Léxico Esencial y Periodización Histórica de la Roma Antigua
Vocabulario Básico Latino
ab (prep. + abl.) ‘de’ | ad (prep. + ac.) ‘a’, ‘hacia’ | adversus, adverso | aedifico, ‘construir’ | aestas, ‘verano’ | aetas, ‘edad’ | aeternus, ‘eterno’ | ager, ‘campo’ | albus, -a, -um ‘blanco’ | altus, ‘alto’ | amicus, ‘amigo’ | amoenus, ‘ameno’ | ante (prep. + ac.) ‘delante de’ | antiquus, ‘antiguo’ | appello, ‘llamar’ | appareo, ‘aparecer’ | ars (f.), ‘arte’ | atque (conj.), ‘y’ | atrium, -i (n.), ‘atrio’ | audax, ‘audaz’ | audio, ‘oír’, ‘escuchar’ | aurum, -i (n.), ‘oro’ | autem (conj.), ‘sin embargo’ | avis, -is (f.), ‘ave’.
barbarus, -a, -um ‘bárbaro’, ‘extranjero’ | bellum, -i (n.) ‘guerra’ | bonus, -a, -um ‘bueno’ | bos, bovis (m./f.) ‘buey’, ‘res’.
capio, -is, -ere, cepi, captum (3ª mixta) ‘coger’, ‘tomar’ | caput, capitis (n.) ‘cabeza’ | carmen, -inis (n.) ‘canción’ | castra, -orum (n.) ‘campamento’ | causa, -ae (f.) ‘acusación’, ‘causa’ | celer, -is, -e ‘rápido’ | certus, -a, -um ‘cierto’, ‘seguro’ | circum (prep. + ac.) ‘alrededor de’ | civis, -is (m./f.) ‘ciudadano’ | civitas, -atis (f.) ‘ciudad’ | clamor, -oris (m.) ‘clamor’ | clarus, -a, -um ‘claro’, ‘brillante’ | classis, -is (f.) ‘flota’, ‘clase’ | cogito, -as, -are, cogitavi, cogitatum (1) ‘pensar’ | cognosco, -is, -ere, cognovi, cognitum (3) ‘conocer’ | colloco, -as, -are, collocavi, collocatum (1) ‘colocar’ | color, -oris (m.) ‘color’ | columba, -ae (f.) ‘paloma’ | condo, -is, -ere, condidi, conditum (3) ‘fundar’ | consilium, -i (n.) ‘consejo’ | consul, -sulis (m.) ‘cónsul’ | contra (prep. + ac.) ‘contra’ | copia, -ae (f.) ‘abundancia’ (sing.) / ‘tropas’ (plur.) | cor, cordis (n.) ‘corazón’ | corpus, -oris (n.) ‘cuerpo’ | credo, -is, -ere, credidi, creditum (3) ‘creer’ | cum (prep. + abl.) ‘con’ / (conj.) ‘cuando’, ‘como’ | cupido, -inis (f.) ‘deseo’ | cura, -ae (f.) ‘cuidado’, ‘preocupación’ | curo, -as, -are, curavi, curatum (1) ‘cuidar’.
dea, -ae (f.) ‘diosa’ | debeo, -es, -ere, debui, debitum (2) ‘deber’ | delecto, -as, -are, -avi, -atum (1) ‘deleitar’, ‘complacer’ | deleo, -es, -ere, delevi, deletum (2) ‘destruir’ | dico, -is, -ere, dixi, dictum (3) ‘decir’ | dies, -ei (f./m.) ‘día’ | difficilis, -e ‘difícil’ | discipulus, -i (m.) ‘discípulo’, ‘alumno’ | diversus, -a, -um ‘diferente’ | do, das, dare, dedi, datum (1) ‘dar’ | doctus, -a, -um ‘docto’ | dominus, -i (m.) ‘dueño’, ‘señor’ | domo, -as, -are, domui, domitum (1) ‘domar’ | donum, -i (n.) ‘regalo’ | duco, -is, -ere, duxi, ductum (3) ‘llevar’, ‘conducir’ | dulcis, -e ‘dulce’ | dux, ducis (m.) ‘jefe’, ‘general’.
eques, -itis (m.) ‘caballero’ | equus, -i (m.) ‘caballo’ | eo, is, ire, ivi, itum (irreg.) ‘ir’ | ergo (conj.) ‘luego’, ‘así pues’ | erro, -as, -are, erravi, erratum (1) ‘errar’, ‘fallar’ | et (conj.) ‘y’ | exemplar, -aris (n.) ‘ejemplar’, ‘copia’ | exemplum, -i (n.) ‘ejemplo’, ‘modelo’ | exercitus, -us (m.) ‘ejército’ | exorno, -as, -are, -avi, -atum (1) ‘adornar’ | exspecto, -as, -are, exspectavi, exspectatum (1) ‘aguardar’ | extremus, -a, -um ‘final’, ‘extremo’.
