1876ko konstituzioa testuingurua

1. Kokapena: Aurrean daukagun testua, testu juridikoa da, konstituzio bat delako. Espainiako konstituzioaren zati bat da, artikuluetan banatuta dago eta lehen mailako informazioa jasotzen du. Egileari dagokioenez, kolektiboa da: gorte konstituziogileek idatzi zuten, erregeak jakinarazi zuen eta erreferendum-ean herriak onartu zuen. Hartzaileari dagokionez (kolektiboa), espainiako herritar guztiei bideratuta dagoen testua da. BOE-n argitaratuta dago, beraz izaera publikoa du, ESPAINIAKO LEGEAK BILTZEN DITUEN BOLETINA. Madrilen idatzita dago, gobernua bertan zegoelako. Daten arabera Trantsizio demokratikoan kokatu behar dugu, Juan Carlos erregea estatuburua eta Suarez gobernuburua zirelarik. Testu honen helburua, Espainian marko politiko eta juridiko berri bat ezartzea da; demokrazia, botere banaketa…
Baita herritarrei konstituzioaz jakinaraztea ere.

Sarrera bat, artikulo batzuk eta xedapen gehigarria eta xedapen indargabetzaileak osatu. Konstituzioaren atal organikoa da  (estatuaren erakunde nagusiak zehaztu:koroa,gobernua,administrazioa…). JC borboikoa  estatuburu dago. 

Gorteek onartu dute lelengo urrian baina gero herriak onartzen du berriro.

1. Artikuluan,

zuzenbide estatua (kontituzioa daukan estatu bat) eta demokraziari buruz hitz egin (herriak aukeratzen duen gobernua). Pluralismo politikoa aipatzen du (alderdi bat baino gehiago egotea). Subiranotasun nazionala dago (Espainiako herriak bere buruaz erabaki). Botere banaketa orain (laster estatutua lortu (79)) arte ez bezala.  Francok aukeratutako ordezkotza bat da.

2.Artikuluan,

Ez dutela independentziarik emango esaten du. Autonomien estatu moduan definitzen da espainia. Espainia nazio bakarra izango da eta gero nazionalitateak eta erregioak egongo dira (EAE moduan adibidez)

66 botere legegilea gorteen esku eta herriak aukeratu gorteak. Nola dagoen osatuta gortea azaldu  (bi ganbaratan: kongresua eta senatua)

98 botere betarazlea gobernuak. Presidente orde batez eta ministerioka osatuta.

117 botere judiziala zehazten du, epaile eta magistratuak ezin ditu gobernuak ezarri, ezta ere kendu. 

Hiru artikulu hauetan, botere banaketa ezartzen dela azaltzen du, eta lehen ez zegoela botere banaketarik (boterea pertsonifikatua eta botere kontzentrazioa zegoen)

143.Artikuluan, erkidekoka nola antolatuko den aipatzen du

EAE (probintzia mugakideak osatu (Araba, Gipuz, Bizkaia)) eta nafarroa (uharte´lurraldea) bereizi egiten dituzte, eta honek euskal nazionalisten artean protestak ekartzen ditu.  Eskualde mugakideek osatzen duten estatua da, Gipuzkoa, Araba eta Bizkaia.

Xedapen gehigarria: esaten du euskaldunen tradizio diren foruak errespetatuko dituela beti ere konsttuzioarekin eta autonomia estatutuarekin  bateragarriak baldin badira. Eta horrela bide bat irekiko da berriro hurrengo urteetan onartuko diren kontzertu ekonomikoei.

Xedapen indargabetzailea: betirako abolitu bi legeak (euskal foruak deuseztatzen dutenak) 39koa (lelengo karlistaldikoa) eta hirugarren karlistaldikoa, berriro nahi delako gerturatu euskal tradizioetara.  kontzertu ekonomikoei atea zabalik laga. Gehigarian ez bezala foruetatik urruntzen da.  

TESTUINGURUA

Ariasen gobernuak izandako arazoak zirela eta, 76an dimititu zuen. Ariasek dimititu ondoren, Suarezek indar frankistekin erregimenaren aldaketa adostu zuen, Erreforma Politikoaren Legea onartu zen, eta erabaki politiko berriak hartu ziren . Beraz, PCE legeztatu zen eta 77ko hauteskunde garrantzitsuetan , bai PCEk eta bai PSOEk moderazioa erakutsi zuten. Testuan ikusten dugun moduan, 78ko konstituzioa onartu aurretik, lurralde antolakuntzari dagokionez, EHn eta Katalunian estatu federal baten alde erakutsi ziren herritarrak, baina UCDkoek ez zuten nahi horretaz hitz egin.
Horrekin batera, krisi ekonomikoa nabarmena zen eta hori konpontzeko Moncloako Ituna sinatu zuten agintari nagusiek. 1977ko hauteskundeetatik sortutako Parlamentuak batzorde bat osatu zuen proiektua prestatzeko, eta EAJ kanpoan gelditu zen. Azkenik, estatuaren lurralde antolaketan, Espainiako lurralde guztiek autogobernura heltzeko aukera izango zuten, baina haien arteko konpetenzia maila ezberdina izango da. Konstituzio hau gaur egun duguna da, bakarrik bi alditan baino ez da aldatu, bietan Europar Batasunarekin zerikusia zuten gaiengatik.
79ko hauteskundeetan, berriz ere UCD atera zen garaile baina gobernua pixkanaka ahulduz joan zen eta 82ko hauteskundeen deialdia egin zen, PSOEk irabazi zuen.

4. Balorazioa:

Konstituzioa berrikiuntza bat da garai horretarako(botere banaketa…).Gaur egungo konstituzioa da eta erregimena marko juridiko politikoa. Kontituzio luzea ez edukiari dagokionez, baizik eta denborari dagokionez.