Mundu Garatua eta Azpigaratua: ezaugarriak eta migrazioak

Hirugarren Mundua eta Azpigarapena

Hegoaldeko herrialde pobreak dira, periferian kokatuta.

Jatorria

Europako koloniak izan ziren. Independentizatu ondoren, Europako herrialdeek estatu berriak kontrolatzen eta esplotatzen jarraitu zuten (neokolonialismoa). Gaur egun, kanpo-zorra handia dute, hazkundea eragozten diena.

Demografiaren eta Gizartearen Ezaugarriak

• Demografia-hazkuntza: Oso handia da, jaiotza-tasak oso altuak direlako eta heriotza-tasa jaitsi delako. Gazte asko daude.
• Gosea eta gaixotasunak: Gaizki elikatuta daude; nekazaritza ez da emankorra, baliabide gutxi daudelako. Gaixotasunak hedatuta daude, ur faltagatik.
• Osasun- eta hezkuntza-zerbitzuak: Eskasak dira.
• Hirien hedakuntza: Jende gehiena landetan bizi da, baina hiri batzuk izugarri hazi dira.
• Gobernu ahulak eta gatazkak: Diktadurak eta gobernu ezegonkorrak dituzte. Gatazka ugari izaten dira.

Ekonomiaren Ezaugarriak

• Iraupen-ekonomia: Ekonomiaren oinarria lehen sektorea da, baina nekazaritza errendimendu gutxikoa da, industria eskasa dutelako. Multinazionalak dira herrialde azpigaratuetako industrien jabeak.
• Truke desorekatua: Lehengaiak merke saltzen dizkiete herrialde garatuei, baina garesti erosi behar dizkiete produktu manufakturatuak; hau da desoreka.
• Per kapitako errenta txikia: Herrialde bat garatutzat jotzen da errenta 4.500 dolarretik gorakoa denean. Herrialde azpigaratuetako errenta ez da heltzen kantitate horretara, ekonomia pobrea delako. Herrialde batzuek per kapitako errenta altua dute, baina osasun-zerbitzuetan eta demografikoki azpigaratuak daude.

Herrialde Garatuak

Erdigunekoak dira, munduko herrialde aberatsenak. Ipar hemisferioan daude, eta munduko biztanleriaren %15a inguru haietan bizi da.

Demografiaren eta Gizartearen Ezaugarriak

• Demografia-hazkuntza apala: Jaiotza-tasa eta heriotza-tasa nahiko txikiak dira; bizi-itxaropena handia da, beraz.
• Immigrazioaren hazkuntza: Hegoaldeko biztanle asko iparraldera joaten dira, bizibide bila.
• Gizarte hiritartua: Jende gehiena dentsitate handiko hirietan bizi da.
• Erregimen demokratikoak: Herrialde garatu gehienek erregimen demokratikoa eta gobernu egonkorrak dituzte.

Ekonomiaren Ezaugarriak

• Ekonomiaren oinarria: Herrialde garatuetako ekonomiaren oinarria bigarren eta hirugarren sektoreak dira; industria eta teknologia oso garatuta daude.
• Per kapitako errenta: Ekonomia garatua dutenez, ekoizpenak diru-sarrera handiak ematen ditu, eta, hortaz, handia da biztanleko errenta. Gizarte horietan kontsumismo handia dago.

Giza Garapen Desorekatua

Arrazoiak

Biztanleriaren eta baliabideen arteko desoreka da. Baliabideen banaketa desorekatua da, errazago lortzen direlako herrialde garatuetan.

Egoera desberdinak

• Herrialde garatuetan: Biztanleria oso gutxi hazten da, eta baliabideak, berriz, ugariak dira.
• Herrialde azpigaratuetan: Biztanleriaren hazkuntza handia da, eta baliabideak urriak dira.

(Bi kasuetan, herrialde azpigaratuetan eta garatuetan, desoreka handia dago).

Herrialde Azpigaratuen Arazoak

Oinarrizko elikadura-, osasun- eta hezkuntza-beharrak ez daude aseta.

Irtenbideak eta Lankidetza

• Nazioarteko erakundeak: Aurreko arazoak konpontzeko, nazioarteko hainbat erakundek lankidetza bultzatzeko eta elkartasun-politikak programatzeko eskatzen diete herrialde garatuetako gobernuei (adibidez, Nazio Batuen Erakundea).
• Gobernuz Kanpoko Erakundeak (GKEak): Independenteak dira, gobernuen menpe ez daudenak. Herrialde garatuetan kanpainak antolatzen dituzte dirua biltzeko, hirugarren eta laugarren munduei laguntzeko (adibidez, Gurutze Gorria, Caritas).

Gaur Egungo Migrazioak

Zergatiak

• Ekonomikoak: Gehienetan ekonomikoak dira; emigratzaileak baliabide urriko herrialdeetatik baliabide ugariko herrialdeetara joaten dira.
• Ingurumen-arloko arazoak: Natura-ondamendiak (lurrikarak, uholdeak, etab.).
• Arazo politiko eta erlijiosoak: Gerrak, besteak beste.
• Kulturak: Ikasteko, beste kultura batzuk ezagutzeko, etab.

Gaur Egungo Joerak

• Herrialde azpigaratuetan: Landatik hirirako migrazioak ugari dira; hiriak kaotikoki hazten dira.
• Nazioarteko migrazioak:

  Hego Amerikatik, Afrikatik eta Ekialdeko Europatik Mendebaldeko Europako herrialdeetara doazenak ohikoenak dira.

  Erdialdeko Amerikatik, Hego Amerikatik eta Asiatik Amerikako Estatu Batuetara ere migrazio ugariak dira.

  Petrolio asko duten arabiar herrialdeek inguruko emigratzaileak hartzen dituzte.

• Legez kanpoko migrazioak: Paperik gabeko etorkinak (atxilotu, itzularazi, etab.).