Agustin jainkoa

AGUSTIN HIPONAKOA:1.-ONTOLOGIA:

IZAKI ABSOLUTUA:JAINKOA

*Teoria kreazionista.Jainkoa,izakia absolutua,perfektua,guztiz ona,justua,aldagatiza.

Denaren sortzailea./

Nola frogatzen du bere existentzia?1.-argidio gnoseologikoa:Jainkoa egiaren funtsa da.2.-

Argudio kosmologikoa

Jainkoa munduaren sortzailea da.3.-Idea ereduragarriak:Jainkoa gizakiaren baitan jarri ditu.Betiko egia ereduragarriek bere funtsa egia aldagaitzan,Jainkoarengan dute./IZAKI  KONTINGENTEAK:
*Ez dute finkotasunik, iraupenik. *Egonkotasunean irauteko gai ez den izaki mugatua:

Ez dira benetako izakiak/

UNIBERTSOAREN/KREAZIOA

*Jainkoak mundua sortu zuen kreazio oso batean ezerezetik*Askea den ekintza bat da.*Jainkoak era zuzenean,bitartekorik Gabe sortu zuen dean./2.-EZAGUTZA:*
Egia da gizakiaren borondateaten azken Ongia(Egia edukitzeak jakinduria ematen digu eta Jakundariak zoriontsu bihurtzen gaitu)/

*Nola lortu Egia?

Ezagutzaren teoria ziurtasun-nozioa bideraturik dago:fedean oinarritu behar da.*Arrazioak eta Fedeak bat egiten dute(Sinesten dut ulertzeko eta Ulertzen du sinesteko)1.-laguntzen dio gizakiari fedea lortzen2.-Fedeak arrazoaia gidatzen eta argitzen du.3.-Arrazoiak fedearen edukiak argitzen ditu./3.-ANTROPOLOGIA: ANTROPOLOGIA:
Gizakiari buruzko duen filosofiak eredu dualista jarraitzen du:1.-ARIMA ARRAZOIDUN: bizitza printzipioa da , Inmateriala (materia-gabetasuna) materiazko gorputza animatzen duen printzipio inmateriala, Hilezkorra bizitzaren parte da, eta bere esentzia Bizitza den Printzipiotik hartzen du (Jainkoarengandik), beraz ezin da hil,beraz, bere baitan aldaezinezko egiak daude.2. GORPUTZA MATERIAZKOA: Materiazko printzipio ustelkorra da eta hilkorra./Beraz,Arimal gorputza piztu,zaindu eta gobernatu du./Platonen eragina nabarmena da: arima eta gorputza desberdinak diren bi substantzia dira, arimaren betebeharra gorputza gobernatzea da.Nagusitasuna ARIMARENA da: giza-ekintzen arduraduna da.Arimak gorputza piztu, zaindu eta gobernatu egiten du eta arimari esker, materia bizidun bihurtzen da.

/Nolakoa da arimaren sorrera?
Desberdintasuna Platonen teoriarekin:Platonentzat arima gorputzarekin bat egin aurretik ideien munduan bizi zen eta Agustinek bi azalpen ematen digu (bi etapa desberdin daudelako bere pentsamenduan):a.-Tradukzionismoa: gurasoek sortzen dute seme-alaben arima.B. Kreazionismoa: jainkoak bana-banan eta zuzenean gorputz bakoitzean jartzen du arima./Zein da arimaren helbuera?
Jainkoa maitatzea guztien gaimenetik.Baina arima bere helburutik urruntzen da:
gizakia bekataria da, bekaturako jatorrizko joera du.JATORRIZKO BEKATUA dela eta gorputzak arima menperatzen du: gizaki orok jaiotzez du bekatu berarekin, munduaren sorburuan egindako huts harengatik.Llibertas galtzendu,eta liberum arbitriumarekin geratzen du.Beraz hurrengo bereizketa egin behar dugu:1.-LIBERUM ARBITRIUM: aukeramena, potentzua eta ahalmena (ongiarengandik urruntzea) 2.-LIBERTAS:askatasun osoa gizakiaren helburu propiora (Jainkoarerenganako joera) heldu ahal izateko./Nola brreskunratzen du Libertas?
Jainkoaren laguntzaren bidez haren GRAZIA ren bidez.Graziari esker, gizakiak bekatuagatik galdu zuen askatasuna berreskuratzen du./Eta zer da GAITZA?Gaitza munduan etengabe ikus daitekeen zerbait da./Agustinek bereizten du:1.-

Gaitz fisikoak

Izaki sortuen ustelgarritasuna da, materiaren/mugengatik datorrena, sortutako kontingentziagatik. Baina ustelgarritasuna ez da gaitz bat bere baitan, gauza ustelkorrak onak dira. Gaitz fisikoa ezin har dezakegu ongiaren kontrakotzat.

