Chuletas y apuntes de Psicología y Sociología

💬 1. Zer da Osasuna?

Osasuna ez da gaixorik ez egotea bakarrik, baizik eta ongizate fisiko, psikiko eta sozial osoa izatea.

⚖️ 2. Lege Garrantzitsuenak

Langileen segurtasuna babesteko lege batzuk daude:

• 31/1995 Legea: Lan-arriskuen Prebentzioari buruzkoa (LRP).
• 1299/2006 Errege Dekretua: Gaixotasun Profesionalen zerrenda.
• 8/2015 Errege Dekretua: Lan-istripuei buruzkoa.
• 2016/425 EB Erregelamendua: Norberaren Babeserako Ekipamenduei (NBE) buruzkoa.

🧱 3. Oinarrizko Kontzeptuak

• Kultura Prebentiboa: Enpresa osoak partekatzen duen segurtasun eta osasunarekiko jarrera.
• Prebentzioa: Arriskuak saihesteko edo gutxitzeko ekintzak.
• Lan-arriskua: Lanetik eratorritako kalteak izateko aukera.
• Laneko Lesio edo Gaixotasuna: Lanaren ondorioz jasandako kaltea.

📈

Azken urteetan, Nafarroan haur eta neska-mutil askok gehiegizko pisua edo obesitate arazoak dituzte. Horrek esan nahi du, beraien adinerako osasungarria ez den pisua dutela. Hau gai serioa da, osasunean eragin handia duelako. Ondo jaten ez denean edo ariketa fisikorik egiten ez denean, gorputza azkarrago edo lehenago nekatzen da eta gehiago kostatzen zaio mugitzea.

Bizitza Osasuntsuagoa Izateko Kanpainak

Oso garrantzitsua iruditzen zait kanpainak egitea, haurrei bizitza osasuntsuagoa izaten laguntzeko. Ondo jatea ez da gozatzeari uztea, baizik eta hobeto aukeratzen ikastea. Adibidez, egunero goxokiak jatearen ordez, fruita edo fruitu lehorrak jan daitezke. Ur gehiago edatea ere ona da, freskagarriak alde batera uzten, eta telebista edo mugikorrarekin

1. Psikologiaren Definizioa

Psikologia hitza grezierako psykhé (arima) eta logos (zientzia) hitzen elkarketatik dator. Hitz hori XIX. mendean hasi zen erabiltzen.

Definizioa: Jokabideak eta hauek baldintzatzen dituzten gogamen-prozesuak aztertzen dituen zientzia da.

• Psikologoek animalien jokabideak ere aztertzen dituzte (etologia): animalien jokabideak gizakion jokabidearekin zerikusia du, eta erreferentzia garrantzitsua da gizakiaren portaerak aztertzeko orduan.
• Gizakien eta animalien jokabideen artean antzekotasunak eta desberdintasunak daude.
• Arrazoi etikoak direla eta, gizakiekin egin ezin diren esperimentuak animaliekin egiten dira. Horrek arazo etikoak sortu ditu.

2. Psikologiaren Ikerketa Alorrak

Psikologian espezializazio beharra gero eta... Continuar leyendo "Psikologiaren Oinarriak: Definizioa, Ikerketa Alorrak eta Eskola Nagusiak" »

Gatazken Ebazpen Alternatiboa (GEA)

Gatazken Ebazpen Alternatiboa (GEA) gatazkak epaitegietatik kanpo konpontzeko prozesua da. Parte-hartzaileek beraiek hartzen dituzte erabakiak eta gatazka modu aktiboan eraldatzen dute.

1970eko hamarkadan sortu zen AEBetan, eta bere teknika nagusiak dira: negoziazioa, bitartekaritza eta kontziliazioa.

Bitartekaritza Mota Nagusiak

Bitartekaritza Formala

Bitartekaritza formala egituratua da, fase edo urrats zehatzak jarraitzen ditu, eta bitartekaria profesionala edo aditua da.

Normalean, erakunde edo instituzio baten barruan egiten da (adibidez: eskola, enpresa edo epaitegi batean).

Helburua akordio bidez gatazka modu antolatuan konpontzea da.

Bitartekaritza Informala

Bitartekaritza informala, berriz, modu natural eta

Komunikazio paralinguistikoa hobetzeko, zenbait jarraibide aplika daitezke:

1. BOLUMENA

Bolumena soinuaren intentsitateari dagokio.

• Pertsona batzuek beren ahotsaren bolumena modu naturalean igotzeko joera dute, bolumen handiegia gogaikarria izan daitekeela kontuan hartu gabe. Batzuetan, gogo bizia adieraz dezake, baina, beste batzuetan, oldarkortasuna.

