Hezkuntza Sistemak XXI. Mendean: Curriculuma, Ebaluazioa eta Ikastetxeko Agiriak

Ciencias sociales19,9 KB

XXI. mendeko joerak

XXI. mendeko joerak: gizarteak ikasteko beharra sentitzen du, pertsonen mugikortasuna areagotzen da, kultura anitzeko testuinguruetan egoteko beharra dago, hizkuntza gehiago jakitea beharrezkoa da, teknologia berriak erabiltzeko behar handia dago eta ezagutza handitzeko beharra nabarmena da.

Zer da hezkuntza sistema?

Zentzu arruntean: hezkuntza nazionala adierazten duen agiria da, non jatorriaren eta garaien arabera bereizten den.

Zentzu pedagogikoan: gizarteen hezkuntza eta heziketaren asmo nagusiak biltzen dituen agiria da.

Hezkuntza sistemen erantzuna

Pertsonek eta gizarteek behar duten hezkuntza eta heziketa profila aurkitzea da helburua. Egungo arreta ikastearen kontzeptuan dago: informazioa lortu, ezagutza eraiki, ikasitakoa erabili.

Derrigorrezko hezkuntzaren helburua oinarrizko gaitasunak garatzea da. Irakaskuntza iraunkorrerako 8 gaitasun daude:

  • Ama hizkuntza
  • Atzerriko hizkuntzak
  • Matematika, zientzia eta teknologia
  • Gaitasun digitala
  • Ikasten ikasteko gaitasuna
  • Gizarteko eta herritartasuneko gaitasunak
  • Ekimen eta espiritu enpresarialerako gaitasuna
  • Adierazpen kulturala eta artistikoa

Gaitasuna

Egoera desberdinetan egokiak diren trebetasunak, ezagutzak eta jarrerak modu integralean erabiltzeko gaitasuna da. Ezaugarriak:

  • a) Modu pentsakorrean aplikatzen jakitea
  • b) Modu sortzailean egoera desberdinetara egokitzea
  • c) Bizitzan zehar ikasten mantendu eta berritzen jakitea

Hitzaren polisemia: performance egoera zehatzei dagokio; competence egoera anitzei.

LOE (2006)

Hitzaurrea: gizarteak hezkuntzari ematen dion garrantzia, hezkuntza sistemaren bilakaera eta XXI. mendeko hasierako kalitate-erronka azaltzen dira. Legearen 3 printzipio nagusiak: herritarrei kalitatezko hezkuntza eskaintzea, hezkuntza komunitateko kideen parte hartzea eta helburu europarrak lortzeko ahalegina.

LOMCE

Hitzaurrea: 15 atal ditu. Helburuak:

  1. Kalitatezko hezkuntza sistema: inklusiboa, integratzailea eta zorrotza.
  2. Gizarte zibilaren parte hartzea eraldatzea.
  3. Ikasleria ekonomikoa, kulturala eta soziala prozesuetan parte hartzeko prestatzea.
  4. Gizartearen aldaketekin batera etorriko diren ikasketak: metodologia aldatu behar da (IKT eta globalizazioko belaunaldia).
  5. 15 urteko ikasleen PISA emaitzen arabera, eskolatik goiztiar uzte-tasa murriztu nahi da: 2020rako %10era.

Berrikuntzak:

