa ateratzeko: laburbilduz, ondorio gisa, aurreko guztia kontuan hartuta.
Adibideak adierazteko: adibidez, hau da, esate baterako, kasu honetan.
Ordena: berean, halaber, lehenik, alde beretik, horiek horrela.

Erreferentzia baliabideak

Testu bereko elementuei erreferentzia egiteko erabiltzen ditugun baliabideak, hala nola sinonimoak, elipsia eta abar.

Ordezkapen lexikala: errealitate berdinari erreferentzia egiten dioten hitz ezberdinak.
Pronominalizazioa: pertsona-izenordainen erabilera.
- Izenordainak: ni, zu, hi, gu, hura, niri.
Aditzondoa: hemen, hor, han, hemendik.
Elipsia

Ahalerako formak eta AL sistema (taulak)

Hurrengo taulak azalpenak eta adibideak jasotzen dituzte. Edukia mantendu eta egokituta aurkezten da.

AL sistema	aditz laguntzailea INDIKATIBOAN	erroa	ahaleran	erro berria
Nor	naiz	A	naiteke	I+TE
Nor-Nork	ditut	U	ditzaket	ZA
Nor-Nori	zait	ZAI	dakidake	KI
Nor-Nori-Nork	diot	I	diezaioket	IEZA

nor	orain	lehen	hipotetiko
ni	naiteke	nintekeen	ninteke
zu	zaitezke	zaitezkeen	zintezke
hura	daiteke	zitekeen	liteke
gu	gaitezke	gintezkeen	gintezke
zuek	zaitezkete	zintezketen	zintezkete
haiek	daitezke	zitezkeen	litezke

ahalerako forma	ahal partikularekin	ahal partikularekin
etor zaitezke	etortzen ahal zara	etorri ahal zara
ekaer dezaket	ekartzen ahal dut	ekarri ahal dut
esan diezaioket	esaten ahal diot	esan ahal diot

aditz laguntzailea	AL sistema	erroa	aldia aldatu
Naiz	nor	A	nintzen
Ditut	nor-nnork	U	nituen
Zait	nor-nori	ZAI	zitzaidan
Diot	nor-nori-nork	I	nion

Nor	baldintza	ondorioa
ni	banintz	nintzateke
zu	bazina	zinateke
hura	balitz	litzateke
gu	bagina	ginateke
zuek	baziete	zinatekete
haiek	balira	lirateke

Baldintza H+I	Ondorio Hipoteti	Ondorio Irreala
banintz	nintzateke	nintzatekeen
balira	lirateke	ziratekeen
balitz	litzateke	zitekeen
bagina	ginateke	ginatekeen
bazina	zinateke	zinatekeen
bazinete	zinatekete	zinateketen

orain	iragana	baldintza	hipotetikoa	irreala
dut	nuen	banu	nuke	nukeen
diot	nion	baino	nioke	niokeen
zait	zitzaidan	balitzait	litzaidake	zitzaidakeen
da	zen	balitz	litzateke	zatekeen
dira	ziren	balira	lirateke	ziratekeen
du	zuen	balu	luke	zukeen
zarete	zineten	bazinete	zinatekete	zinateketen
duzue	zenuten	bazenute	zenukete	zenuketen
zaizue	zitzaizuen	balitzaizue	litzaizuke	zitzaizukeen
dit	zidan	balit	lidake	zidakeen
diguzu	zenigun	bazenigun	zeniguke	zenigukeen
dizkiguzu	zenizkigun	bazenizkigute	zenizkigute	zenizkiguteen
naiz	nintzen	banintz	nintzateke	nitzatekeet
dute	zuten	balute	lukete	zuketen

Balditza pausoz pauso
iraganeko forma: genuen
Bukaerako (E)N-a kendu: genu
BA partikula gehitu hasieran: bagenu
3. pertsonako Z-L bilakatu: bagenu

Ondorioa pausoz pauso (zaigu)	Ondorioa pausoz pauso (zaigu)
Irreala	Hipotetiko
iraganeko forma: zitzaigun	iraganeko forma: zitzaigun
	Bukaerako (E)N-a kendu: zitzaigu
KE partikula gehitu (E)N-ren aurretik: zitzaigukeen	KE partikula bukaeran gehitu: zitzaiguke
E bakarra (KETEN) edo bi (KEEN) mantendu: zitzaigukeen	3. pertsonako Z-L bilakatu: litzaiguke