facio, -is, -ere, feci, factum (3ª mixta) ‘hacer’ | falsus, -a, -um ‘falso’ | felix, -icis ‘feliz’ | ferox, -ocis ‘feroz’ | ferrum, -i (n.) ‘hierro’ | filia, -ae (f.) ‘hija’ | filius, -i (m.) ‘hijo’ | finio, -is, -ire, finivi, finitum (4) ‘acabar’, ‘finalizar’ | finis, -is (m.) ‘frontera’, ‘fin’ | flamma, -ae (f.) ‘llama’.
flos, floris (m.) ‘flor’ | flumen, -inis (n.) ‘río’ | fulmen, -inis (n.) ‘rayo’ | gaudium, -i (n.) ‘alegría’ | genus, generis (n.) ‘familia’, ‘género’ | gratus, -a, -um ‘agradable’ | gravis, -e ‘grave’ | habeo, -es, -ere, habui, habitum (2) ‘tener’ | herba, -ae (f.) ‘hierba’ | homo, -inis (m.) ‘hombre’ | hortus, -i (m.) ‘jardín’ | hostis, -is (m.) ‘enemigo’ | humanus, -a, -um ‘humano’.
igitur (conj.) ‘por tanto’ | ignis, -is (m.) ‘fuego’ | imago, -inis (f.) ‘imagen’ | imperator, -oris (m.) ‘general’, ‘emperador’ | impetus, -us (m.) ‘ímpetu’ | improbus, -a, -um ‘malvado’ | in (prep. + ac.) ‘a’, ‘hacia’ / (+ abl.) ‘en’ | incertus, -a, -um ‘incierto’ | incola, -ae (m./f.) ‘habitante’ | ingens, -entis ‘enorme’ | inimicus, -i (m.) ‘enemigo’ | insignis, -e ‘insigne’ | insula, -ae (f.) ‘isla’ | inter (prep. + ac.) ‘entre’ | interficio, -is, -ere, interfeci, interfectum (3) ‘matar’ | iracundus, -a, -um ‘iracundo’ | iudex, -dicis (m.) ‘juez’ | Iuppiter, Iovis (m.) ‘Júpiter’ | ius, iuris (n.) ‘derecho’ | iustitia, -ae (f.) ‘justicia’ | iuventus, -tutis (f.) ‘juventud’.
labor, -oris (m.) ‘trabajo’, ‘labor’ | lac, lactis (n.) ‘leche’ | laetitia, -ae (f.) ‘alegría’ | laetus, -a, -um ‘alegre’, ‘contento’ | laudo, -as, -are, laudavi, laudatum (1) ‘alabar’ | laus, laudis (f.) ‘alabanza’ | legio, -ionis (f.) ‘legión’ | lego, -is, -ere, legi, lectum (3) ‘leer’ | leo, leonis (m.) ‘león’ | levis, -e ‘leve’, ‘ligero’ | lex, legis (f.) ‘ley’ | liber, libri (m.) ‘libro’ | littera, -ae (sing.) ‘letra’ / (plur.) ‘carta’ | litus, -oris (n.) ‘costa’ | longus, -a, -um ‘largo’ | ludo, -is, -ere, lusi, lusum (3) ‘jugar’ | lupus, -i (m.) ‘lobo’.
magister, -tri (m.) ‘maestro’ | magnificus, -a, -um ‘magnífico’ | magnus, -a, -um ‘grande’ | malum, -i (n.) ‘mal’ | maneo, -es, -ere, mansi, mansum (2) ‘permanecer’ | manus, -us (f.) ‘mano’ | mare, -is (n.) ‘mar’ | mater, matris (f.) ‘madre’ | membrum, -i (n.) ‘miembro’ | memoria, -ae (f.) ‘recuerdo’ | mereo, -es, -ere, merui, meritum (2) ‘merecer’ | metus, -us (m.) ‘miedo’ | miles, -itis (m.) ‘soldado’ | minae, -arum (f. plur.) ‘amenaza’ | ministerium, -i (n.) ‘función’ | mirus, -a, -um ‘admirable’, ‘maravilloso’ | miser, -a, -um ‘desdichado’, ‘infeliz’ | mitto, -is, -ere, misi, missum (3) ‘enviar’ | modus, -i (m.) ‘modo’, ‘estilo’, ‘manera’ | moneo, -es, -ere, monui, monitum (2) ‘aconsejar’ | mons, montis (m.) ‘monte’ | monumentum, -i (n.) ‘monumento’ | mos, moris (m.) ‘costumbre’, ‘tradición’ | mulier, -eris (f.) ‘mujer’ | multitudo, -dinis (f.) ‘multitud’ | multus, -a, -um ‘mucho’ | munio, -is, -ire, munivi, munitum (4) ‘fortificar’.