  1. Irakasgaiak: "Ingurune natural eta soziala" ordez "Natur eta gizarte zientziak" ezartzen da; erlijioa-hezkuntza baloreetan hautazkoa bihurtzen da; plastika, musika, teknologia, historia, filosofia eta beste batzuk kentzen dira.
  2. DBH eta LHn Lanbide Heziketa: 3. DBHn eta LH-n hizkuntza eta matematika ez ezik beste batzuk hautazkoak dira; 4. DBHn ibilbideak LH eta Batxilergorako sortzen dira; orain Lanbide Heziketa sortzen da.
  3. Hizkuntza eredua: gaztelania eta lehen atzerriko hizkuntza derrigorrezkoak dira, eta hizkuntza koofizialak espezialitate gisa; murgiltze ereduak desagertu eta gutxienez 2 hizkuntza ofizial ezartzen dira.
  4. Errepikapenak eta kanpo probak: Derrigorrezko Hezkuntzan eta Batxilergoan errepikapenak ez dira ezin gainditutako ikasgaien gainean jarri; Lehen Hezkuntzako 3. eta 6. mailetan kanpo probak orientazio gisa; hautaprobak desagertzen dira.
  5. Beste batzuk: ikasturte bakoitzeko banaduen blokeoa iraunkorra da; irakasleen eta gurasoen erabakietako gai kopurua murrizten da.

Nafarroan: Lehen Hezkuntza egokitu eta Lanbide Hezkuntza sortu; horren 3 adarrak antolatu. Denbora eta liburuak ez dira justuak.

EAEn: salaketa: bi arlotako eskumenak kendu zaizkio; antolaketa eta ebaluazioa; ebazpena iritsi arte urteak igarotzen dira.

LOI Peillon (Frantzia)

Frantziako estatu legea (orientazio eta programazio legea, Errepublikaren eskola berritzea). 5 helburu nagusi:

  • Irakasleen eta hartzaile langileen hasierako eta etengabeko prestakuntza bermatzea goi mailakoa, unibertsitate eta eskolak egokituz.
  • IKTetan sarea jarri eskolen artean.
  • Irakasgaien edukiak eta haien progresioa ezartzea eskolaren barne-antolaketan.
  • Orientazio sistema eta murgiltze profesional berria.
  • Eskola langileen arteko elkarrizketa berrindartzea.

Curriculuma

Hezkuntza-programa: bertan programaren hezkuntza xedea agertzen da, xede hori lortzeko beharrezkoak diren edukiak, irakaskuntza-prozesuak eta irakaskuntza-esperientziak zehazten dira, eta azkenik helburuak lortu diren ala ez egiaztatzeko baliabideak.

Curriculumaren 3 ulermen moduak: ikasprozesuaren edukia, irakaskuntza-ikasketa prozesuaren planifikazioa eta irakaskuntza-ikasketa prozesuaren aplikazioa.

Kontzeptua:

  • LOE: irakaskuntza bakoitzaren helburuak, oinarrizko gaitasunak, edukiak, metodologia eta ebaluazioa.
  • LOMCE: irakaskuntza bakoitza zehazten duten irakaskuntza-ikaskuntza prozesuen osagaien araudia.

Curriculumaren iturriak

1) Iturri psikologikoa

  • Kondukismoa: asoziazioa, bi gertakari edo gehiagoren arteko lotura denbora eta toki berean ematen denean. Errefortzuak jokabidea sendotzen du; estimuluak gehitu edo kentzen dira. Eskolako ikaskuntza: zati txikietan banatutako osagaien errepikapena eta praktika sekuentziatua.
  • Kognitibismoa: ikastea gaiaren esanahia ulertzea da. Piaget: ezagutza norberak moldatu, birmoldatu eta aldatzen dituen errepresentazioa da. Vigotski: ezagutza emaitza soziala da; ikastea ez da norberaren jarduera soila, soziala baizik. Ausubel: ikastea esanguratsua da.

2) Iturri soziologikoa

Eskola sistema guztiak ingurune soziopolitiko zehatz batean txertatuta daude: legeak, hizkuntza eredua, etab.

