Marx eta Hegel: Dialektika eta Kapitalismoaren Kritika

Marx eta Hegelen Pentsamenduaren Analisia

Merkantziaren Kontzeptua Kapitalismoan

Marxek dioenez, kapitalismoaren ekoizpen sisteman merkantzia da nagusi: ia dena erosi eta saldu daiteke (lurrak, abereak, etab.). Marxek bi balio bereizten ditu:

• Erabileraren balioa: Produktu batek gizakiaren beharretan duen lehentasuna (adibidez, ura edo elikagaiak).
• Truke balioa (Merkantzia): Eskaintza eta eskariaren araberako balioa.

Kapitalismoan, erabileraren balioa baztertu egiten da, eta truke balioa nagusitzen da.

Burgesiaren Rola eta Klase Borroka

Burgesia ekoizpen bitartekoen (kapitala, makineria) jabea da ekoizpen sistema kapitalistan. Klaseen arteko borrokan, zapaltzaileen papera betetzen dute, langileak zapalduz. Marxek dioenez, kapitalismoak papera iraultzailea beteko du:

1. Burgesen arteko lehia (guztiak guztien kontra) plusbalioaren gehikuntza lortzeko.
2. Plusbalioa areagotzean, langilegoaren zapalkuntza handitzen da, baina aldi berean, langilegoaren kontzientzia iraultzailea areagotzen du.

Burgesia, batez ere Lehen Industria Iraultzaren ondorioz sortu zen.

Langilegoa eta Zapalkuntza

Langilegoa burgesiarekin eta Lehen Industria Iraultzarekin lotuta dago. Kapitalismoan zapalduak dira, eta beraien zapaltzaileak burgesak dira. Langileek beraien lana salgai jartzen dute, eta horrek plusbalioaren balioa hartzen du. Marxek langilegoaren kontzientzia eta nazioarteko batasuna lortzea espero du.

Marxek Feuerbachen egindako Kritika

Marxek Feuerbachen ideiak kritikatu zituen hainbat puntutan:

1. Ez du onartzen errealitatearen interpretazio mekanista; kanpoko faktoreen eragina azpimarratzen du.
2. Gizakia ez da ikusle hutsa; ingurunean (natura eta gizartea) transformatzeko gai da.
3. Gizakia izan sozial, zehatz eta historikoa da.
4. Erlijioa miserian oinarritzen da, ez soilik gizakiak egindako jainkoaren proiekzio hutsa.

Hegelen Dialektika eta Bere Garapena

Hegelen ustez, mundua eta bere ezagutza arrazionalak dira osotasunean. Mundu fisikoa zein kulturala, arrazoimenaren garapenaren emaitza dira. Abiapuntua Espiritua (Arrazoia) da. Munduaren ezagutza lortzeko, arrazoiaz baliatu behar da, ez sentimenez.

Hegelen Dialektikaren Ezaugarriak

Hegelen arabera, errealitatea dinamikoa da eta kontraesanean dago. Dialektikak bi ezaugarri nagusi ditu:

1. Ezaguntzaren gaia osotasunari lotuta ulertu behar da, ez banatuta; testuinguru sozialean integratuta hartu behar da.
2. Osotasun hori (bizitzaren produktua) kontraesana da; gauza guztiak prozesu dialektikoaren elementuak dira.

XIX. mendean, dialektikaren kontzeptua nagusi izan zen Hegelen filosofian, baita marxismoan eta anarkismoan ere, eta bi korronte sortu ziren: eskuin eta ezker hegeliarra.

Taula Konparaketak

Dialektika Hegeliarra

Dialektika Marxiarra