nam (conj.) ‘pues’ | narro, -as, -are, narravi, narratum (1) ‘narrar’ | nauta, -ae (m.) ‘marinero’ | navigo, -as, -are, navigavi, navigatum (1) ‘navegar’ | navis, -is (f.) ‘nave’, ‘barco’ | neco, -as, -are, necavi, necatum (1) ‘matar’ | nobilis, -e ‘noble’ | nomen, -inis (n.) ‘nombre’ | non (adv.) ‘no’ | novus, -a, -um ‘nuevo’ | nullus, -a, -um ‘ninguno’ | numerus, -i (m.) ‘número’ | numquam (adv.) ‘nunca’ | nuntio, -as, -are, nuntiavi, nuntiatum (1) ‘anunciar’.
ob (prep. + ac.) ‘a causa de’ | obsidio, -onis (f.) ‘asedio’ | occulto, -as, -are, occultavi, occultatum (1) ‘ocultar’ | occupo, -as, -are, occupavi, occupatum (1) ‘ocupar’ | omnis, -e ‘todo’ | oppidum, -i (n.) ‘ciudad’ | opus, operis (n.) ‘obra’, ‘acto’.
orno, -as, -are, ornavi, ornatum (1) ‘adornar’ | os, oris (n.) ‘boca’ | ovum, -i (n.) ‘huevo’ | pars, partis (f.) ‘parte’ | parvus, -a, -um ‘poco’, ‘pequeño’ | pater, patris (m.) ‘padre’ | per (prep. + ac.) ‘por’, ‘a través de’ | periculosus, -a, -um ‘peligroso’ | periculum, -i (n.) ‘peligro’ | plenus, -a, -um ‘pleno’, ‘lleno’ | poena, -ae (f.) ‘castigo’, ‘pena’ | poeta, -ae (m.) ‘poeta’ | pons, pontis (m.) ‘puente’ | populus, -i (m.) ‘pueblo’ | porto, -as, -are, portavi, portatum (1) ‘portar’ | portus, -us (m.) ‘puerto’ | post (prep. + ac.) ‘después de’ | potens, -entis ‘poderoso’ | primus, -a, -um ‘primero’ | princeps, -cipis (m.) ‘príncipe’, ‘primera cabeza’ | pro (prep. + abl.) ‘delante de’, ‘en favor de’, ‘por’ | proelium, -i (n.) ‘combate’ | provincia, -ae (f.) ‘provincia’ | prudens, -entis ‘prudente’ | puella, -ae (f.) ‘niña’ | puer, -i (m.) ‘niño’ | pugna, -ae (f.) ‘lucha’, ‘pelea’ | pugno, -as, -are, pugnavi, pugnatum (1) ‘luchar’ | pulcher, -chra, -chrum ‘hermoso’.
rapio, -is, -ere, rapui, raptum (3) ‘arrebatar’ | regina, -ae (f.) ‘reina’ | regno, -as, -are, regnavi, regnatum (1) ‘reinar’ | regnum, -i (n.) ‘poder’, ‘reino’ | rego, -is, -ere, rexi, rectum (3) ‘dirigir’ | repentinus, -a, -um ‘repentino’ | res, rei (f.) ‘cosa’ | rex, regis (m.) ‘rey’ | ripa, -ae (f.) ‘ribera’ | rosa, -ae (f.) ‘rosa’ | rumpo, -is, -ere, rupi, ruptum (3) ‘romper’.
