Fotosintesia, Ekoizpena eta Ziklo Biogeokimikoak

Biología20 ene 20266,97 KB

Fotosintesia eta Ekoizpena

Fotoautotrofoek fotosintesi bidez hartutako substantzietatik:
- Energia lortu.
- Soberan dutena biomasa bihurtu.
Ekoizpen Primarioa: Ez-organikotik organikoa sortzea (autotrofoak).
Ekoizpen Sekundarioa edo Kontsumitzailea: Beste izaki bizidun batzuek lortutako organikotik substantzia propioak ekoiztea (heterotrofoak).

Energiaren zati bat lan bihurtzen da eta bestea xahutu egiten da.
Ekoizpen Guztia = Metabolismoa + Ekoizpen Garbia
- Ekoizpen Gordina/Guztia: Fotosintesiaren kasuan, molekula organikoetan bildutako energia kantitate jakina.
- Ekoizpen Garbia: Produkzio guztiari kostuak edo gastuak kentzean geratutakoa.

Ekosistema batean izaki bizidunek duten elkarrekiko dependentzia nagusia elikadura da (harreman trofiko edo elikadura harremanak).
Sare Trofikoa: Ekosistema batean bizi diren populazioak eta beraien arteko harremanak erregistratzean sortzen den sare trinkoa.
Kate Trofikoak: C atomo batek (adibidez) ekoizle primarioetatik hasita hainbat kontsumitzaileen konposiziotik pasaz sortzen den segida irudikatzen duen eredua.
- Maila Trofikoak: Organismoak esplotatzen duten maila trofiko gorenaren arabera kokatzen dira.
Piramideak:
- Biomasa Piramideak: Maila jakin batekoek behekotik jasotako materia eta energiaren zati txiki bat goikora pasatzen dela irudikatzen du.
  - Beraz, energia erabilgarria gutxituz joaten da mailatik mailara.
- Energia Piramidea: Maila trofikoetako produkzioa irudikatu.
  - Beti produkzio gordinaren eta kontsumitutakoaren diferentzia handiagoa da beheko mailetan, beraz, ez daude alderantzizkoak.
  - Forma:
    - Pasatzen den kantitatearen arabera.
    - Hurrengo mailara pasatzeko energia, bihurtzeko eraginkortasunaren araberakoa.

Ekoizpen Gordina = Arnasketa + Ekoizpen Garbia
- Ekoizpen Gordina: Denbora bitarte jakin bateko ekoizpen primarioa.
- Arnasketa: Autotrofoek energia lortzeko erabiltzen duten ekoizpen gordinaren zatia.
- Ekoizpen Garbia: Kontsumitzaile primarioek aprobetxa dezaketen soberakina.

Ziklo Biogeokimikoak: Naturan ezinbestekoak diren elementuak maila trofiko eta biotopoan (bizidunen egiturak sortu eta mantenduz eta hauen funtzionalitatea ziurtatuz) birziklatzean egiten duten desplazamenduen segida.
- Biologiarekin eta geologiarekin lotura duten osagaiak izendatu.
- Zikloa (1-2-3-4-1…).
Autotrofoek materia minerala hartu eta organiko bihurtu.
Kate trofikoekin beste organismo batzuetara pasa.
Pasatzean zatika inorganiko bihurtzen joan.
Mikroorganismo transformatzaileek hori hartu eta ekoizleek aprobetxatzeko bihurtu.

Ura hidrogenoz eta oxigenoz osatua da.
Galera garbirik gabe ixten da uraren zikloa.
- Magmaren aktibitatetik ere isurtzen da, galerak betetzen.

Landare berdeek hidrosfera eta atmosferako CO₂ hartu eta sintetizatu.
Landare-materia organikoa 1. eta 2. mailako kontsumitzaileetatik eta deskonposatzaileetatik pasa:
- Parte bat CO₂ bihurtu arnasketan.
- Beste zati bat lurzoruan ikatz edo petrolio modura (Erretzean CO₂ bihurtu).
CO₂ zati bat karearrietara pasatzen da.

Oxigenoa biomolekuletan funtsezko elementua da eta bizidunen prozesu metaboliko askotan hartzen du parte.
- Arnasketa: Atmosferatik eta hidrosferatik oxigenoa hartu eta CO₂ askatu.
- Fotosintesia: CO₂ hartu eta oxigenoa askatu atmosfera eta hidrosferara.

Atmosferako N₂ → Amoniako (NH₃): Bakterio bidezko finkapena edo tximisten deskarga elektrikoen ondorioz.
Amoniako → Nitrito (NO₂^-) → Nitrato (NO₃^-): Bakterio nitrifikatzaileak.
Nitrato (uretan) → Landare (asimilazio edo xurgapenaren bidez) → Animaliak.
Animali eta Landare → Amoniako: Deskonposatzaileek nitrogenoa degradatu eta amoniakoa sortu (amonifikazioa).
Nitrato → Atmosferako N₂: Bakterio desnitrifikatzaileak.

Fosforoa naturan fosfato moduan agertzen da, harri fosfatatu edo guano gisa.
Bizidunetan biomolekula askoren osagai nagusietakoa da (ADN, adibidez).
Uretan disolbatua → Landareetara → Elikadura katera.
- Hondakinak → Haitz fosfatatuak: hezurdurak lurreratuz.
- Hondakinak → Uretara → Itsasoa →
- Arrain → Hegazti → Guanoa → Lurzorua.
Itsaspean sedimentatu (ezin da berrerabili prozesu geologiko handi batek azalera ateratzen ez badu).

Urteetan zehar ekosistema baten komunitatean eta baldintza fisikoetan aldaketak daude; hauek segidak eta fluktuazioetan taldeka daitezke.

Segidak: Komunitateetan gertatzen diren aldaketa mailakatuak dira eta nahiko egonkorra den komunitate-mota sortzen dute.
- Garapen-aldiak mailakatuak eta gero eta konplexuagoak dira.
- Etapa horien iraupena oso aldakorra da.
Prozesuan zehar komunitateei biotopoaren baldintza berriek eragiten diete.
- Baldintza horietara hobeto egokituak dauden espezie bat agertzean, bertako batzuk ordezkatuko ditu.
Komunitateek bata bestearen atzetik izaten dute segida, biotopoan egonkor kontserbatzeko gai izan arte (Klimax).
- Batzuk area geografiko batek beti klimax berdina emango duela diote.
- Beste batzuk komunitate bakoitza errepika ezina dela.
Motak
- Lehen Mailako Segida: Aurretik bizitzarik izan ez duen area despopulatu batean hasten denari.
- Bigarren Mailako Segida: Hondamen ekologiko baten eraginez hondatua geratu den biotopo batean hasten denari.
  - Lurzorua eta landaredia ez dira guztiz hondatuak izan.