Nerbio Sistema: Egitura, Funtzioak eta Gaixotasunak

Sinapsi Kimikoa

Neuronen arteko tartea sinapsi elektrikoan baino handiagoa da. Bi neuronen artean geratzen den hutsuneari arrail sinaptiko deritzo. Axoien muturreko bukaerako botoiek maskuri ugari dituzte, eta neurotransmisore izeneko substantzia kimikoz beteta daude. Nerbio-bulkada bat puntu horietara iristen denean, neurotransmisoretik deskarga bat bideratzen da arrail sinaptikora; sinapsi ondoko zelularen mintzean kokatutako hartzaile espezifikoetara iritsi eta despolarizazioa eragiten du. Ondorioz, beste bulkada bat sortzen da. Substantzia lasaigarri eta bizigarri batzuek, hala nola kafeinak, neurotransmisoreak jariatzea sustatzen edo oztopatzen dute, eta haiekin lehian egotera irits daitezke. Horregatik, aldaketak eragin ditzakete nerbio-transmisioan.

Nerbio Sistemaren Osagaiak

Hipotalamoa

Guruin endokrino nagusia da. Nukleo ezberdinez osatuta dago eta hipofisiaren gainaldean kokatzen da. Egarriaren, loguraren, gosearen eta beste funtzio batzuen kontrolean parte hartzen du, hipofisian eragina izanez.

Bizkarrezur-Nerbioak

Nerbio-sistema periferikoan daude. 31 nerbio pare dira: zuntz aferenteak, eferente motorrak eta amieliniko begetatiboak dituzte. Ornoarteko zuloetatik irteten dira.

Telentzefaloa

Garezurraren barnean kokatua. Bi hemisferio zerebralek eta barruko nukleo entzefalikoek osatzen dute. Hemisferio bakoitza ildo eta zirkunboluzio zerebral ugariz zeharkatuta dago.

Likido Zefalorrakideoa

Meningeen geruzen artean dagoen likidoa da.

Arku Erreflexua

Errezeptoreak estimulua hautematen duenetik efektoreak erantzuten duen arte informazioak egiten duen bidea da.

Meningeak

Entzefaloaren eta bizkarrezur-muinaren inguruan dauden hiru mintz babesgarri dira.

Garuna

Bi hemisferio ditu. Gainazala tolestuta dago, eta zirkunboluzioak eratzen ditu. Zentzumen-organoek ematen duten informazioa interpretatzen du.

Zerebeloa

Bi hemisferiotan banatuta dago, garunaren azpian, atzealdean. Jarrera eta oreka kontrolatzen ditu, eta borondatezko mugimendu konplexuak egiten dituzten giharren aktibitatea koordinatzen du.

Entzefalo-Enborra

Garuna eta bizkarrezur-muina lotzen ditu. Oharkabeko funtzio automatikoak kontrolatzen ditu, hala nola arnasketa eta loa.

Bizkarrezur-Muina

Kordoi mehe bat da, bizkarrezurraren barruan babestuta dagoena. Entzefaloa eta nerbio-sistema periferikoa lotzen ditu, eta bulkadak garraiatzen ditu.

Nerbio Ehunaren eta Nerbioen Motak

Substantzia Zuria

Mielinaz estalitako axoiek osatzen dute.

Substantzia Grisa

Neuronen zelula-gorputzek, mielinarik gabeko axoiek eta dendritek osatzen dute.

Nerbioak

Nerbio-zuntzen multzoak dira. Hainbat neuronen axoiak elkartuz sortzen dira (axoiak + dendritak).

Nerbio Motorrak

Nerbio-sistema zentraletik efektoreetara transmititzen dituzte aginduak.

Nerbio Sistema Somatikoa

Zentzumen-organoetako errezeptoreak eta nerbio-sistema zentrala lotzen ditu, baita nerbio-sistema zentrala eta gihar eskeletikoak ere; borondatezko mugimenduak egiteko balio du.

Nerbio Sistema Autonomoa

Nerbio-sistema zentralak kontrolatzen du, eta organoetako gihar lisoaren eta zenbait guruinen aktibitate inkontzientea kontrolatzen du. Bi zati ditu: sinpatikoa eta parasinpatiakoa.

Gaixotasun Endokrinoak

Diabetes Mellitus

Odoleko glukosa kantitatea handitzea dakar. Zauriak behar bezala sendatzea zailtzen du. Sistema kardiobaskularrean, giltzurrunetan eta erretinan eragin kaltegarriak ditu.

Hipertiroidismoa

Tiroidearen hormona gehiegi sortzen denean gertatzen da. Ondorioz, metabolismoa bizkortu egiten da.

Hipotiroidismoa

Tiroidearen hormona gutxiegi sortzen denean gertatzen da. Ondorioz, metabolismoa moteldu egiten da.

Nanismoa

Tamaina txikiko pertsonak dira, baina proportzionatuak. Hipofisiaren hipofuntzioak eragiten du, hazkuntza-hormona (GH) gutxi sortzearen ondorioz.

Gigantismoa

Tamaina handiko pertsonak dira, baina proportzionatuak. Hipofisiaren hiperfuntzioak eragiten du, hazkuntza-hormona (GH) gehiegi sortzearen ondorioz.

Gluzemia

Odoleko azukre-kontzentrazioa adierazten du.

Gaixotasun Neurologikoak

Iktusa (Garun-Isuria)

Odol-hodi bat bat-batean buxatzen denean gertatzen da. Ondorioz, odol-jarioa txikiagoa da eta garuneko area bateko oxigeno kantitatea ere bai.

Garun-Infartua

Nerbio-ehuneko zelulak hiltzen direnean gertatzen da. Kaltetutako gunearen arabera, funtzio bati edo beste bati eragiten dio.

Paraplegia

Bizkarrezur-muina haustearen ondorioz gertatzen da, beheko gorputz-adarrei eraginez.

Tetraplegia

Bizkarrezur-muina haustearen ondorioz gertatzen da, lau gorputz-adarrei eraginez.

Esklerosi Anizkoitza

Axoien mielinazko zorroa desagertu egiten da. Ondorioz, nerbio-transmisioa nahasten da.

Alzheimerra

Neuronen suntsiketagatik gertatzen da. Gaixoak oroimen-galera txikiak eta orientatzeko eta arrazoitzeko zailtasunak izaten ditu hasieran, eta gero, hitz egiteko zailtasunak, besteak beste.