3) Iturri pedagogikoa

  • Rousseau: heltze prozesua genetikoki ematen da; hezkuntza norberaren izaera barnetik kanpora ateratzen uztea da.
  • Neill: ikasleak une bakoitzean adierazten dituen jakin-minaren eta interesaren arabera jokatu behar dute irakasleek; ez dago aurrez prestatutako curriculumaren beharrik.
  • Ikuspegi pedagogiko-teknologikoa: hezkuntzaren teknika eta jokabideen aldaketa.
  • Ikuspegi progresiboa: John Dewey eta Laurenz; kontrastibismoaren lorpenak. Gizakia bera da bere garapenaren eta ikasketa prozesuen eraikitzaile nagusia.
  • Ikuspegi progresista: didaktikaren irizpide nagusiak: arazoak egitura xumetik konplexura planteatu behar dira; arazoek izaera prozedurala, kontzeptuala edo etikoa izan ohi dute; errealitate arruntetik abiatu behar da.
  • Gaur egun ikasketa ezin da mugatu kanpoko jokabideetara, kuantifikaziora edo norberaren errealitatearen eraikuntzara soilik.

4) Iturri epistemologikoa

Piaget-en ezagutza zientifikoaren teoria: haurraren ezagutzaren garapenaren analisian eta zientzia bakoitzak bere historian zehar erabilitako nozioen eraketan oinarritzen da. Irakatsi beharreko ezagutzak: arlo bakoitzak behar dituen ezagutza motak, edukiak eta eskola ezagutzak.

Irakaskuntza-ikaskuntza prozesuaren ebaluazioa

Prozesu bat da, ez mozketa bat. Hezkuntza prozesuan txertatutako beste prozesu bat (azpiprozesua) da. Informazioa biltzen da, eta informazio hori erabakiak hartzeko abiapuntua da. Ebaluazioak bi zeregin ditu: datuak biltzea eta balioestea, eta erabakien hartze prozesua orientatzea.

3 azpifase: datuen bilketa, balioespenak ematea eta hobekuntzarako erabakiak hartzea.

Ebaluazio motak normotipoaren arabera:

  1. Ebaluazio estatistikoa: datuak populazio zabal batek emandako erreferentziarekin alderatzen dira.
  2. Irizpidezko ebaluazioa: datuak kanpoko irizpide batekin alderatzen dira.
  3. Ebaluazio indibidualizatua: alderatzeko erreferentzia subjektua bera da, bere garapena.

Faktoreak:

  1. Diagnostikatu: irakaskuntza-ikaskuntza prozesuaren aurretik, abiapuntuko egoera ezagutzea.
  2. Orientatu: prozesuaren garapenean zehar.
  3. Kontrolatu: garatzen ari den prozesuaren emaitzak.
  4. Egiaztatu: partaideek "helburu-gaitasunak" lortu dituzten baieztatzea, ziurtagiria emanez.
  5. Sustatu: "helburu-gaitasunak" lortu badira, maila igotzea.

Subjektuak:

  • Barne-ebaluazioa (proiektuan inplikatutako kideek egiten dutena):
    • Autoebaluazioa: norberak bere burua ebaluatzea.
    • Heteroebaluazioa: ebaluatzailea eta ebaluatua bereiztean.
    • Koebaluazioa: kideek elkarren artean ebaluatzea, rolak trukatuz. Simetrikoa (berdinen artean) edo asimetrikoa (egile desberdinen artean).
  • Kanpo-ebaluazioa
  • Ebaluazio mistoa

Ezaugarriak: planifikazioa; ikasleek nola ikasten duten jakitea helburu; gelako praktikaren osagai garrantzitsua; funtsezko gaitasun profesionala; motibazioa bultzatzeko balio du.

Ikastetxeko agiriak

Ikastetxeko hezkuntza proiektua (IHP)

Hiru galderari erantzuten dio: nortzuk gara, zer nahi dugu eta nola antolatuko gara?

