Mugagabea noiz erabili
Otras materias29,28 KB
ELKARKARIAK
Euskaraz elkarrekikotasuna (reciprocidad) adierazteko, elkar erabiltzen da. Adibidez:
Kepak eta Anek elkar ikusi dute plazan (Kepa y Ane se han visto en la plaza)
Goiko esaldiak “Kepak Ane ikusi du eta Anek Kepa ikusi du” esanahia dauka. Hona hemen eskema bat
Kepak Ane ikusi du
Anek Kepa ikusi du
Kepak eta Anek elkar ikusi dute
Aditzak beti adierazten du objektua singularrean (dute) eta inoiz ez pluralean (dituzte). Hona beste adibide gehiago:
Josuk eta Mirenek elkar maite dute
ELKAR deklinatu egiten da baina beti mugagabean. Hona hemen zenbait adibide:
Bego eta Eduardo elkarrekin bizi dira
Gu elkarren ondoan bizi gara
Elkar aditz bakoitzera deklinatu daiteke
Nor
Elkar
Norentzat
Elkarrentzat
Nori
Elkarri
Norengan
Elkarrengan
Noren
Elkarren
Norengana
Elkarrengana
Norekin
Elkarrekin
Norengandik
Elkarrengandik
POSPOSIZIOAK
ZER DIRA? Izenei buruzko informazioa ematen diguten hitzak dira. Beste hizkuntzetan preposizio edo adberbioak direnak. Kasu konkretu bakoitzean deklinabide jakin bat erabili behar da.
BI MOTA:
Askeak: Ez dute ohiko deklinabidea. Adb; Zuri buruz hitz egiten ari ginen.
Itsatsiak: Atzizkiak. Adb; Kalera goaz.
ESANAHIAK | |
ALDEAN | Nor: inguruan → Mikel Donostia aldean bizi da. Noren: konparaketa →Donostiaren aldean Tolosa txikiagoa da. |
ARTEAN | Nor: esanahi orokorra → Lagun artean zaude Noren: esanahi zehatza, mugatua → Nire ikasleen artean abokatu batzuk daude. |
BILA | Nor: esanahi orokorra → Diru bila noa. Norekin: esanahi zehatza → Mahai gainean utzi dudan diruaren bila noa. |
NOR (absolutua) | -Aldera, aldetik: ez da deklinatzen -Antzera: -en antzera |
PARTITIBOA | -rik gabe -rik ezean |
NORI | -ri esker -ri buruz |
NONDIK | -tik kanpo |
NOREN | -en bidez -en ordez -en lepotik |
BESTE
Zenbait hiztunek “beste egunean” gaztelaniako “el otro día” esapidearen kalko moduan erabiltzen ohi dute euskarazko “joan den egunean“, “aurreko egunean“, “pasa den egunean“… erabili ordez.
Horretaz gain, pertsona askok “goazen beste lekura” esaten dute, gaztelaniako “vamos a otro sitio” esaldia euskaraz esaterakoan. Hori ongi esanda horrela izango litzateke: “goazen beste leku batera”, gazteleraz esaterakoan “vamos a un otro sitio” izango zela.
Horregatik, beste erabiltzen den kasuetan, ezin dira gaztelerako esaldiak euskarara pasatu, euskaraz beste deklinabidea ez delako gazteleraz bezala erabiltzen.
Hona hemen beste kasu batzuk:
Beste gauzak pentsatu behar dira → Beste gauza batzuk pentsatu behar dira
Hori beste gauza da → Hori beste gauza bat da.
ABLATIBOA
Akats hau bizidun eta bizigabeen kasuak ez ezberdintzearren gertatzen da sarritan.
BIZIGABEAK → NORA → Kotxera, mendira….. | ||
BIZIDUNAK → | ||
MUGATUA (BADAKIGU NORTZUK DIREN) | MUGAGABEA (Zehatz mehatz ez dakigu nor den eta zenbat diren) | |
Singularra | Plurala | |
-ARENGANA | -ENGANA | -(r)ENGANA *(r) → izena bokalez bukatu. |
|
|
|