Merkatu Egiturak: Lehia Perfektua, Ez Perfektua eta Monopolioa

Lehia Perfektua (LP)

1. Prezio altuagoak adostu eta diru gehiago irabazi?

Ez, ez dira Andaluziako patata ekoizle bakarrak. Supermerkatuek eta fruta-dendek patatak saltzeko prest dauden ehunka nekazari aurki ditzakete. Hainbeste nekazarik patatak eskaintzen dituztenez, horietako inork ez du ahalmenik izango prezioan eragiteko.

2. Lehiakideak desagerrarazi eta salmentak handitu?

Ez, ez dira Andaluziako patata ekoizle bakarrak. Supermerkatuek eta fruta-dendek patatak saltzeko prest dauden ehunka nekazari aurki ditzakete. Hainbeste nekazarik patatak eskaintzen dituztenez, batek desagertzeak ez du eragingo besteek askoz gehiago saltzea.

3. Zergatik ezin dute enpresek merkatuko prezioa aldatu?

Lehia perfektuan, enpresek ezin dute prezioa aldatu:

• Prezioa igotzen saiatuko balitz: Saltzeari utziko lioke. Patatak merkatu bereko gainerako enpresen berdinak direlako, eta kontsumitzaileek, informazio perfektua dutenez, badakite beste enpresa batzuek merkeago eskaintzen dutela eta beste enpresa batera joan daitezkeela erostera.
• Prezioa jaisten saiatuko balitz: Pentsa genezake merkatu osoari salduko liokeela, kontsumitzaileak ohartuko liratekeelako patatak merkeagoak direla, eta gainerakoek saltzeari utziko lioketela. Baina ezin du Espainia osoan behar diren patatak ekoitzi. Denboraldi batez, enpresak irabaziak sortuko lituzke, nahiz eta prezio merkeagoan saldu, patata gehiago salduko bailituzke. Hala ere, gainerako enpresek ere, hori ikusita, prezioak jaitsiko lituzkete, eta, ondorioz, enpresa guztiek gehiago edo gutxiago salduko lukete, baina prezio txikiagoekin eta etekin txikiagoekin.

Lehia Ez Perfektua (LEZP)

Zergatik alda dezakete enpresek merkatuko prezioa?

Erabakitzeko gaitasuna dute. Izan ere, orain enpresek ez dute merkatuan kopuru txiki bat saltzen. Hau da, orain enpresa gutxiago ditugu merkatuan, eta, beraz, haien eskaintzan edozein aldaketa egitea garrantzitsua da.

Zerk eragiten du merkatuen inperfekzioa?

Oro har, bi faktorek eragozten dute enpresak merkatuan sartzea:

• Sartzeko oztopoak.
• Kostuen arteko aldeak.

Lehia Ez Perfektuaren 3 Merkatu Ereduak

Monopolioa

Enpresa bakar batek ekoizten du merkatu horretan saltzen den guztia, hau da, % 100eko merkatu-kuota du eta prezioan eragiteko gaitasun handia du.

Oligopolioa

Enpresa gutxi batzuek merkatu osoa banatzen dute. Batzuetan prezio-gerretara iristen dira, eta beste batzuetan, berriz, mozkin gehiago lortzeko lankidetzan aritzen dira.

Lehia Monopolistikoa

Merkatuan enpresa askok produktu desberdinak eskaintzen dizkigute. Zenbat eta desberdinagoak izan, orduan eta eragin handiagoa izango dute prezioan eta irabazi gehiago izango dituzte.

Lehia Perfektuaren eta Ez Perfektuaren arteko desberdintasunak

Lehia Perfektua

• Enpresek EZIN dute prezioan eragin.
• Enpresa saltzaile asko daude.
• Ez dago sartzeko oztoporik.
• Informazio perfektua dago.
• Produktuak berdin-berdinak dira (homogeneoak).
• Enpresek ahalik eta kostu merkeenak izateko borrokatu beharko dute, eta, beraz, EFIZIENTZIA lortzen da.

Lehia Ez Perfektua

• Enpresek prezioetan eragin dezakete eta kontsumitzaileei garestiago jar diezazkiekete.
• Ondorioz: ERAGINKORTASUNIK EZA.

Monopolioa

Zeren araberakoa da monopolistak prezioak igotzea?

Erantzuna, neurri batean, produktu batzuek ordezkoak izateko aukeraren araberakoa da.

• Gure herriko ur-hornidurak botere handia du prezioak igotzeko, nekez aurkituko baitugu ordezkorik.
• Hala ere, nahiz eta RENFE izan trenez bidaiatzeko aukera bakarra...

Monopolioaren 4 Ezaugarri Nagusiak

1. Ondasuna ekoizteko beharrezkoa den ekoizpen-faktore baten kontrola.
2. Patenteak.
3. Monopolio naturalak.
4. Nagusitasun teknologikoa.

Zer egin dezake Estatuak monopolio baten aurrean?

Estatuak hiru neurri nagusi har ditzake:

1. Lehia sustatu.
2. Monopolioetarako zenbait erregulazio ezarri.
3. Monopolioaren jabetza eskuratu.

Zergatik daude patenteak, kontsumitzaileei kalte egiten badiete?

Patenteek eragiten duten kostua prezio altuagoa da. Hala ere, abantailak dituzte:

• Patenterik gabe, inork ez luke bere asmakizunen saririk ikusiko, eta ez lirateke gizarte osoarentzat onuragarriak diren produktu berri eta hobeak sortzen saiatuko.
• Patenteak pizgarri edo sari bat dira, pertsonek ikertzen jarrai dezaten.

Monopolio hori aldi baterakoa da (normalean 20 urte).

Zer gertatzen da enpresak galerak baditu gobernuak ezarritako prezioan?

Prezioen murrizketa horrek enpresak galerak izango dituela badakar, gobernuak diruz lagundu beharko du enpresa, prezio horietan ekoizten jarraitu nahi badu. Jakina, diru hori gure zergetatik atera beharko da.