2.-Gaitz morala

Gizakiak egiten duen aukeramenaren (liberum arbitrium) erabilera okerretatik dator. Pertsonaren borondatezko ekintza denez, Jainkoa ez da/horren erantzulea. Giza askatasunaren menpe dago. Benetako gaitza GAITZ MORALA DA./ONDORIOAK
:1.Gaitza ezin da izaki bat izan, ez dago ontologikoki Jainkoaren menpe, hau da, Jainkoak sortua ezin da izan.2. Gaitzaren kausa izaki inperfektu batengan datza, gizakiaren borondate inperfektuan hain zuzen.3. Gaitza ez da errealitate positiboa, gaitza ongi edota izaki-gabetzea da.

Jainkoak nola adierazten digu zein den bere nahia edo borondatea?/

1. Errebelazioaren bidez: pertsonaia bereziren bitartez, profeten bidez./2. Pertsona bakoitzari bere kontzientzian azaltzen dio zer den bide zuzena eta zer galbidea./3.-Pertsona batek Biblian agertzen dena. /Jarraituz gero:Jainkoaren hurbil gaude,zoriontsuak gara(egia dugu) eta salbamena lortzen dugu.Betetzen ez ba dugu:Jainkoarengandik urruntzen gara,bekatuan erozten da eta ez gara zoriontsuak ez dugulako Egia eta horez gain kondenatuta gaude.

TOMAS AKINOKOA:

1.-EZAGUTZAREN TEORIA:

*Nolakoa da gure ezagutzaren prozesua

1.-Gizaadimenak lehen-lehenik unibertsala ezagutzen du(essenti iniversalis)2.-Izaera unibertsala errealitate konkretu baten betetzen dela ikusten dugu.

*Nola lortzen du adimenak unibertsala partikularrak diren objektuetatik

1.-Sentipenezko haumaleek irudimenean eta oroimenean uzten dituzten irudi partikularrak(phantasma)2.-Adimenak abstrazio-ahalmenaren bidez objektuari irudi partikularra kentzen dio.

Hori esker:adimenak zentzumenen mugak eta neurriak errespetatu behar ditu.Beraz ezingo du errelitate osoa ezagutu,materiazko errealitate hautemangarria baino ez.

Errealismo Mugatua

ARRAZOIA ETA FEDEA

1.-

Teoligia

:mundu naturalaz gaindiko objetuak aztertzen ditu,errebelazioaz baliatuz.2.-

Filosofia

Mundu naturaleko objetuak aztertzen ditu,abstrazioaz baliatuz.

Ez dago kontraesanik,Harminia nagusitzen da----Giza arrazoiduna sortu duena eta errebelazioaren iturria dena JAINKOA DA.

2.-IZADIA:*Gauzetan

1.-Aldagaitza den zerbait dago(subtantzia)2.-Aldakorra dena(akzidenteak).Beraz,Aldaketa gorabehera,badago zerbait lehengo bera izanez segitzen dean:MATERIA LEHENA.

*Gauza konkretuak beti banakoak dira,zertan oinarritzen da banakotasuna?1.-Gauza bakoitzak forma subtantzial bakarra du eta akzidenteak.2.-Gauzak aldatu egiten dira.Aktoan daukan izatez eta potentzian daukanez.

Beraz,Lau aldaketa baino ez daude:aldaketa subtantziala,lekuzkoa,kantitezkoa eta kalitezkoa.----Non dago aldaketen zergatia?Kausen katearen arazoari aurre egin behar diogu---Lehen kausa eta munduaren sortzailea den lehen izaki:Jainkoa.

*Esentzia eta existentzia bereiztu ditugu.Esentzia:1.-Ez du berez existentzia suposatzen2.-Baina ezistentziaren osagarria da3-Adimen hutsezko dira:erralitatean gauzatu behar dira.

