Chuletas y apuntes de Latín de Secundaria

Catulo: Una Mirada Profunda a sus Poemas Más Emblemáticos

Este documento presenta una selección de los célebres poemas de Catulo, uno de los poetas líricos más influyentes de la antigua Roma. Cada sección incluye el texto original en latín y su correspondiente traducción al español, ofreciendo una ventana a los temas universales del amor, la amistad, el dolor y la fugacidad de la vida, explorados con la maestría y la pasión características del autor.

Catulo: Carmen 1

Texto Original en Latín

Cui dono lepidum novum libellum
arido modo pumice expolitum?

Corneli, tibi: namque tu solebas
meas esse aliquid putare nugas
iam tum, cum ausus es unus Italorum
omne aevum tribus explicare chartis,
doctis, Iuppiter, et laboriosis.

Quare habe tibi quidquid

Manuel de Larramendi (1690-1766)

Bizitza

Andoaindarra jaiotzez, Hernanin eman zituen bere lehenengo urteak. Haurra zelarik, aita hil zitzaion, eta amaren aldeko Miguel Miner jesuitak Jesusen Konpainiak Bilbon zuen etxera eraman zuen. Han zerbitzari lanak egin zituen, baina Gramatika eta Latina ikasi zituen. Urte horretan Konpainian sartzea lortu zuen.

Valladolideko Villagarcía de Camposen egin zuen Nobiziotza, Medina del Campon filosofia ikasi zuen eta, ondoren, lau urte eman zituen teologia ikasten Salamancan. Irakasle gisa irakaskuntzan hainbat urtez aritu zen, Palentzian filosofia irakatsiz, eta Salamancan zein Valladoliden teologia irakatsiz.

Karlos II.aren alarguna zen Maria de Neuburgo erreginaren aitorle izan zen. Garai horretan, Gortean... Continuar leyendo "Manuel de Larramendi (1690-1766): Bizitza eta Obra" »

Triunviratos Romanos y Dinastías Antonina y Flavia: Historia y Legado

Primer Triunvirato Romano

Tras las exitosas campañas de Pompeyo contra los esclavos rebelados de Espartaco y, sobre todo, la limpieza de los piratas que operaban en el Mediterráneo (ganándose el apodo de Magno), este decidió gobernar de forma indirecta (a diferencia de su mentor Lucio Cornelio Sila). Para ello contaba con el apoyo del senado (pues había estado del lado de Sila), pero necesitaba tener a su favor a los equites, o clase de los comerciantes, que controlaban las finanzas en Roma. Para ello se alió con el más prominente de ellos, Marco Licinio Craso. Ambos personajes chocaban en personalidad y carácter. Julio César, en aquella época en ascenso de su carrera... Continuar leyendo "Triunviratos Romanos, Dinastías Antonina y Flavia: Historia y Legado" »

La Evolución y Pervivencia del Derecho Romano

La obra del derecho romano ha sido fruto de un proceso cuya evolución es difícil de precisar. No obstante, desde las primeras disposiciones de la República hasta la elaboración de densos tratados jurídicos, Roma recorrió un complejo pero enriquecedor camino. Conceptos y normas se fueron fijando, y la distinción entre ius civile e ius gentium, así como entre ius publicum e ius privatum, sigue siendo fundamental.

El sistema de penalizaciones y castigos, muy rígido en la época, se fue adaptando y adecuando a la gravedad de la ofensa o delito cometido. La legislación sobre las deudas también mejoró: de condenar a muerte o esclavitud al deudor que no satisficiera su deuda, se pasó a contemplar... Continuar leyendo "El Legado Imperecedero del Derecho Romano: Evolución, Pervivencia y Juristas Clave" »

Abentura Eleberria

Abentura Eleberriaren Aurrekariak

• Aro klasikoko epopeta: Gizaldi edo herri batentzat garrantzitsuak izandako uneak azaltzen dira.
• Bizantziar eleberria: Abenturak maitasun-kontuekin nahasten dira. Eleberri hauetan bikote bat banatzen da eta abentura asko izan ondoren elkartzen dira.
• Zalduntza-eleberria: Zaldunen abenturak agertzen dira.
• Eleberri pikareskoa: Bizitza gogorra duen pikaro baten historia kontatzen du.
• Erdi Aroko bidai-liburuak: Fikziozko abenturak kontatzen ditu. Bidaietan ikusitako azalpen objektiboa ematen da.

