Mitosia eta meiosia: zelula-zatiketaren prozesuak

Resumen

Dokumentuak zelula-zatiketaren bi prozesu nagusiak azaltzen ditu: mitosia, zelula diploideak sortzen dituena, eta meiosia, zelula haploideak sortzen dituena eta sexu bidezko ugalketarekin lotuta dagoena. Mitosiaren eta meiosiaren faseak deskribatzen dira, baita meiosian gertatzen den gaingurutzamendua eta birkonbinazio genetikoa ere. Gainera, entzimen funtzionamendua, hemofilia eta hemofiliaren herentzia X kromosomarekin lotua azaltzen dira.

Puntos clave

Mitosia nukleoaren zatiketa da (kariozinesi) eta, ondoren, zitoplasmarena (zitozinesia). Lau fase ditu: profasea, metafasea, anafasea eta telofasea.
Meiosia sexu bidezko ugalketarekin lotuta dago eta hozi-zeluletan gertatzen da; hasierako zelula diploidetik lau zelula haploide sortzen dira.
Meiosiko I. profasean kromosoma homologoak sinapsia egiten dute, gaingurutzamendua gertatzen da eta birkonbinazio genetikoa sortzen da.
Kiasmoak dira gaingurutzamendua gertatu dela frogatzen duen froga zitologikoa.
Entzimek 40ºC inguruan dute jarduera-maximoa; 45ºC-tik gora desnaturalizatzen dira eta 3. mailako egitura galtzen dute.
Hemofilia X kromosomarekin lotutako gaixotasun heredagarria da.

Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba

MITOSIA: Zelularen zatiketa prozesu bat da. Prozesu horretan, alde batetik, nukleoa zatitzen da (mitosia edo kariozinesi), eta, beste aldetik, zitoplasma eta organuluak zatitzen edo banatzen dira (zitozinesi).

Mitosi edo kariozinesian, material genetikoa banatzen da. Etengabeko prozesua da, eta lau fase bereizten dira: profasea, metafasea, anafasea eta telofasea.

Mitosiaren Faseak

Profasea

Kromosomak ikustea. Nukleo-mintza eta nukleoloa desagertzea. Ardatz akromatikoa eratzea.

Metafasea

Kromosomen kondentsazio maximoa. Kromosomak ekuatorean kokatzea. Kromosometan zinetokoroak agertzea. Kromosoma-zuntzak eratzea.

Anafasea

Kromatidak banatzea: Kromosoma-zuntzak laburtu egiten dira. Kromosomak bi kromatidetan banantzen dira eta, horren ondorioz, kromatida bakoitza zelularen polo batera doa. Prozesu hori aldi berean eta bat-batean gertatzen da kromosoma guztietan. Fase horretan, V-itxura ezaguna hartzen dute kromosomek eta badirudi, zinetokoroak gainerako kromosoma herrestatzen duela.

Telofasea

Kromatidak poloetaraino migratzea. Kromosomak deskiribiltzea. Ardatz akromatikoa desantolatzen hastea. Nukleoloa eta nukleo-mintza berragertzea.

MEIOSIA: Zelula zatitzeko modu bat da eta sexu bidezko ugalketarekin dago lotuta. Beraz, hozi-zeluletan egiten da eta zelula haploideak sortzen ditu. Meiosiko lehen zatiketa luzeagoa eta konplexuagoa da mitosia baino. Zatiketa horretan, kromosoma homologoen bikoteak bereizi egiten dira, eta funtsezko hiru gertakari daude:

Kromosoma homologoak parekatzea.
Birkonbinazio genetikoa.
Kromosoma homologoak bereiztea.

Meiosiaren Faseak

Meiosiaren faseak eta mitosiarenak antzekoak dira: I. profasea, I. metafasea, I. anafasea eta I. telofasea. I. profasea luzeena eta konplexuena da.

I. Profasea

Kromosoma homologoek bikoteak eratzen dituzte. Kromosoma bakoitza luzetara parekatzen da. Bat-egite horri sinapsi esaten zaio. Kromosoma-bikote bakoitza lau kromatidak osatzen dute (laukote). Gaingurutzamendua (crossing over) gertatzen da; horren ondorioz, herentziarako materiala birkonbinatzen da, hau da, birkonbinazio genikoa egiten da. Gaingurutzamendua DNA zatiak (geneak) trukatzen da, bikiak ez diren kromatida homologoen artean. Kromosoma homologoek bereizteari ekiten diote, baina ez da prozesua osatzen, kiasma izeneko leku batzuetatik lotuta gelditzen dira. Kiasmoak dira gaingurutzamendua egotearen froga zitologikoa. Meiosiko bigarren zatiketan, kromatidak banantzen dira, mitosian gertatzen den bezala. Prozesuaren ondorioz, hasierako zelula diploidetik (2n kromosoma) lau zelula haploide lortzen dira (zelulok kromatida bakarreko n kromosoma dituzte).

Argaltzeko hainbat produktutan gaur egun entzima ugari erabiltzen da koipeak degradatzeko eta, hartara, organismoak xurga ez ditzan.

Entzimak

Zergatik inaktibatzen dira entzimak, 45ºC-tik gora berotuz gero?

40ºCren inguruan dago entzimek jasan dezaketen balio maximoa. Hortik aurrera, abiadura azkar murrizten da, desnaturalizazioa gertatzen baita (entzimak 3. mailako egitura galtzen du).

Azaldu itzazu labur entzimen inhibizioaren nondik norakoak

Inhibitzaileak entzimen jarduera txikiagotzen edo erabat oztopatzen duten substantziak dira. 2 inhibitzaile mota:

Inhibizio itzulezina → iraunkorra bada.
Inhibizio itzulgarria → jarduera katalitikoa suntsitzen bada.

Hemofilia

Hemofilia odolaren koagulazio-arazoak eragiten duen gaixotasun heredagarri bat da. Aita hemofilikoa duen emakume osasuntsu bat, hau da, hemofiliarik ez duena, gizon ez-hemofiliko batekin elkartzen bada:

Zein izan daiteke bikote horren ondorengoen genotipoa? Justifikatu eta arrazoitu zure erantzuna.

%25 semea. Seme-alabak %50.

Zer probabilitate dago bikote horrek seme hemofiliko bat izateko? Justifikatu eta arrazoitu zure erantzuna.

%25 semea.

Zer probabilitate dago bikote horrek alaba hemofiliko bat izateko? Justifikatu eta arrazoitu zure erantzuna.

Ezin da alaba hemofilikorik egon. Baina, alaben erdia gaixotasunaren eramailea izango da.

Zer kromosomarekin dago lotua hemofiliaren transmisioa?

X kromosomarekin lotuta dago.

Preguntas frecuentes

Zer da mitosia?

Mitosia zelula-zatiketa prozesu bat da, non nukleoa zatitzen den (kariozinesia) eta, ondoren, zitoplasma eta organuluak banatzen diren (zitozinesia). Lau fasetan gertatzen da: profasea, metafasea, anafasea eta telofasea.

Zein da meiosiaren ondorioa?

Meiosiaren ondorioz, hasierako zelula diploidetik (2n kromosoma) lau zelula haploide (n kromosoma) lortzen dira. Hozi-zeluletan gertatzen da eta sexu bidezko ugalketarekin dago lotuta.

Zer da gaingurutzamendua?

Gaingurutzamendua (crossing over) meiosiko I. profasean gertatzen da; bikote homologoen kromatida ez-bikiak DNA zatiak (geneak) trukatzen dituzte. Horren ondorioz, herentziarako materiala birkonbinatzen da.