3.-JAINKOA:*

BERE EXISTENTZIA FROGAK:1.-Arrazoiaren bidez froga daiteke,mundo naturalaz dugun ezagutzatik(aposteriori)2.-Esistentzia eta existentziaren bereizketarekin bidez:-Ikaki Gorenean existentziarekin bat dator.-Izaki finituan esentzia eta existentzia bereizten dira.3.-Bosts bideak(izaki konkretuaren errealitate finitutik):-Izaki naturalen hidura-Kausa arazlearen ordea-Izaki naturalen izaera kontingentetik-Izakietan dauden perfekzio maila desberdinetatik-Helburuzko kausa kontzeptua.

*JAINKOAREN IZAERA NOLA EZAGUTZEN DUGU?

1.-Jainkoa ezagutzeko ezezko bidea:-

Zentzumen bidez ezin da jaso Jainkoa zen den-Zer den esanez Jainkoa ezagutuz joango gara:.Ez da materiazkoa,ESPIRITUZKOA da eta ez da konposatua,SINPLEA da.

2.-Jainkoa ezagutzeko baiezko bidea

-Izadiko naturatik abiatzen gara.-Izadian ikusten ditugun alderdi onak egotzi dizkiogu Jainkoari:ez dira berdinak ANTZA dute eta ANALOGIA sortzen da:Jainkoarengan,gauzen alderdi positiboak goi goiko mailan daude.-Jainkoa EREDU absolutua da.

4.-KREAZIOA:

1.-IZADIA:-Jainkoa izadiaren lehen kausa da:Izaera ematen dio eta eredu ideiei esker gauzek beraienaden esentzia dute.-ezerezetik eginak dira:”ex nihilo”-Jainkoak askatasuna izan zuen sortzeko:bere edertasuna eta izatearen aintza,ohera eta agerpena zituen helburu.2.-GIZAKIA:*

Izaera:

Gizakia banaturik dago materia (gorputza) eta arima(forma)-ahalmen desberdinak daude(1.-begetatiboak(gorputzarenak)2.-Arrazoimena eat nahimena(giza esentziatik datoz)).-Ahalemen batzuk arimarenak dira eta veste batzuk gorputzarenak :arima gorputzarekin lorturik dagoen bitartean menpekotasuna sortzen da(Ezagutza)-Giza arima hilezkorra,suntsiezian eta ustelgaitza da.

Askatasuna:

Gizakiak aukeramena du(zorionaren bidea utzi eta zorionaren bidea aurkeratu,beraz Askatasuna du adimen lorturak kontuan hartu behar dira.INTELEKTUAKISMOA:adimena nahiaren gainetik dago.

*Morala:

Gizakiaren brezko joaera:JAINKOA,bere kontenplazioa azken ZORIONA da.-Morala eudemonikoa eta intelektualista da:ekintzak helburu baterantz zuzentzen dia(Jainkoa ezagutzera)-Behin helburua ezagutuz gero:1.-proposatuko helburura garamatza ONA da.2.-proposatutako elburura ez garamatza TXARRA da.-BERTUTEAK:(adimenzkoak eta moralak)beherrezkoak dira gure helburua lortzeko

*LEGEAK:

1.-Lege Naturala

Arrazoibidea jarraitzea da (bizia luzatzea,ugaltzea,gizartean bizitzea)

2.-Lege Positiboak

Agintariek ematen dutenak(lege naturalaren uzapenak dira)

3.-Lege

Unibertsalak

Jainkoak berez duen betiko legearen luzapena da.

NEOPLASTONISMOA:

K.O.IIImendea:Platon pentsamendua+antzinako beste filosofiak+ekialdeko idea erligioso

FILON ALEXANDREIKOA:Jainkoarengandik Logos-a sortzen da.(Bere baitan gauzen arketipoak daude.Mundua egiten du)

PLOTINO:BAT-Logos-Munduaren arima-gauza materiak.Nola sortu dira gauzen aniztasuna BAT-etik?1.-Jariotasunaren teoria:izakiak jarioz Jainkoarengandik(ikuspegi panteista)2.-Teoria Kreazionista:gauzak ezerezitik sorten dira,izaki kontingenteak.