  • Zer da hezkuntza-elkartea? Ikastetxea osatu eta haren eraginez abiarazten den giza komunitatea: irakasleak, ikasleak, gurasoak, langileak.
  • Nortzuk gara? Ikastetxearen eta ingurunearen arteko jatorria eta harremana: sorrera, hezkuntza eta heziketaren balio ideiak, gurasoen, ikasleen eta langileen balio ideiak.
  • Zer nahi dugu? Helburu orokorrak eta bereziak finkatzea: lana egiteko modua, plangintza didaktikoa, koordinazioa.
  • Nola antolatuko gara? Egitura zehatza: zuzendaritza, irakasleak, tutoretza, laguntza, orientazioa, erakundeen arteko harremana, barne araudia.

IHP-LOE atalak: gizarte eta kultura ingurunearen ezaugarriak, balioak, helburuak eta jardueren lehentasunak, tutoretza eta bizikidetza plana, aniztasunari arreta.

IHP-LOE curriculum zehaztapenak: klaustroaren eskumenak: hezkuntza-aldi edo etapen helburu orokorrak, metodologia didaktikoaren erabakiak, zeharkako gaiak txertatzeko orientabideak, ikasleak ebaluatu eta mailaz igarotzeari buruzko irizpideak, curriculum-materialak eta baliabideak.

Urteko programazio orokorra (UPO)

Bi helburu: ikastetxean identifikatutako arazoei erantzuteko urteroko programazioa jasotzea, eta hezkuntza-elkarteko kideen parte hartzea eta inplikazioa bultzatzea.

Zer da? Ikastetxe baten oinarrizko lan tresna: plangintza, antolaketa eta jarduerak aurretik eta haien garapena gauzatzeko hezkuntza plan ezberdinak biltzen dituen agiria.

Planifikazioa: zuzendaritza taldeak araudiari jarraituz eta ikastetxearen autonomiarekin bat etorriz kudeatu behar ditu baliabideak eta plangintza egin.

  • a) ICP (Ikastetxeko curriculum proiektua): gaitasunak, helburuak, edukiak, metodologia, ebaluazioa, laguntza.
  • b) IBA (Ikastetxeko barne araudia): ikastetxeko hezkuntza elkartea osatzen duten guztien eskubide eta betebeharrak arautzen ditu, eta harmonia finkatzen laguntzen du.

Atalak eta edukiak: ikastetxearen printzipio eta helburu orokorrak, egitura eta antolaketa, irakasleen egitura, ikasleak, langileak, ordutegia eta egutegia, gurasoak, bizikidetza.

IAO (Ikasturte amaierako txostena): ikasturtea bukatzean, eskola kontseiluak eta zuzendaritza taldeak UPO nola bete den ikusten dute. Ikasturteko ondorio adierazgarriak txosten batean jasotzen dira; tresna ona da.

Planak

Etorkizunean egingo diren edo egiteko asmoa dagoen ekintza eta neurrien azalpena eta programazioa biltzen dituen agiria.

Atalak: helburuak, xedeak, ekintzak, baliabideak, arduradunak, ebaluazioa, iraupena.

Plan mota araudian: hobekuntza, kalitatea, ikasleen prestakuntza, berdintasuna, bizikidetza, aniztasuna, tutoretza plana.

Irakasleen arteko koordinazioa eta elkarlana

a) Koordinazioa: ikastetxeko lankide guztien ahaleginak antolatzea. Bi mota: horizontala eta bertikala.

Faktoreak: barne komunikazioa eta informazioa, erabakiak hartzeko moduak, lan banaketa, gatazkak bideratzeko moduak.

b) Jarduera osagarriak.

Ebaluazio planetan parte hartzea

Ebaluatzea: ikasle edo irakasle talde batek ikasketa prozesuan lotutako emaitzak neurtzea, aprobetxamenduaren berri jakitea edo ezarritako helburuak lortu diren egiaztatzea.

  • Barne-ebaluazioa: zuzendaritza taldea, ebaluazio taldeak, eskola kontseilua, klaustroa eta zikloko taldeak.
  • Kanpo-ebaluazioa: familiak eta gizartea.

Plangintza didaktikoa

Praktika guztien atzean plangintza bat dago.

