Noiz garatu zen abangoardia mugimendua?

Abangoardia mugimendua Lehen Mundu Gerratik 1930era arte garatu zen. Hitza Frantseseko avant-garde-tik hartu zen.

Nork sortu zuen Dadaismoa?

Dadaismoa Zürich-en sortu zuen Tristan Tzarak. Izena hiztegi bat irekita eta ausaz aukeratu zuten.

Zer da surrealismoaren oinarria?

Surrealismoaren bi ardatz marxismoa eta psikoanalisia izan ziren. Ametsa, irudimena eta inkontzientea goraipatu zituzten, eta idazkera automatikoa landu zuten.

XX. mendeko abangoardiak: Futurismoa, Kubismoa, Espresionismoa, Dadaismoa eta Surrealismoa

Resumen

Dokumentu honek XX. mendeko abangoardia artistiko eta literarioen mugimendua aurkezten du, Lehen Mundu Gerratik 1930era bitartekoa. Narrazio teknika berriak, denbora eta narratzaile tradizionalaren desagerpena, antiheroiak eta abangoardia nagusien ezaugarriak azaltzen ditu. Futurismoa, Kubismoa, Espresionismoa, Dadaismoa eta Surrealismoa aztertzen ditu.

Puntos clave

Abangoardia hitza Frantseseko avant-garde-tik dator, eta mugimendua Lehen Mundu Gerratik 1930era arte garatu zen.
Narrazio berrien ezaugarriak: hasiera eta amaierarik gabeko istorioak, denbora kronologikoaren desagerpena eta narratzaile orojakilearen ordez kontalari desberdinak.
Futurismoak makinismoa eta mundu berriaren aurrerapenak goraipatu zituen, eta Filippo Tommaso Marinettik argitaratu zuen lehen manifestua.
Kubismoa Parisen sortu zen, Pablo Picasso eta Georges Braque margolarien eskutik.
Dadaismoa Zürich-en sortu zen Tristan Tzararen eraginez, eta Mendebaldeko kulturaren balioak deusezteko poesia arma gisa erabili zuen.
Surrealismoak marxismoa eta psikoanalisia oinarri hartu zituen, eta André Bretonek Manifestu Surrealista argitaratu zuen 1924an.

Ponte a prueba

XX. Mendeko Ezaugarri Nagusiak

Jendetza handien mobilizazioak gertatu ziren.
Norbanakoaren autonomia galdu zen.

Baudelairek, metropoliaren irudi nagusitzat «giza saldo» begirale anonimoa ezarri zuenean, funtsezko egoera bat formulatzen ari zen: begirale anonimo honek, giza multzoak irentsita duen hori, modernitateko artista irudikatzen du.

XX. mendeko heroitasunaren bi alderdiak: norberaren erabateko askatasunari sutsu eutsi nahi dion norbanakoa eta mobilizatutako giza multzoen indar izugarri zapaltzaileak (faxismoak, iraultzak, mundu gerrak, hiri erraldoietako jendetzak).
Mugimenduaren hasiera: Lehen Mundu Gerratik 1930 arte.
Frantseseko avant-garde-tik hartuta dago abangoardia hitza.

Abangoardiaren Ezaugarri Nagusiak

Narrazio teknika berria: istorio batzuek ez dute ez hasiera ez amaierarik. Irakurleak berak eraiki beharko ditu zentzuak.
Denbora kronologikoa desagertzen da eta atzera edo aurrera jauzika egituratzen da kontakizuna.
Narratzaile orojakilea desagertu egiten da, eta kontakizuna kontalari desberdinen ikuspuntutik antolatzen da.
Monologoak nagusi dira; bakoitzak bere kontzientzia eta pentsamenduak kontatzen ditu.
Nobela modernoaren heroi hunkigarrienak pertsonaia arrunt, xume eta anbiguoak dira: antiheroiak.

XX. mendeko poeta handienek abangoardiako mugimenduetatik kanpo idatzi zituzten beren maisulanak.

Abangoardia Nagusiak

Hauek dira abangoardia nagusiak: Futurismoa, Kubismoa, Espresionismoa, Dadaismoa, Ultraismoa eta Surrealismoa.

Futurismoa

Etorkizunerantz bideratuta dagoen kultura eta politika joera bat da.
Filippo Tommaso Marinetti poeta eta idazle italiarrak lehen manifestu abangoardista argitaratu zuen.
Poesian ordura arte erabilitako teknikak hautsi nahi izan zituzten (adjektiboak eta adberbioak baztertu, ortografia arauak ezabatu, hitzak aske utzi) eta, aldi berean, mundu berriaren aurrerapenak, makinismoa eta asmakizun berriak goraipatu zituzten.
Aipagarria: Vladimir Maiakovski.

Kubismoa

Kubismoa Parisen sortu zen; Pablo Picasso eta Georges Braque margolariak izan ziren haren sortzaileak.
Apollinaire: Surrealismoaren eta arte modernoaren aitzindari. Lan nagusia: Kaligramak.

Espresionismoa

Inpresionismoaren kontrako norabidean, artista espresionistak bere sentiberatasunaren arabera irudikatzen du kanpoko mundua.
Van Gogh, Edvard Munch.
Nihilismoaren hondoa salatu zuten: Poe, Van Gogh, Dostoievski, Rimbaud, Nietzsche.
Histeria eta bestelako ondoez patologikoek garrantzi handia izan zuten Espresionismoaren mugimendu artistikoetan eta modernitate osoan.

Dadaismoa

Zürich-en, Dada mugimendua (hiztegia ireki eta ausaz aukeratu zuten izena) sortu zuen Tristan Tzarak.
Dadaisten ikuspegia: Lehen Mundu Gerrako giza balioen aurrean, poesia Mendebaldeko kulturaren aurkako arma bat zen, haren bidez kultura horren balio guztiak deusezteko.
Eskandalagarriak ziren lan artistiko-literarioak eskaintzen zituzten Parisen.
Poesiak ez zuen logikarik, ezta zentzurik ere.

Surrealismoa

Surrealismoaren bi ardatzak marxismoa eta psikoanalisia izan ziren. Horien bitartez, gizakiarentzako erabateko askatasuna aldarrikatu zuten.
Surrealismoa Dadaismotik sortu zen.
André Breton izan zen sortzaile eta bultzatzaile nagusia.
Ametsa, irudimena, grina, umore beltza eta erotismoa goraipatu zituzten, burgesiaren kulturaren eta indarrean zegoen ordenaren zapalkuntza mota guztien aurka borrokatzeko.
Inkontzientearen adierazgarritzat jotzen zituzten ametsa, eromena... Haietaz baliatzeko, idazkera automatikoa landu zuten (adimena eta borondatea saihestuz).
Breton: Manifestu Surrealista (1924).