Soziolinguistika: Oinarrizko Kontzeptuak eta Definizioak

Hizkuntzalaritza eta Soziolinguistikako Oinarrizko Kontzeptuak

• Hizkuntza txikia edo minoritarioa: Hiztun kopuru txikia duen hizkuntza.
• Hizkuntza handia: Hiztun kopuru handia duen hizkuntza.
• Hizkuntza-transmisioa: Komunitate bereko kideen artean hizkuntza seme-alabei transmititzea.
• Hiztun komunitatea: Hizkuntza bera hitz egiten duten edo ama-hizkuntza bera duten pertsona taldea.
• Ama-hizkuntza: Haurtzaroan ikasten den lehenengo hizkuntza.
• Hizkuntza-normalizazioa: Egoera ahulean dagoen hizkuntza bat bizitzako esparru guztietara zabaltzea.
• Hizkuntza funtzionala: Edozein egoera edo esparrutan hitz egiteko balio duen hizkuntza.
• Diglosia: Bi hizkuntza daudenean, batek bestea baino indar handiagoa duenean. Bat funtzio formaletarako erabiltzen da eta bestea informaletarako (adibidez: euskara eta gaztelania).
• Hizkuntza minorizatua: Zapalduta dagoen hizkuntza.

Hizkuntza-ukipena eta Prozesuak

• Hizkuntza-ukipena: Gizarte berean hizkuntza bat baino gehiago hitz egiten direnean, hizkuntza horien artean sortzen den erlazioa.
• Pidgin: Hizkuntza-komunitate desberdinetako kideek elkar ulertzeko eratzen duten hizkuntza-barietate nahasia. Egitura sinplifikatua izan ohi du eta komunikazio mugatua eskaintzen du.
• Hizkuntza-ordezkapena: Hizkuntza bat beste baten erabilera-eremuak eta funtzioak bereganatuz joatean gertatzen den prozesua. Hizkuntza menderatzaileak aurrera egiten badu, jatorrizko hizkuntza desagertu daiteke.
• Lagunarteko hizkuntza: Eguneroko elkarrizketa eta harreman hurbiletan erabiltzen den erregistroa duen hizkuntza.
• Ukipen-hizkuntzak: Gizarte berean mintzatzen diren hizkuntza desberdinak; Euskal Herriaren kasuan, euskara, gaztelania eta frantsesa, nagusiki.
• Kalko: Hizkuntza batek beste hizkuntza bateko hitza edo esamoldea itzuliz osatzen duen mailegua.
• Mailegu: Beste hizkuntza batetik hartutako hitz edo terminoa.
• Kode-aldaketa: Esaldi edo berbaldi berean hizkuntza bat baino gehiago txandakatuz hitz egitea; adibidez, esaldi bat euskaraz hasi eta erdaraz amaitzea.