Kant: Arrazoiaren erabilera publikoa eta pribatua

Kant eta arrazoiaren erabilera: Publikoa vs Pribatua

Immanuel Kantek arrazoiaren erabilera publikoaren eta pribatuaren arteko bereizketa egiten du bere idazlanetan, hala nola "Zer da Ilustrazioa?" eta "Historiaren filosofia" lanetan. Arrazoiaren erabilera publikoa pentsamendu kritikoa eta ideiak libreki adieraztea da, gizartearen aurrerapena bultzatuz.

Kantek uste du pentsamendu publikoa ezinbestekoa dela; izan ere, kritikarik eta kontrasterik gabe, ez dago garapenik. Pentsamendu publikoak gizartean eztabaidak eta iritziak sortzen ditu, eta horrek zientziaren eta gizartearen aurrerapena ahalbidetzen du. Pentsamendu kritikoa publikoki adierazi gabe, gizartearen hobekuntza oztopatuko litzateke eta aurrerapena gelditu egingo litzateke. Arrazoiaren erabilera publikoak guztiei aukera ematen die euren pentsamenduak eta iritziak adierazteko, eta horrela, gizartean aldaketa positiboak egiten laguntzen du.

Arrazoiaren erabilera pribatua eta bere mugak

Arrazoiaren erabilera pribatuak, aldiz, murrizketak ditu. Funtzionarioek edo kargu publikoetan lan egiten dutenek ezin dituzte beren iritziak libreki adierazi beren eginkizunen barruan, baldin eta horrek Estatuaren funtzionamendua oztopatuko balu. Kantek dioenez, funtzionarioek aginduak betetzeko beharra dute, eta ez da zilegi pentsamendu libre bat adieraztean gizartearen eraginkortasuna arriskuan jartzea.

Hala ere, Kantek argi uzten du funtzionarioek beren eginkizunak kritikatzeko eskubidea dutela, arrazoiaren erabilera publikoa baliatuz, eta horrela, gizartean aurrerapenak lortzen lagunduko dutela. Hona hemen adibide batzuk:

• Armadako ofiziala: Aginduak bete behar ditu (erabilera pribatua), baina soldadutzaren akatsak kritikatzeko eskubidea du (erabilera publikoa).
• Herritarra: Zergak ordaindu behar ditu (erabilera pribatua), baina zergak desegokitzat jotzen baditu, bere iritzia adierazi dezake (erabilera publikoa).
• Apaiza: Elizaren aginduak bete behar ditu (erabilera pribatua), baina sinesbidearen akatsak kritikatzeko askatasuna du (erabilera publikoa).

Ondorioa: Ilustrazioa eta aurrerapena

Kantek defendatzen du pentsamendu kritikoa eta arrazoiaren erabilera publikoa gizartearen aurrerapenaren eta Ilustrazioaren funtsezko alderdiak direla. Erakundeek arrazoiaren erabilera pribatuaren murrizketa beharrezkoa duten arren, pentsamenduaren askatasuna sustatu behar dela azpimarratzen du.