A) Sekuentzia didaktikoa

Emaitza jakin bat lortzeko, elkarri lotutako osagaien segida bat bezala ulertzen da.

Ezaugarriak: osagai guztiek batasuna adierazten dute; egoera eta arazo errealak edo itxurazkoak planteatzen ditu; ikaskuntza helburu zehatza du; testuinguru zehatz batean kokatzen da.

B) Plangintzaren osagaiak

  • Testuingurua: plangintzaren gaiari buruzko datu orokorrak; gai horren garrantzia akademikoa azpimarratzea, gaitasun balioa agertzea, ikerketen ildotik oinarritutako ikasketak.
  • Oinarrizko gaitasunak: egoera egokiak diren ezagutzen, trebetasunen eta jarreren bat egitea ikasketan eta erabileran.
  • Ikastea: informazioa lortzea, ezagutza eraikitzea, ikasitakoa erabiltzea.
  • Helburu didaktikoa: planifikatutako jardueren garapenaren ondorioz lortu nahi ditugun emaitzak.
    • Nondik sortzen dira helburuak? Hasierako diagnostikotik, curriculumetik, ikastetxearen oinarri zientifikoetatik (psikologikoa, soziologikoa, pedagogikoa, epistemologikoa).
    • Helburu motak: helburu orokorrak eta operatiboak.
  • Edukiak: gizarte bakoitzak aukeratzen dituen jakintzak eta eskola curriculumean islatzen direnak. Motak: kontzeptuzkoak, prozedurazkoak, balio edukiak.
  • Jarduera didaktikoa: zehaztutako edukiak lantzeko eta helburu didaktikoa lortzeko lan proposamen zehatzak.
    • Jardueren sekuentzia: informazio berria lortu, informazioa prozesatu, jakintza berriak erabili.
  • Metodologia: helburu batera iristeko bidea. Errealitatea aldakorra eta anitza denez, metodo malguak eta irekiak izan behar dira.
    • Metodologia unibertsoa: irakaskuntza indibidualizatua, irakaskuntza sozializatua, aurkikuntza metodoa, jasotze metodoa.
    • Metodologiaren alderdi praktikoak: denbora, espazioaren erabilera, baliabideen erabilera, jarduerak, taldeak, aniztasunari arreta.
    • Gaitasunak garatzen laguntzen duen metodologia: irakaskuntza diziplinartekotasunean antolatu eta praktikatu; ikaslearen irakaskuntzan oinarritutako prozesutik ikaskuntzan oinarritutako prozesura jauzi egitea; estrategia metodologiko berriak erabiltzea.
  • POI (Proiektuen oinarrizko gaitasuna): zikloko modulu batzuk edo guztiak elkartzen dituen proiektu bat antolatzen da; ikasleak taldeka lan egiten dute; irakaslea laguntzailea da. Laburbilduz, ekoizpen bat lortzeko prozesu osoa banatzen da: arazoa planteatu, irtenbide posibleak pentsatu, hauek diseinatu, egin eta azkenean probatu.
  • Ebaluazioa: ebidentziak jasotzeko prozesua eta nabarmentasunak gehitzeko tresna. Ebaluazio irizpideek maila eta esparrua zehazten dute.
    • Ebaluazio teknikak: informazioa jasotzeko erabiltzen diren tresnak, baliabideak edo prozedurak eta hauek jasotzeko erregistroak.
    • Tresnak: behaketa, ikasleen ekoizpenak, ahozko eta idatzizko probak, autoebaluazioa, hobekuntza-proba tradizionalak, galdetegiak, elkarrizketak, behaketa, egunkariak, txostenak, talde teknikak.

Tutoretza ikasleekin

1) Haur eta Lehen Hezkuntzan

Ikasleen hezkuntza integralaren helburua; ikasleek, irakasleek eta gurasoek egiten dituzten ekintzak, ikasleari bere garapen eremu guztietan laguntzeko.

