Chuletas y apuntes de Geología de Bachillerato y Selectividad

Iberiar penintsulan hiru eremu desberdin daude: silizeoa, kareharrizkoa eta buztintsua. Bakoitzak erliebe bat sortzen du: granitikoa, karstikoa eta higadura diferentzialek eragindakoa.

EREMU SILIZEOAK

Arroka arkaikoak daude. Iberiar penintsulako mendebaldean daude, Kantauriar mendikatean, Erdialdeko sisteman, Toledoko mendietan eta Sierra Morenara ailegatzen da. Eremu horietan granitoa da arrokarik ugariena. Euriaren eragin kimikoak granitoaren kristalak banatzen ditu. Goi mendiko eremuetan, ura arroka pitzaduren artean sartzen da, ura izoztean bolumena hartzen du eta apurtu egiten da. Eremu baxuetan bola sortzen dira, bata bestearen gainean pilatzean berrokasak sortzen dira. Mendi magalean ordenarik gabe egoten dira, horri kaos granitikoa deritzo.... Continuar leyendo "Iberiar Penintsulako Eremu Geologikoak eta Euskal Herria" »

1. Definiciones fundamentales de riesgos geológicos

Riesgo: Todo proceso, situación o suceso en el medio geológico, natural, inducido o mixto, que puede generar un daño económico o social para alguna comunidad, y en cuya predicción, prevención o corrección, han de emplearse criterios geológicos.

Peligrosidad: Se llama peligrosidad a la probabilidad de que se produzca un suceso catastrófico. Para un lugar determinado depende de su situación geográfica, de la frecuencia, y de la intensidad o magnitud con que se produce dicho suceso.

Exposición (E): Es la exposición potencial de personas y bienes a sus efectos.

Vulnerabilidad (V): Es el porcentaje de víctimas y daños previsibles según las estadísticas. La vulnerabilidad puede rebajarse... Continuar leyendo "Riesgos Geológicos: Volcanes, Terremotos y Medidas de Prevención" »

Modelos de Estructura Interna de la Tierra

Según el Modelo Geoquímico

Se diferencian 3 capas principales:

• Corteza: Se separa del manto por la discontinuidad de Mohorovičić.
• Manto: Se subdivide en manto superior e inferior, separados por la zona de transición del manto.
• Núcleo: Dividido en núcleo externo e interno, separados por la zona de transición del núcleo.

Según el Modelo Dinámico

• Litosfera: Es la capa más superficial de nuestro planeta. Comprende la corteza y parte del manto superior. Es rígida.
• Mesosfera: Es la capa situada bajo la litosfera y llega hasta los 2900 km.
• Endosfera: Equivale al núcleo.
• Plataforma Continental: Son zonas que forman parte del continente, pero se encuentran sumergidas a profundidades de entre 20 y 600 metros.

Iberiar Penintsulako Lurzoru Motak

Espainian hiru lurzoru mota nagusi bereizten dira: silizeoa, kareharrizkoa eta buztintsua.

1. Lurzoru Silizeoa

E.SIL: Penintsulako mendebaldean, zokalo zaharraren eremuan, Mendikate Betikoan eta Pirinioetan aurki dezakegu. Paleozoikoko harri oso gogorrak dira, adibidez, granitoa.

2. Lurzoru Kareharrizkoa

KAREHARRIA: Harri sedimentarioz osatua; gogorra da, baina erraz disolbatzen da. Aro sekundarioan sortua, Pirinioetan, Iberiar Mendikatean eta Euskal Mendietan aurki ditzakegu, Iberiar penintsularen ipar-ekialdean alderantzizko 'Z' bat osatuz.

3. Lurzoru Buztintsua

BUZTINEZKO EREMUAK: Ebroren sakonunean edo kostaldeko lautadetan aurki ditzakegu. Harri sedimentarioak dira, erresistentzia gutxikoak eta oso erraz higatzen... Continuar leyendo "Iberiar Penintsulako Lurzoruak eta Erliebe Formak" »

Iberiar Goi-Lautada

Era Primarioan sortu zen, antzinako Hesperiar mendigunearen higaduraren ondorioz. Era Tertziarioan, Alpetar orogeniak ia Iberiar Goi-Lautada guztia deformatu eta suntsitu zuen. Barnean hiru unitate bereizten dira:

a) Antzinako Zokalo Paleozoikoa

Gaur egun soilik ageri da (Sistema Zentrala-Sistema Iberiarra, penintsularen ertzetan). Zokaloa estaltzen zuten material tertziarioak higadurak suntsitu ditu, jatorrizko material silizeoak utziz: granitoa, arbela eta kuartzita. Erliebea penilautaz osatuta dago, uhin leuneko gainazalez.

