Antzinako Literatura: Tragikoak eta Poesia Latindarra
Hiru Tragedia Idazle Nagusiak
Hona hemen hiru tragedia idazle nagusiak:
Eskilo (Aeschylus)
- Obra adibideak: Prometeo Kateatua eta Orestiada.
- Koroaren garrantzia txikitu eta bi pertsonaia gehiago erantsi zituen, solasaren mesedetan.
- Tragediaren funtsezko arauak finkatu zituen, bera izan baitzen lehena.
- Argumentu sinpleak erabili zituen.
- Heroiak giza kondiziotik urrun dauden pertsonaiak ziren, patuak garaitzen zituenak.
- Trilogiak idatzi zituen.
Sofokles (Sophocles)
- Obra adibideak: Edipo Errege, Antigona eta Orestiada.
- Hirugarren aktorea gehitu zuen, koroaren garrantzia gehiago murriztuz.
- Bakarrizketen erabilera pertsonaien pentsamenduan sakontzeko.
- Pertsonaiak gizatiarragoak ziren.
- Estilo argia eta soila izan zuen.
Euripides (Euripides)
- Obra adibideak: Alfestis, Medea, Ifigenia, Helena eta Bakanteak.
- Errealista eta ezkorra zen bere lanetan.
- Antzerki-tekniken esperimentatzaile trebea.
- Jainkoei gizakien bertute eta miseria berberak somatzen dizkie.
- Emakumeek garrantzi handia zuten bere obretan.
Hiru Poeta: Poesia Latindarra
Hiru poeta latindar garrantzitsu:
- Virgilio: Bukolikak, Georgikak eta Eneida.
- Horazio: Odak eta Epistolak.
- Ovidio: Maitatzearen Arte eta Metamorfosiak.
Ovidio eta Metamorfosiak
Metamorfosiak (Ovidio)
Elezahar mitologikoak bildu zituen. 250 narraziotik gertu ditu denboran zehar gertatzen direnak, hau da, munduaren sorreratik Julio Cesarren arima izar bihurtu arte, jainko ezberdinek helburu ezberdinak lortzeko egiten dituzten aldaketa fisikoak deskribatuz.
Pertsonaiak aipagarriak:
- Apolo (Olimpiar jainko nagusia)
- Diana (Ehizaren jainkosa)
- Herkules (Indarrarena)
- Jupiter (Zeruaren jainkoa)
- Juno (Ezkontzarena)
Humanismoa
Humanismoaren ezaugarriak:
- Kultura grekolatindarreko genero eta formak berreskuratu nahi ditu, garaiko ezagutzarekin batera.
- Gizakiak lehen jainkoak zuen lekua hartzen du. Kulturadunak ez dira elizgizonak Erdi Aroan bezala, laikoak baizik.
- Naturarekiko ekarpena: Virgilioren deskribapen idealizatuetatik kopiatzen da.
- Nazio bakoitzeko hizkuntzen suspertzea.
Commedia dell'arte
Commedia dell'arte
Italiako antzerki errenazentistako gauzarik gailenena da. Mozorro bat eramateagatik identifikagarriak diren pertsonaia finkoak (Arlekin, Polichinela, Colombina) protagonista dituzten maitasun eta intrigazio pieza txikiak dira. Europa osoan zehar antzeztu zituzten aktore ibiltarien konpainiek eta antzerki profano eta profesionalaren garapenari bultzada handia eman zioten.