sacer, sacra, sacrum ‘sagrado’ | sacerdos, -otis (m./f.) ‘sacerdote’ | salus, -utis (f.) ‘salvación’, ‘salud’ | sapiens, -entis ‘sabio’ | schola, -ae (f.) ‘escuela’ | scribo, -is, -ere, scripsi, scriptum (3) ‘escribir’ | seco, -as, -are, secui, sectum (1) ‘cortar’ | sed (conj.) ‘pero’, ‘sino’ | semper (adv.) ‘siempre’ | sentio, -is, -ire, sensi, sensum (4) ‘sentir’ | serva, -ae (f.) ‘esclava’ | servus, -i (m.) ‘esclavo’ | sidus, sideris (n.) ‘astro’ | signum, -i (n.) ‘señal’ | silva, -ae (f.) ‘bosque’ | societas, -tatis (f.) ‘asociación’, ‘alianza’ | socius, -i (m.) ‘aliado’ | sol, solis (m.) ‘sol’ | spes, -ei (f.) ‘esperanza’ | statua, -ae (f.) ‘estatua’ | stella, -ae (f.) ‘estrella’ | suavis, -e ‘suave’ | sub (prep. + abl.) ‘bajo’, ‘debajo de’ | sum, es, esse, fui (irreg.) ‘ser’, ‘estar’, ‘existir’ | supra (prep. + ac.) ‘sobre’.
tam (adv.) ‘tan’ | taurus, -i (m.) ‘toro’ | templum, -i (n.) ‘templo’ | tempus, -poris (n.) ‘tiempo’ | terra, -ae (f.) ‘tierra’ | tertius, -a, -um ‘tercero’ | timeo, -es, -ere, timui (2) ‘temer’ | tribus, -us (f.) ‘tribu’ | tristis, -e ‘triste’.
ulmus, -i (f.) ‘olmo’ | umbra, -ae (f.) ‘sombra’ | urbs, urbis (f.) ‘ciudad’ | utilis, -e ‘útil’.
vallis, -is (f.) ‘valle’ | venenum, -i (n.) ‘veneno’ | venio, -is, -ire, veni, ventum (4) ‘venir’ | ver, veris (n.) ‘primavera’ | verus, -a, -um ‘verdadero’, ‘veraz’ | ventus, -i (m.) ‘viento’ | veteranus, -a, -um ‘veterano’ | vetus, veteris ‘antiguo’ | via, -ae (f.) ‘camino’ | victoria, -ae (f.) ‘victoria’ | video, -es, -ere, vidi, visum (2) ‘ver’ | virgo, -ginis (f.) ‘virgen’ | virtus, -tutis (f.) ‘virtud’, ‘valor’ | vir, viri (m.) ‘varón’, ‘hombre’ | vita, -ae (f.) ‘vida’ | vitium, -i (n.) ‘vicio’, ‘defecto’ | vivo, -is, -ere, vixi, victum (3) ‘vivir’ | voco, -as, -are, vocavi, vocatum (1) ‘llamar’ | vox, vocis (f.) ‘voz’ | vulnero, -as, -are, vulneravi, vulneratum (1) ‘herir’ | vulnus, -eris (n.) ‘herida’.
La Monarquía de Roma (753 a. C. - 509 a. C.)
Período tradicionalmente atribuido a siete reyes:
- Rómulo: Creó el Senado.
- Numa Pompilio: Estableció la religión romana.
- Tulo Hostilio: Destruyó Veyes y Fidenas.
- Anco Marcio: Fortaleció el Capitolio.
- Tarquino Prisco: Realizó grandes construcciones.
- Servio Tulio: Promovió reformas sociales y fortificó Roma.
- Tarquino el Soberbio: Marcó el fin de la monarquía.
La República Romana (509 a. C. - 30 a. C.)
Sistema de gobierno basado en el reparto de poderes entre tres órganos principales:
- Senado: Máximo poder con amplias competencias.
- Magistraturas.
- Asambleas: Divididas en curiata, centuriata y tributa.
Política Exterior
Destacó por guerras de expansión como el dominio del Lacio, el dominio de la península itálica, la conquista del Mediterráneo occidental a través de las tres guerras púnicas, y la conquista del Mediterráneo oriental mediante la 2ª y 3ª guerra macedónica.
Política Interior y Crisis
Incluyó diversas luchas de clases entre patricios y plebeyos. Estos últimos se retiraron al monte Sacro, donde consiguieron la histórica Ley de las XII Tablas. Posteriormente, se produjeron luchas sociales tras las guerras púnicas y la expansión hacia oriente, guerras civiles derivadas de los mismos conflictos y, por último, la crisis de la república por motivos como el Primer Triunvirato (Pacto de César, Pompeyo y Craso), la guerra civil entre Pompeyo y César, la dictadura de César con su posterior asesinato, dando inicio al Principado en el año 27 a. C.
Clases Sociales en la Antigua Roma
- Monarquía: Hombres libres (plebeyos, clientes y libertos) y esclavos.
- República: Sociedad dividida según la riqueza en equites, nobiles y clientes, además de esclavos y libertos.
- Imperio: Ciudadanos divididos en humiliores y honestiores, además de los esclavos.