KRISTAU-IKUSKERA BERRIAK:

1.-ONTOLOGIA:kreazionismoa,Jainkoak gauza guztiak ezerezetik sortu zituen

2.-ANTROPOLOGIA:gizakiok Jainkoarenn seme-alabak gara

3.-EZAGUTZA:errealistea miserioa de,Jainkoaren bidez bakarrik uler daitek.Jainkoa ezagutzeko FEDA behar dugu

4.-ESKATOLOGIA:(salbazioa):gizakia eroria da,bekaturako joera du.Salbatzeko Jrduaren daainkoaren laguntza behar du,jainkoa gizakiez.

HISTORIAREN FILOSOFIA: LURREKO HIRIA ETA JAINKOAREN HIRIA:

Mendebaldeko kulturan, historiaren filosofia Agustinekin hasi zen.

1.Denboraren kontzepzio ziklikoa: Kristo aurreko mundua era zirkularrean errepresentatzen zen. Aro historikoak elkarren segidakoak dira ibilbide zirkularra eginez. Historiaren deskripzio ziklikoa hori dela eta, errealitatean gauza bere gertatzen da, etengabe berriztatuz eta errepikatuz mendetan zehar.
2. Denboraren kontzepzio lineala: Agustinek azpimarratzen du denboraren kontzepzio ziklikoa inhumanoa dela: zoriona eta salbazioa ezinezkoak dira.
Errebelazio kristauari esker teoria ziklikoa faltsua da: historia zuzeneko bidea da: arteza, zirkulurik eta errepikapenik ez daukana.

Bi hiriren teoria daude:

gizadiaren kontra bi hirien arteko borroka gisa agertzen da:

LURREKO HIRIA:Gizakiaren arabera biziduenak eta Jainkoa mepretxatuz  etaZEUKO HIRIA,ordez,Jainkoaren arakera bizi direnak eta norbearen burua mespretxatuz.

Beraz,1.-Bi hiriak nahasirik daude Azken eguneko epaiketa iritsi arte.2.-Errelitate mistikoak dira(ez historikoak)3.-Diskriminazioa kontzientzian agertzen da 4.-Bizitzekobo modu dira,haragiaren edo espirituaren arabera.

GILEN OCKHAMGOA:

1.-NOMINALISMOA

*1.UNIBERTSALAK=KONTZEPTUAK(izena baino ez).Zehaztasun faltagatik existitzen dira eta ez dute ezagutza konkreturik ematen.*2.Bi ezagutza mota:1.-

Abstraktua:

ez du bermatzen mundo errealetko gauzen ordena.

2.-intuitiboa

Errealitatearen existentzia bermatzen du.Ezagutza zuzena da.

2.-SUPPOSITIOAREN TEORIA

*Proposiziak “beste zxerbaiten” agertzen dira.*proposizioek funtzio logikoa dute(ordezkatzea =supposito):1.-supposito material2.-Suppositio pertsonala.3.-Supposito sinple(gazkatsua da):-banako izakiak bakarrik existitzen dira.-adimenak terminoak atzeman ditzake-zer gertatzen da unibertsaleki?E dagokie iaki konkrteuei izaki talde bati baizik.

3.-ERREALITATEA

*Labana zorrotza:izakiak eta kontzeptuak ez biderkatzeko*Bera,hainbat kontzeptu ezabatu behar dira(substantzia,esistentzia,esentzia),ez dira beharrezkoak errealitatea azaltzeko.*Hiltzek ordezkatzen dituzte existitzen diren gauzak.

4.-GIZAKIA:

“Batasun substantziala”nozioak ez du balio:1.-ARIMA: Ezin da frogatu hilezkorra denik eta Ezin da bereizi arimaren barruna borondatea eta adimena,beraz,Fedearen bidez baino ez ezagutzen.Arrazoiaren bidez ezin dugu.2.-GORPUTZA:Ezagutzaren bidez ezagutzen dugu eta Zenbait konkretua da.

5.-FEDEA ETA ARRAZOIA

*Fedearen egiak errebelazioan oinarritzen dira*Egia horiek ezin dira justifikatu arrazoimenaren bidez*Beraz:-Fedea sinesmean da eta gizakion ezin ditugu frogatu ezta Fedearen egiak.

6.-MORAL:*

Jainkoa borondateak dio ekintza bat ona ala txarra den.*Munduan existintzen den oro kontingentea da.*Gizakiok libreak gara Jainkoaren borondatea betetzeko ala ez,beraz,EKINTA MORALAK:Jainkoaren borondatearekin bat datozenak dira.