Oinarrizko gaitasunak: gaitasun soziala, ikasten ikasteko gaitasuna, autonomia eta norberaren ekimena.

Zer da tutoretza plana? Modu sistematikoan eta intentzionalean erantzuna emateko ekintza plana.

  • 1.1) Esku hartze eremuak: ikasle bakoitza, ikasle taldea, familiak eta ingurune soziala.
  • 1.2) Tutorearen eginkizunak ikasleekin: talde giro ona sortzea, kohesioa bultzatzea, arazoak konpontzea, parte hartzea sustatzea, zailtasunak konpontzea.
  • 1.3) Tutorearen eginkizunak irakasleekin: gelan esku hartzen duten irakasleekin koordinatzea eta horrekin lotura izatea; irakaskuntza eta osagarri helburuetako jardueren programazioa koordinatzea; ikasleak hurrengo mailara igarotzeari buruzko erabakia ikasle taldearekin batera hartzea.
  • 1.4) Tutorearen eginkizunak familiekin: familiekin harremanetan egotea, informazioa ematea, beharrezko bilerak egitea, guztiaren berri ematea.
  • 1.5) Tutorearen eginkizunak ikastetxean: tutoretza eta hezkuntza orientazioko plana garatzen laguntzea; bere ardurapeko ikasle guztien eskola agiriak betetzea.

2) Ikaskuntzaren ezaugarriak

  • 1) Ikastea jarduera aktiboa da: jarduera pasiboan ikaslea hartzailea da, informazioa jaso eta errepikatzen du; jarduera aktiboan ikaslea emailea da eta esanahi sortzailea, informazioa bereganatu, berrantolatu, sortu eta eraikitzen du.
  • 2) Ezagutza motak: kognitiboa, metakognitiboa eta emozionala.

Ikasleen aniztasuna

1) Eskola inklusiboa (araudia)

Hitzaurrea: ikasle guztiei hezkuntza-erantzun egokia eman behar zaie; txertatzea abiapuntu printzipio gisa hartu behar da, izan ere, bide bakarra da guztien garapena bermatzeko, ekitatea bultzatzeko eta gizarte-kohesio handiagoa lortzeko. Aniztasunari arreta hezkuntza-aldi guztietan bermatu behar da. Ez da gutxi batzuen beharrei erantzuteko neurria, printzipio gisa baizik.

Printzipioak:

  • Kalitatea: ikasle guztientzat, ikasleen egoera edozein dela ere.
  • Ekitatea: aukera berdintasuna bermatzen du.

Ekitatea hezkuntzan (LOE): hezkuntza laguntza berezia behar duten ikasleei, premia hori identifikatzen den unean bertan hasiko zaie laguntza integrala ematen, egoera normalizatzeko eta ikasleak txertatzeko printzipioei jarraituz. Ikasle motak: hezkuntza premia bereziak dituztenak, gaitasun handiko ikasleak.

Hezkuntza desberdintasunen ulermena: berdintasun printzipioa gauzatzeko, herri administrazioak konpentsazio ekintzak egingo ditu.

2) Ikasleen aniztasuna

Ikasteko prozesuan ikasle guztiak desberdinak dira: jarrera, interesa, motibazioa, gaitasuna eta esperientzia ezberdinak dituzte.

Aniztasunaren jatorri ugariak: hezkuntza sisteman berandu sartzen direnak, egoera pertsonal eta soziokultural ahulean daudenak, gaitasun handiak dituztenak…

2.1) Aniztasunari erantzuteko printzipioak: ikasle guztiak desberdinak direla onartzea; prozesuaren normalizazioa; denen eskolatzea bermatzea; ikasketa arazoei aurre egitea; ikastetxe arruntean hezkuntza neurri arrunt eta bereziak ezartzea; ikasleen informazioa etapaz etapa ematea.

Descargar

PDF Word HTML