A literatura galega do Prerrexurdimento: autores e obras (1808-1863)

A Literatura do Prerrexurdimento

Aínda que na primeira parte do século XIX os textos en galego son poucos, van aparecendo algúns autores e obras que marcan o inicio do Prerrexurdimento.

Manifestacións Literarias Iniciais

As primeiras manifestacións literarias en galego neste período pódense clasificar en tres grandes áreas:

• Textos literarios de carácter propagandístico

  Característicos das primeiras décadas do século, nacen como resposta a acontecementos políticos e sociais desta época: a **Guerra da Independencia** contra os franceses, enfrontamentos entre **liberais e absolutistas**, etc.

  • En **1808**, publícase o romance anónimo Un labrador que foi sarxento aos soldados do novo alistamento, para animar os soldados galegos contra os franceses.
  • En **1810**, **Xosé Fernández Neira** publica Proezas de Galicia, obra dialogada que trata da guerra contra os franceses.

• Poesía

  A comezos do XIX continúa a tradición do **vilancico**. O cultivo da poesía foi escaso e as composicións apareceron espalladas por diferentes xornais e revistas.

  O autor máis salientable é **Nicomedes Pastor Díaz** (Viveiro, 1811 - Madrid, 1863). Foi un importante poeta do Romanticismo español, e escribiu dúas obras en galego:

  • Unha “Alborada” de tema amoroso.
  • A “Égloga de Belmiro e Benigno”, na que dous pastores choran as súas penas de amor.

• Teatro

  Durante a **guerra contra os franceses** representábanse obras en galego coas que se pretendía animar o pobo contra o invasor.

  Antonio Benito Fandiño escribiu en 1812 A casamenteira, cando se atopaba preso no cárcere de Santiago polas súas **ideas liberais**; a obra foi publicada en 1849.

Os Precursores do Rexurdimento

Os **Precursores** son un grupo de autores vinculados ao **Provincialismo**, que teñen actividade literaria entre **1846** (data do levantamento provincialista) e **1863** (ano da publicación de Cantares gallegos).

Estes escritores, de ideoloxía **liberal e romántica**, cultivan unha poesía **tradicional, folclórica e costumista**, inzada de castelanismos, vulgarismos e formas dialectais. As figuras máis destacadas son:

Xoán Manuel Pintos (Pontevedra, 1811 - Vigo, 1876)

(Texto 21)

Gran defensor da **lingua galega** e da súa dignificación. A obra máis salientable é A gaita gallega (**1853**), considerado o **primeiro libro en galego do século XIX**, aínda que tamén ten páxinas escritas en castelán e en latín. Esta obra foi publicada en fascículos e contén unha mestura de diálogos, poemas, observacións lingüísticas, etc., na que se denuncia a **marxinación de Galicia**.

Francisco Añón (Outes, A Coruña, 1812 – Madrid, 1878)

(Texto 22)

A súa obra poética quedou espallada en numerosas publicacións periódicas. Hoxe coñecemos **39 poemas en galego**, composicións improvisadas na súa meirande parte. As máis relevantes son aquelas nas que canta a Galicia ou nas que aparecen tipos e costumes galegos. O poema máis famoso é o titulado “A Galicia”, co que gañou o primeiro accésit nos **Xogos Florais da Coruña en 1861**.