Zer da hizkuntza-normalizazioa?

Minorizatuta dagoen hizkuntza bat egoera horretatik atera eta gizarte-esparru guztietara zabaltzea da. Hizkuntzaren erabilera formal eta informaletan indartzea helburu du.

Zein da ama-hizkuntzaren definizioa?

Haurrak etxean gurasoengandik ikasten duen lehen hizkuntza da. Hizkuntza horri ere lehen hizkuntza esaten zaio.

Hizkuntza txikia eta handia: kontzeptuak, arriskua eta euskara

Resumen

Dokumentu honek hizkuntza txikien eta handien arteko aldea azaltzen du, hizkuntza-transmisioa, normalizazioa eta diglosia bezalako kontzeptu nagusiak barne. Hizkuntzen bizitasun-maila neurtzeko irizpideak eta hizkuntzak arriskuan jartzen dituzten kausak eta konponbideak ere jasotzen ditu. Azkenik, Ongota hizkuntza eta euskararen historia laburra eta euskalkiak aipatzen ditu.

Puntos clave

Hizkuntza txikia hiztun gutxi dituena da, eta hizkuntza handia hiztun asko dituena.
Hizkuntza-transmisioa komunitate bateko hiztunek seme-alabei hizkuntza irakastea da.
Ama-hizkuntza haurrak etxean gurasoengandik ikasten duen lehen hizkuntza da.
Diglosia ukipen-egoeran dauden bi hizkuntzen arteko mendekotasun-egoera da.
Hizkuntzak arriskuan jartzen dituzten kausak belaunaldien arteko transmisio ezak, eskoletako presentzia txikiak eta administrazioaren babes ezak dira.
Lehen euskarazko liburua 1545ean argitaratu zen, Bernart Etxeparek idatzia Lengua vasconum izenarekin.

Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba

•Hizkuntza txikia:
Hiztun gutxi dituen hizkuntza.
Hiztun kopuru handi batera iristen ez den hizkuntza.

•Hizkuntza handia: Hiztun asko dituen hizkuntza.

•Hizkuntza-transmisioa:
Komunitate bateko hiztunek seme-alabei euren hizkuntza irakastea.

•Hiztun komunitatea: Lehen hizkuntza bera duten edo hizkuntza berean mintzatzen diren pertsonen multzoa.

•Ama-hizkuntza: Lehen hizkuntza, haurrak etxean gurasoengandik ikasitako lehen hizkuntza.

•Hizkuntza-normalizazioa: Minorizatuta dagoen hizkuntza bat egoera horretatik atera eta gizarte-esparruetara zabaltzea

•Hizkuntza funtzionala: Eremu eta funtzio formal nahiz informaletan erabiltzen den hizkuntza.

•Diglosia: Ukipen-egoeran dauden bi hizkuntzen arteko mendekotasun-egoera

Hizkuntzen bizitasun-maila:

1.Hiztun kopuru absolutua (hiztunak)

2. Hizkuntza-komunitate horretako hiztun kopurua biztanleekiko

3.Hiztun-komunitateko hiztunen jarrera hizkuntzarekiko

4.Hizkuntzaren aukera eremu berrietara eta komunikabideetara hedatzeko

5.Hizkuntza horretan egindako dokumentuen izaera eta kalitatea

6.Hizkuntza horretan ikasteko eta hizkuntza bera ikasteko dauden material didaktikoen aukerak

7.Hizkuntzaren egoera erabilera-eremu ezberdinetan

8.Gobernuak eta erakundeek hizkuntzarekiko dituzten politikak eta jarrerak

9.Hizkuntzaren belaunaldien arteko transmisioa

Hizkuntzak arriskuan jartzen dituzten kausak:

-Belaunaldien arteko transmizio eza.

-Eskoletan presentzia gutxi du.

-Administrazioaren babesik eza.

-Hizkuntza indartsuak izatea ondoan, diglosia.

*Aragoiera eta diglosia Galesarekin.

Hizkuntzak arriskutik salbatzeko konponbideak:

-Belaunaldien arteko transmisioa ziurtatzea.

-interneten presentzia izatea.

-Administrazioak babestea.

-Hiztuk aktiboak izatea, erabiltzaileak eremu guztietan.

Tresnak, edukiak eta erabiltzaileak.

Ongota:

-Kokapena: Etiopiako egoaldean.

-Kide kopurua: 120 inguru

-Hiztun kopurua: 7

-Hizkuntzaren jatorria: ezezaguna da.

Euskara:

-Lehen liburua: 1545, Bernart Etxepare, Lengua vasconum.

- XX.M industrializazioaren ondorioa: kanpotar asko eukadira bizitzen joan zirela, gehien bat Bizkaiara.

-Zer euskalki erabili zituzten batua soartzeko? Zuberera eta Gipuzkera.

-Noiz hasi zen euskal pizkundea: Franco hil eta apur bat geroago.

-Zer euskalki berezi: mendebaldekoa, erdialdekoa, nafarlapurtera, ekialdeko nafarrera, nafarrera, zuberotarra.