• Granito gainean modelatutakoak lauagoak dira.
• Penilautadetan, uharte-mendiek eta arroka-azaleratzeek gorabeherak sortu dituzte, bai eta erresistentzia handiagoko arrokez osatutako hondar-erliebeek ere.

... Continuar leyendo "Iberiar Goi-Lautadaren Geologia eta Egitura" »

El relleu:

La formació del sòl ve condicionada per la posició que ocupa en el relleu, ja que afecta a la distribució de massa i energia.

En les zones més estables com pendents suaus (glacis), es prolonga l'acció dels factors formadors del sòl i el perfil edàfic pren un major grau d’organització i desenvolupa horitzons.

En superfícies més inestables com fons de valls o planes d'inundació, el sòl es modifica constantment per erosió o altres processos, la qual cosa limita el desenvolupament d'horitzons.

Segons les característiques del relleu (inclinació, longitud, orientació, etc.) i per la posició del sòl en aquest, els efectes poden ser diferents.

La biota: De la biota en depenen els cicles del carboni, nitrogen, etc.

La vegetació... Continuar leyendo "Factors que influeixen en la formació del sòl" »

Hiztegi honek euskarazko hitz eta esaldi ugari biltzen ditu, arruntak zein ezohikoak, definizio zehatzekin.

A-tik Z-rako Hitzak eta Esaldiak

A

• Abagune: Une aproposa.
• Adats: Buruko ile multzoa.
• Aharrausi egin: Aho zabalka ibili (logura, gosea).
• Ahozkora: Bizkarrez.
• Apar: Bitsa.
• Arestian: Duela gutxi.
• Artadi: Arte multzoa.
• Artatu: Zaindu.
• Artean: Orduan.
• Artega: Urduri.
• Artelatz: Artearen antz.
• Ataka: Estualdi.
• Atondu: Moldatu.
• Atsekabe: Nahigabea.
• Atzera: Berriro.
• Aurki: Laster.
• Bakan: Bakarra.
• Beta: Aukera.
• Bildots: Arkumea.
• Botalarri: Goragalea.

D-E

• Desenkusatu: Eskusatu.
• Elebitan: Bilingue.
• Elizkizun: Ospakizun erlijiosoa elizan.
• Enbata: Ekaitza.
• Eritasun: Gaixotasuna.
• Erraietatik: Barne-barnetik.
• Errainu: Izpia.
• Errauts: Hausterrea (grisa).
• Etsi: Amore eman.
• Ezdeus: Ezereza.

Conceptes Clau en la Gestió de l'Aigua

Balanç Hídric: Entrades i Sortides d'Aigua

El balanç hídric és la relació d’entrades i sortides d’aigua d’una conca. La fórmula que el defineix és:

Precipitació = Evapotranspiració + Escorrentia Superficial + Escorrentia Subterrània

Conca Hidrogràfica: Definició i Propietats

Una conca hidrogràfica és una zona de terreny on l’aigua drena cap a una llera principal. És una formació natural dotada de propietats hidrològiques, físiques, químiques i biològiques comunes que configuren aspectes diversos com el clima, la litologia o el paisatge.

L’aigua que entra en una conca pot sortir de tres formes:

• Evapotranspiració
• Drenatge superficial (o escorrentia superficial)
• Drenatge subterrani

Kutsadura Atmosferikoa: Eraginak eta Neurriak

Kutsadura atmosferikoa: Zenbait produktu isuritzearen eraginez gertatzen da, erregai fosilak erretzean sortzen direnak. Hauek eragindako arazoak askotarikoak dira.

Euri Azidoa

Euri azidoa: Azidotasun maila arruntetik gora duen prezipitazioa da. Uretan, landaredian eta eraikinetan aldaketak eragiten ditu. Euri azidoaren aurrean, Espainiak, 2010ean, sufre isurketak %65 gutxitu zituen.

Ozonoaren Arazoak

Ozonoa hiru oxigeno atomok osatutako molekula da, eta arazoak alderdi bikoitza du:

• Ozono geruza estratosferikoaren lodiera murriztea: Eguzkiaren erradiazio ultramore kaltegarriak iragazten ditu. Batez ere aerosoletan eta aparretan erabilitako CFCetan (klorofluorokarbonoak) dagoen kloroaren eraginez murrizten