Abentura-eleberriaren Sorrera eta Urrezko Aroa

• XVIII. mendean sortu zen Britainia Handian.
• Daniel Defoe: Robinson Crusoe.
• Robinson Crusoe eleberria lehenengo aldizkarietan kapituluka argitaratu zen, eta geroago liburu

Esatezko aditzak

Hiztunak esaten duena adierazten dute: esan, aipatu, adierazi, jakinarazi, baieztatu, onartu, azaldu...

• Erlazioa: Aurrez esandako zerbaitekin erlazionatzen dute jarraian datorrena: erantzun, jarraitu, gehitu, ihardetsi...
• Modua: Hitz egiteko modua islatzen dute: xuxurlatu, oihu egin, murmurikatu...
• Asmoa: Hiztunaren asmoa islatzen dute: erregutu, galdetu, agindu, eskaini...
• Barne-egoera: Hiztunaren barne-egoera islatzen dute: kexatu, haserretu, poztu...

Paragrafoaren banaketa

Paragrafoa: Ideia bat garatzen duen esaldi multzoa. Paragrafo-banaketa ona izanez gero, irakurleak jakingo du bertako esaldi guztiek elkarlotzen dituen eta batasuna ematen dien zerbait dutela.

• Egitura deduktiboa: Gaia hasieran azaltzen denean.
• Egitura induktiboa:

La Vida Quotidiana a l'Antiga Roma

L'Educació Romana: Etapes i Rutines

Els nens i nenes anaven a l'escola d'hora al matí. Depenent de l'edat, cursaven una de les tres etapes de l'educació romana. Les nenes solien fer només la primera etapa, ja que després es quedaven a casa amb la mare aprenent les tasques que haurien de fer quan es casessin.

Les tres etapes de l'educació romana eren:

• Etapa primària (7-12 anys): aprenien a llegir, escriure i a comptar.
• Etapa secundària (12-16 o 17 anys): aprenien gramàtica i comprensió de tot tipus de textos literaris.
• Etapa superior (a partir dels 17 anys): aprenien a expressar-se bé i a fer bons discursos.

El Dinar: El Prandium Romà

Al migdia acabava la jornada laboral per a molts ciutadans, però no... Continuar leyendo "Vida Quotidiana a l'Antiga Roma: Educació, Costums i Calendari" »

Els orígens de Roma

En el primer mil·lenni aC, a la península itàlica hi vivien diferents pobles. Els principals eren tres: els etruscos al nord, els llatins al centre i, al sud, els grecs, que hi van fundar diverses colònies.

Al segle VIII aC, els llatins van aixecar diversos poblats a la vora del riu Tíber, en una zona coneguda amb el nom dels Set Turons. De la unió d'aquests poblats va sorgir la ciutat de Roma.

A partir del segle VI aC, Roma va conquerir territoris immensos: va ocupar la península itàlica i després es va expandir per la resta d'Europa, per l'Àsia i l'Àfrica, fonamentalment pels territoris al voltant del mar Mediterrani.

La Monarquia (753 aC – 509 aC)

Durant els primers segles, Roma era governada per un rei, escollit... Continuar leyendo "Orígens de Roma: De la Monarquia a la República" »

Alt Imperi

Tres dinasties diferents la JulioClàudia la Flàvia i L'antonia.

Galiaren lurraldea eta bere herriak

1 Galia osoa hiru zatitan banatuta dago; horietako batean Belgiarrak bizi dira, bestean Akitaniarrak, eta hirugarrenean, beraien hizkuntzan Zeltiarrek, gureaz Galiarrak deitzen direnak.

2 Hauek guztiek hizkuntza, erakunde eta lege desberdinak dituzte. Galiarrak Garona ibaiak banatzen ditu Akitaniarrengandik, eta Marne eta Sena ibaiek, berriz, Belgiarrengandik.

3 Belgiarrak dira guztien artean indartsuenak, Probintziako bizimodu eta gizabidetik oso urrun daudelako. Oso gutxitan iristen dira haiengana merkatariak, eta horregatik bakanki erosten dizkiete izaera fintzeko komenigarriak diren gauzak. Gainera, Rhinaz bestaldean bizi diren Germaniarrengandik gertu daude eta etengabe borrokatzen dute haiekin.

4 Arrazoi... Continuar leyendo "Galia eta Zeltiarrak: Zesarren Galiako Deskribapena Latinez eta Euskaraz" »