Errenazimentuko artearen ezaugarriak: arkitektura, eskultura eta estiloak

Errenazimentua Euskal Herrian

Arkitektura

Gaztelatik iritsi ziren forma platereskoak. Elizak Euskal Gotikoa deitutako estiloan eraiki ziren.

Euskal Gotikoaren ezaugarriak

• Hiru nabeko elizak dira.
• Ganga nerbiodunak ageri dituzte.
• Ordena jonikoan edo toskanarrean landuriko zutabe lodien gainean daude gangak.
• Horma-bular lodiz sendotzen dira hormak.
• Hutsarte txikiez eraikitzen dira hormetan, barruko argitasunean giro ilunxkoa sor dadin.
• Koru bat goratuko da alde batean.

Eskultura

Estilo gotiko flandestarraren eta molde platereskoaren eraginpean landu ziren erretaulak. Mendearen lehen erdialdean kanpoko maisuek landu zituzten erretaula horietako asko.

Azpeitian sortu zen Joanes Antxieta, eskultore manierista garrantzitsuenetako bat. Trentoko Kontzilioaren ondoko Kontraerreformaren espiritua islatu zen haren lanetan.

Cinquecento (XVI. mendea)

Arkitektura

Ordenen eta balio klasikoen erabilera, oreka, proportzioak, konposizio argia eta batasuna dira ezaugarri nagusiak. Gerora, aintzat hartu ziren printzipioak elementu horizontalen eta bertikalen arteko oreka eta proportzioa izan ziren.

Garrantzitsuenak: Bramante, Michelangelo eta Rafael.

Errenazimentua Espainian (XVI. mendea)

Errenazimentuko arkitektura Espainian hiru fasetan banatzen da:

Platereskoa

Estilo bitxi bat sortu zen, Platereskoa izenekoa. Zilargin eta urreginen lana gogorarazten zuen dekorazioak. Fatxada osoa dekoratzen zen.

Errenazimentu Garbia

Hiri-jauregi florentziarren tipologian oinarritu zen. Eraikitzaile garrantzitsua: Lorenzo Vázquez.

El Escorial eta Estilo Herreratarra

Forma urriko estilo manieristan landu zen El Escorial. Dekoraziorik gabeko arkitekturak dira, eraikuntza soiltzen dute.

Espainiako Errenazimentuko Eskultura

Espainian Erlijioa da gai nagusia.

• Felipe Bigarny: Errenazimentuko formak eta konposizioak kutsu gotikoko beste elementu batzuekin uztartu zituen.
• Gaztelan, imagineria (zurean landuriko zinzel-lan polikromatuak) eliza eta komentuetan zabaldu zen.
• Diego de Siloé (Valladolid): Kutsu espainiarragoa duen naturalismoa bideratu zuen.
• Alonso Berrugueta: Italian sendotu zitzaion gorputzak ardatz manierista baten inguruan luzatuz estilizatzeko eta bihurrikatzeko joera.
• Juan de Juni: Emozio handiak eraginez azaldu ohi zuen giza irudia.

Quattrocento (XV. mendea)

Arkitekturaren ezaugarriak

Materialak eta Euskarriak

• Materialak: Harria eta marmola.
• Euskarriak:
  • Zutabeak: Biluziak, lauak.
  • Balaustradak: Zutabe berriak, irtengune eta sakonuneekin, modu geometrikoan.
  • Pilareak: Dekoratuak.
• Kapitelak: Klasikoak, korintiarrak.
• Arkuak: Erdi puntukoak.
• Estalkiak:
  • Planoak (horizontalak, zurez, kasetoietan antolatuak).
  • Gangak: Kanoi ganga, ertz ganga.
  • Kupula, danbor baten gainean.

Dekorazioa

• Silarriak murruetan kuxinduta (erliebean). Silarrien artean espazioa barrurantz.
• Esgrafiatua: Marrazkiak murruen gainean karea egin eta gero marrazkiak, beltza eta zuria.
• Barruko murruetan:
  • Baoak dekoratuta (dekorazio fantastikoa): animaliak eta landareak, simetrikoki.
  • Besteetan: Zintak, liburuak, armak, lorezko girlandak.

Eskulturaren ezaugarriak

• Oinarria: Antzinate klasikoetan.
• Materiala: Brontzea eta marmola.
• Gaiak: Gizakia (biluzik), eszena mitologikoak.
• Motak: Erretratua, zaldi gaineko eskulturak, hilobiak, haurrak berreskuratu egingo dira, efeboak (nerabeak), gerlariak.