Merkatu-akatsak eta Inflazioa: Ekonomiaren Erronkak
A. Ziklo ekonomikoen ezegonkortasuna
Ziklo ekonomikoak ekonomia-jardueran izaten diren gorabeherak dira.
- Esku-hartzerik gabe: Merkatua berez krisitik aterako dela espero da.
- Esku-hartzearekin: Ondasunak eta zerbitzuak artifizialki ekoiztea.
B. Ondasun publikoak
Sektore publikoa ezin da sektore pribatuarekin lehiatu:
- Zuzenean ekoitzita: Justizia, polizia.
- Erosita: Enpresa pribatuei erosi eta biztanleen artean doan banatzea (errepideak, zubiak).
- Diruz lagunduta: Ondasun horien erosketa zati batean finantzatzea (osasuna).
C. Kanpo-eraginak
Ekonomia-jardueraren eraginez sortutako ondorioak dira:
- Gehienezko atalaseak: Gobernuak kutsadurari aurre egiteko gehien erabiltzen duen metodoa.
- Unitateko zergak: Igorritako substantzia-unitate bakoitzari ezartzen zaion zerga.
- Kutsadura-baimenak: Kutsatu ahal izateko baimen bat lortu behar da.
D. Lehia ez-perfektua
Ingurune lehiakorrak enpresak beren produktuen eta zerbitzuen kalitatea hobetzera eta prezioak egokitzera bultzatzen ditu:
- Lehiaren defentsaren alorreko prozedurak abiarazi eta ebazpenak ematea.
- Merkatuko lehiari buruzko arbitrajea, kontsultak eta lehia sustatzeko jarduerak.
- Jardueraren gardentasuna eta gizartearekiko erantzukizuna erakustea.
- Merkatuetako lehia-egoerari buruzko txostenak egitea eta diru-laguntzak kudeatzea.
E. Errentaren banaketa desberdina
Kontsumitzaileek hainbat ondasun erosteko duten ahalmena eta ekonomiaren egoera txarrak txikitzea.
Inflazioaren arrazoiak
- Eskari-inflazioa: Herrialde bateko ekonomia-eragileek enpresek ekoitzi dezaketena baino gehiago eskatzen dutenean (gehiegizko eskaria).
- Kostuen inflazioa: Ekoizpen-faktoreen ordainsaria igotzeak kate-erreakzioa eragiten du.
Inflazioaren kaltetuak
- Pentsiodunak: Pentsioak bizitzaren benetako kostuaren igoeratik beherakoak dira.
- Langileak: Inflazioa igotzean, ordu gehiago lan egin behar dute lehengoa kontsumitzeko.
- Aurreztaileak: Dirua maileguan eman zutenean, itzultzean sari txikiagoa jasotzen dute.
- Esportatzaileak: Prezioak igotzean, lehiakortasuna jaitsi egiten da.