1856ko Konstituzioa eta Batasun Liberala: krisialditik egonkortasunera

Resumen

Testuak 1856ko Konstituzio Progresista eta haren ondorioak aztertzen ditu, Biurteko Progresistaren amaiera eta Batasun Liberalaren garaia barne. Krisi politiko eta sozialak, Narváezen eta O'Donnellen gobernuak eta 1857ko hauteskundeen manipulazioa azaltzen dira. Ikasleak etapa hartako gertakari nagusiak eta politika-erreformak ulertuko ditu.

Puntos clave

1856ko Konstituzio progresista ez zen inoiz argitaratu eta 1845ekoa deuseztatzea zuen helburu.
Konstituzioak herri-subiranotasuna, Milizia Nazionala, bi ganberako parlamentua, inprenta askatasuna eta erlijio askatasun pribatua defendatzen zituen.
Krisiaren kausak zerga arazoak, gosea, kolera, langile mugimendua eta Madozen 1855eko Desamortizazio Legea izan ziren.
O'Donnellek Kongresua tropez inguratu eta Parlamentua desegin zuen, Biurteko Progresista amaituz.
Narváezek 1845eko Konstituzioa indargabetu, desamortizazioa geldiarazi eta 1851ko Konkordatura itzuli zen.
Claudio Moyanoren Hezkuntza Legeak irakaskuntza ertaineko institutuak eta katedradunen kidegoak sortu zituen.

Ponte a prueba

1856ko Konstituzioa eta Krisialdia

1854ko iraileko hauteskundeen bidez, progresisten kongresu bat eratu zen. Hala ere, moderatu, karlista, neokatoliko eta demokrata gutxi zeuden. Hauteskundeak irabazi ondoren, 1837ko Konstituzioa jarri zuten indarrean.

1856ko Konstituzio Progresista

1856ko Konstituzioa ez zen inoiz argitaratu (non nata) eta bere helburua 1845ekoa deuseztatzea zen. Konstituzio progresista zen eta, besteak beste, honako printzipio hauek defendatzen zituen:

Herri-subiranotasuna defendatzea.
Milizia Nazionala osatzea.
Bi ganberako parlamentua ezartzea.
Inprenta askatasuna bermatzea.
Erlijio askatasun pribatua ezartzea.

Batasun Liberala osatu zen eta O'Donnellen gobernua (1856) zentroko alderdi garrantzitsuena zen. 1849an, bestalde, Alderdi Demokrata ere sortu zen.

Krisialdia eta Ondorioak

Konstituzio horrek zenbait arazo sortu zituen, besteak beste:

Zerga publikoen arazoak.
Gosea eta kolera izurritea.
Langile mugimenduaren hastapenak (Kataluniako langileen grebak, adibidez).
Madozen 1855eko Desamortizazio Legeak Vatikanoarekin, Elizarekin eta karlistekin sortutako liskarrak.

Haserreen ondorioz matxinadak nagusitu ziren (Valladolid, adibidez), eta O'Donnellek esku hartu zuen. Kongresua tropez inguratu eta Parlamentua desegin zuen. Horrela amaitu zen Biurteko Progresista, eta hurrengo etapan moderatuen garrantzia nagusitu zen.

Batasun Liberala (1856-1863)

Gobernu Moderatuak

Urriaren 15ean Narváezek dimisioa aurkeztu zion erreginari, arrazoirik gabe. Zalantzak izan arren, erreginak O'Donnelli deitu zion gobernua osatzeko. Horrela hasi zen garai hartako etapa egonkorrenetako bat.

Garai hau egonkorra, baina moderatua izan zen. O'Donnellek zuzendutako gobernu berriak Biurteko Progresistako politika eta lege guztiak deuseztatu zituen, 1856ko uztailetik irailera bitartean. Lege progresista gehienak bertan behera utzi zituen, salbuespen hauekin: inprenta, desamortizazio eta udaletxeen legeak. Hori zela eta, erreginak O'Donnell kargugabetu zuen, eta Narváez, oso moderatua baitzen, gobernuburu izendatu zuen.

Narváezen Neurriak eta Gizarte Egoera

Narváezek zenbait neurri ezarri zituen moderantismo kontserbadore eta autoritarioena berriz indarrean jartzeko:

1845eko Konstituzioa indargabetu.
Desamortizazioa geldiarazi.
Inprenta askatasunari buruzko legedi moderatua ezarri.
1851ko Konkordatura itzuli.

Normaltasuna berriro ekartzeko, hauteskundeetarako deia egin zuen 1857ko maiatzerako. Manipulazioa erraza izan zen, eta Cándido Nocedal ministroak irabazi zituen hauteskundeak.

Claudio Moyanok gaur egungo Hezkuntza Publikoaren Legea egin zuen (hiru etapatan banatua), eta lege horren bidez, irakaskuntza ertaineko institutuak eta katedradunen kidegoak sortu eta antolatu ziren.

Etapa horretan herri-lan handiak (kanalak, adibidez) amaitu ziren eta komunikazioak garatu ziren (trenbidea eta telegrafoa, besteak beste).

1857an hornigaien krisi larria sortu zen, eta horrek gatazkak eragin zituen, baina Gobernuak protestak bortizki zapaldu zituen (Andaluzian eta Madrilen, adibidez). Udan ehunka pertsona hil eta kartzelatu zituzten.

Preguntas frecuentes

Zergatik ez zen 1856ko Konstituzioa argitaratu?

Testuak 1856ko Konstituzioa 'non nata' dela esaten du, hau da, inoiz argitaratu gabe geratu zela. Haren helburua 1845ekoa deuseztatzea zen.

Nork desegin zuen Parlamentua 1856an?

O'Donnellek desegin zuen Parlamentua, Kongresua tropez inguratu ondoren. Horrela amaitu zen Biurteko Progresista.

Zein izan ziren Narváezek ezarritako neurri nagusiak?

Narváezek 1845eko Konstituzioa indargabetu zuen, desamortizazioa geldiarazi zuen, inprenta askatasunari buruzko legedi moderatua ezarri zuen eta 1851ko Konkordatura itzuli zen.