• Aldiz, bolumena baxuegia bada, beste pertsonak entzuteari uzteko arriskua dago, edo mezua jarraitzeko egin behar duen esfortzuagatik haserretzeko arriskua. Bolumen baxuak konfiantza edo konfidentzialtasuna erakuts dezake, baina baita segurtasun eza ere

Garrantzitsua da ahots bolumena aldatzea entzulearen arreta erakartzeko, esaten dena interesgarria delako sentsazioa emateko eta helarazi nahi den diskurtsoaren... Continuar leyendo "Salmenta pertsonala" »

1. Komunikazio-estilo nagusiak

Hiru komunikazio-estilo nagusi daude:

• Estilo inhibitua: Pertsona honek ez ditu bere beharrak edo iritziak adierazten; besteek entzun nahi dutena esaten du.
• Estilo oldarkorra: Pertsona honek beti duela arrazoia uste du eta besteen iritziei muzin egiten die. Kritika, mehatxuak eta irainak erabiltzen ditu, eta solaskidea eteten du. Ahots-tonu altua eta keinu mehatxagarriak izaten ditu.
• Estilo asertiboa: Estilo eraginkorrena da. Iritziak askatasunez eta argudiatuz adierazten dira, besteei eraso gabe eta errespetuz entzunez. Komunikazio naturala eta egokia da (gorputz-jarrera tinkoa, begirada zuzena, distantzia egokia).

1.2. Komunikazioa hobetzea

Ahozko komunikazio-prozesua:

• Kodifikazioa: Emaileak pentsamenduak hitz bihurtzen

Etapa prelingüística (0-12 mesos)

0-2 mesos

• Emissió de plors, crits i sons de succió
• Reacciona als sorolls de l'entorn

3-4 mesos

• Diferencia els plors segons la causa (gana, dolor)
• Emissió de sons de plaer i rialles
• Gira el cap i els ulls cap al so
• Inici del balboteig

5-6 mesos

• Respon vocalment als estímuls
• Comença a vocalitzar
• Segueix amb la mirada la direcció visual de l'adult

7-8 mesos

• Participa en jocs vocals
• Reconeix persones adultes familiars
• El balboteig produeix sons similars a vocals i consonants del llenguatge adult

9-10 mesos

• Preconversa: vocalitza durant les pauses de l'adult i ajusta la durada de les emissions per afavorir la interacció
• El balboteig imita la melodia del discurs adult

11-12 mesos

• Comprensió global de paraules familiars (ex.

Contexto e Historia de la Psicología Humanista

La Tercera Fuerza

La psicología humanista surge como la "tercera fuerza", una alternativa al psicoanálisis, considerado mecanicista, y al conductismo, calificado como frío y reduccionista.

El Zeitgeist de los años 60

El contexto histórico fue clave para su desarrollo, marcado por la Guerra de Vietnam, la lucha por los derechos civiles y el Mayo del 68. Esta época de crítica a la deshumanización impulsó una búsqueda de dignidad, libertad y autenticidad.

Hitos Fundamentales

• 1957–1958: Primeros encuentros en Detroit.
• 1960: Encuentros en la Universidad de Brandeis, impulsados por Maslow.
• 1961: Creación del Journal of Humanistic Psychology y la Asociación Americana de Psicología Humanista (AAHP)

Komunikazio motak eta norabideak

Komunikazio Bertikala: Behetik Gora

Deskribapena: Maila ertaineko arduradunengandik zuzendaritzara doana.

Helburuak:

• Arazoak eta kezkak ezagutzea.
• Langileek parte hartzea sustatzea.
• Informazioa lortzea.

Nola komunikatu:

• Iritzi-inkestak eginez.
• Elkarrizketa ez-formalak eginez.

Komunikazio Bertikala: Goitik Behera

Deskribapena: Zuzendaritzatik hasi, maila ertaineko arduradunengandik pasa, eta beheko mailara iritsi artekoa.

Helburuak:

• Lan aginduak ematea.
• Helburuen berri ematea.
• Egin beharreko lana definitzea.

Nola komunikatu:

• Aginduak eta argibideak emanez.
• Zirkularren bidez.

Komunikazio Horizontala

Deskribapena: Hierarkia-maila berean dauden langile edo sailen artekoa.

Helburuak:

• Jarduerak koordinatzea.
• Arazoak konpontzea.
• Erabakiak

KOMUNIKAZIO-ZAILTASUNAK ETA OZTOPOAK

Askotan, komunikazio-prozesuetan oztopo eta zailtasunak sortzen dira, hartzaileak mezua behar bezala uler dezan. Eragozpen horiek honela sailkatzen dira:

Oztopo Semantikoak

Komunikazio-prozesu batzuetan ez dugu kodea behar bezala interpretatzen:

• Hizkuntza bat baino gehiago erabiltzen bada.
• Berariazko hizkera edo terminologia erabiltzen bada.
• Hitz batek hainbat adiera izan baditzake, horrek nahasmena baitakar.
• Mezua luzeegia bada, hartzaileak aspertu eta interesa galtzen baitu.

Oztopo Fisikoak

Mezua bidali ondoren, arrazoi fisikoak direla eta, ingurunean interferentziak sortzen dira. Horren ondorioz, mezua eten egiten da:

• Zaratak sortzen dituzten interferentziek ez dute uzten mezua behar bezala entzuten.
• Argi gutxi