Literatura amerikarra XIX. mendean eta modernismoaren eragina: nobela, ipuina, olerkigintza eta joera literarioak

Latín6,1 KB

Literatura amerikarra XIX. mendean eta Europako joera literarioak

Estatu Batuetako nobela, joera zuzena XIX. mendean, bidaiak, mugaren literatura, gizakia naturaren aurrean, sinbolismoa eta emakumearen irudia izan ziren gai nagusiak. Henry James, bestalde, joera horietatik urrundu zen, eta horregatik XX. mendearen hasierako nobelagile handitzat hartzen dute.

Nobela

  1. Nathaniel Hawthorne: Letra eskarlata (nobela historikoa eta erromantikoa; emakumearen adulterioa eta sinbolismoa).

  2. Herman Melville: bidaia ia autobiografikoak eta moralaren gaineko kezka.

    • Moby Dick: errealitatea eta sinbolismoa, ongiaren eta gaizkiaren arteko borroka, infernuko bidea eta sineskeria.
    • Konfiantzazko gizona: Mississippiko ontzia eta protagonista anbiguoa.
  3. Edgar Allan Poe: lanen sorkuntzaren azterketa kritikoa; espazioaren eta eszenaren gaineko ardura txikia. Genero poliziakoaren sorreran izan zuen eragina.

    • Arthur Gordon Pymen abenturak: nobela laburra, sinbolismoa, delirioa eta infernurako bidea.
  4. Mark Twain: behatzaile fina; dirua, askatasunaren egarria eta moralaren edo irakaskuntzaren aurkako jarrera.

    • Huckleberry Finnen abenturak: izadia, paisaia, heldutasunerako bidaia eta ibaiak duen zentzua.
    • Printzea eta eskalea: protagonistak haurrak; nobela historikoa.
  5. Stephen Crane: kazetaria; naturalismoa eta lirismoa.

    • Maggie: kaleko neska, miseria eta brutaltasuna.
  6. Henry James: errealismoa gainditzen du; abstrakziorako joera eta forma eta hizkuntza zaindua.

    • Bostoniarrak: feminismoa eta gizarte erreformaren beharra.
  7. Jack London: sinbolista, XX. mendekoa; abenturaren grina eta gizakia naturaren indarraren aurrean.

Ipuina

  1. Washington Irving: Alhambrako ipuinak (bidaia liburua, kontakizun txertatua, ondare herrikoian oinarritua).

  2. Mark Twain: optimismoa, umorea eta ironia. Calaveras konderriko igel saltokari ospetsua.

  3. Stephen Crane: ondorio ironiko eta garratza. Gudari eta zibilen ipuinak bilduma.

  4. Nathaniel Hawthorne: ipuin ilunak.

  5. Herman Melville: ia autobiografikoak. Bartleby, idazkaria: absurdoaren kontakizuna.

Olerkigintza

  1. Edgar Allan Poe: olerki narratiboak, sorkuntzaren azterketa eta eragina kritika literarioan.

    • Timur Lang, Belea (musikaltasuna, errima, sobrenaturala).
    • Ulalume (maitearen mamua, idazkera automatikoa).
    • Annabel Lee.
  2. Walt Whitman: trantsizio olerkia; transzendentalista eta errealista.

    • Belar hostoak: epopeia bitalista eta optimista; ez da lineala; protagonista herri iparramerikarra; hizkera herrikoia.
  3. Emily Dickinson: pertsonala eta intimoa; maitasuna, bakardadea eta izadia. Bertso bilduma.

Parnasianismoa

  1. Leconte de Lisle: artea artearen gainean. Antzinako poemak (greziarra eta indiarra); Poema barbaroak (kondorraren ametsa).

  2. Théophile Gautier: Esmalteak eta kameoak; formalista, materialista eta sentsualista; zehaztasuna, sinestesia eta beltzaranaren sinboloa.

  3. Théodore de Banville: Funanbuluen odak (parodia).

  4. Charles Baudelaire: unadura, larrialdia, heriotza, hiria espazio berri gisa, maitasuna, legearen haustea eta damua; poesia hutsaren abiapuntua. Gaizkiaren loreak: inspirazioaren aurkakoa, olerki laburrak. 1. atala, Spleen; 2. atala, Ni; ardoak eta drogek porrot egiten dute; errebindikazioa ihesbide posible bat da, baina betiko ihesa heriotza da.

Sinbolistak

  1. Stéphane Mallarmé: bakardadea, heriotza, perfekzionismoa, musikaltasuna eta poesia hutsa. Hérodiade: antzerki zatiketa, Salomeren mitoa, poema dramatiko luzea; egileak amaitu gabe utzi zuen.

  2. Paul Verlaine: musikaltasuna, erregistro linguistikoa, eguneroko esapidea eta intelektualismoari uko. Poema saturniarrak.

  3. Arthur Rimbaud: 4-5 urteko lan poetikoa; zentzumenak desorekatzea, irrazionaltasuna eta bizitza aldatzeko helburua. Denboraldi bat infernuan: prosazko olerki luzeak, satira eta gizarteari egindako ukoa; poesia berrien porrota.

  4. Maurice Maeterlinck: bertso erritmikoak eta errepikapena. Hiru neskatilla.

Dekadentismoa

  1. Lautréamont (Isidore Ducasse): Maldororen kantuak; dekadentismoa, Rimbauden ildotik, indarkeria, ametsen mundua eta surrealismoaren aintzindaria.

  2. Tristan Corbière: Maitasun horiak; maitasuna eta itsasoa; lan bakarra; dekadentismoa.

  3. Jules Laforgue: Kexuak.

Modernismoa

  1. Rubén Darío: prosalaria. Urdina: sentsualitatea, malenkonia, maitasun desira, denboraren igarotzea, natura eta musikaltasuna. Prosa profanoak; Itxaropen eta bizi kantak.

  2. José Martí: Bertso soilak, Bertso libreak.

  3. Leopoldo Lugones: Urrezko mendiak (sinbolismoa); Lorategiko ilunabarra.

Modernismotik kanpo

  • Antero de Quental: Soneto guztiak.
  • Walt Whitman: trantsizio olerkia, transzendentalista eta errealista. Belar hostoak.
  • Emily Dickinson: Bertso bilduma.

Descargar

PDF Word HTML