Giza Zirkulazio Aparatua: Funtzionamendua eta Osagaiak

Odol-zirkulazioa: bikoitza eta osoa

Gure odol-zirkulazioa bikoitza eta osoa da. Bikoitza da odolak ibilbide bat osatzeko bi aldiz igaro behar duelako bihotzetik eta, hala, bi zirkulazio eratzen direlako. Osoa da, oxigenoa (O₂) daraman odola eta karbono dioxidoa (CO₂) daramana ez direlako nahasten.

Birika-zirkulazioa

Bihotzaren eta biriken artean gertatzen da. Odolak gorputzeko organo guztietatik CO₂ biltzen du. Ondoren, goiko eta beheko kaba-zainetatik eskuineko aurikulara sartzen da. Balbula trikuspidea zeharkatu eta eskuineko bentrikulura igarotzen da, eta handik biriketara irteten da, birika-arterien bidez. Birika-albeoloetan gas-trukea egiten du: odolak CO₂ askatu eta O₂ hartzen du. Ondoren, odola ezkerreko aurikulara iristen da, birika-zainen bidez.

Zirkulazio sistemikoa edo orokorra

Odolak O₂ eta mantenugaiak gorputzeko zelula guztiei eramaten dizkie. Era berean, zelulen metabolismoak sortutako CO₂ eta hondakin-substantziak biltzen ditu. O₂-dun odola ezkerreko aurikulatik ezkerreko bentrikulura pasatzen da, balbula mitrala zeharkatuz. Organoetan, arteriak adarkatu eta mehetu egiten dira, kapilar bihurtu arte. Kapilarretan, odolak O₂ eta mantenugaiak banatzen dizkie organoei, eta CO₂ eta hondakin-substantziak biltzen ditu. Odola zainek bildu eta bihotzera eramaten dute berriro. CO₂-dun odola eskuineko aurikulara sartzen da, goiko eta beheko kaba-zainetatik.

Odol-tanta baten ibilbidea

Hau da odol-tanta batek gorputzean zehar egiten duen bidaia osoa, urratsez urrats:

1. Odola goiko eta beheko kaba-zainetatik sartzen da eskuineko aurikulara (diastole aurikularra).
2. Aurikulak uzkurtzean (sistole aurikularra), balbula trikuspidea ireki eta odola eskuineko bentrikulura pasatzen da.
3. Bentrikuluak odolez betetzen dira (diastole bentrikularra).
4. Bentrikuluak uzkurtzean (sistole bentrikularra), balbula sigmoideoak ireki eta odola birika-arterietara doa.
5. Biriketan, albeoloetan, gas-trukea gertatzen da difusio bidez: odolak CO₂ askatzen du eta O₂ hartzen du.
6. Odol oxigenatua birika-zainen bidez ezkerreko aurikulara iristen da.
7. Aurikula uzkurtu eta, balbula mitrala zeharkatuz, odola ezkerreko bentrikulura pasatzen da.
8. Ezkerreko bentrikulua uzkurtzean, balbula sigmoideoa ireki eta odola aorta arteriara kanporatzen da, gorputz osora banatzeko.
9. Arteriak kapilar bihurtzen dira zeluletara iristean. Bertan, O₂ uzten dute eta CO₂ jasotzen dute.
10. Odola kapilarretatik zainetara itzultzen da, eta goiko eta beheko kaba-zainen bidez, bihotzaren eskuineko aurikulara iristen da berriro, zikloa berrabiaraziz.

Odolaren osagaiak: zelulak

Odol-zelulak bizkarrezur-muin gorriko zelula ametatik sortzen dira. Hiru mota nagusi daude:

• Globulu gorriak edo eritrozitoak: Zelula txikiak, ahur bikoak eta nukleogabeak dira. Elastikoak eta deformagarriak dira. Hemoglobinak ematen die kolore gorria, eta bere funtzioa O₂ biriketatik zeluletara garraiatzea da, baita zelulek sortutako CO₂ kanporatzea ere.
• Globulu zuriak edo leukozitoak: Handiagoak dira eta nukleoa dute. Infekzioetatik babesteko funtzioetan hartzen dute parte.
• Plaketak edo tronbozitoak: Megakariozitoetatik eratorritako zelula-zati nukleogabeak dira. Odolaren koagulazioan hartzen dute parte.

Bihotzaren funtzionamendua: bihotz-zikloa

Bihotzaren funtzionamendua aurikuletan eta bentrikuluetan gertatzen diren bi mugimendu koordinatuetan oinarritzen da: sistolea (uzkurtze-mugimendua) eta diastolea (erlaxatze-mugimendua).

Diastole aurikularra

Odola, gorputzeko ataletatik bueltan, bihotzean sartzen da. Eskuineko aurikulara kaba-zainetatik sartzen da; ezkerreko aurikulara, berriz, birika-zainetatik. Aurikulak dilatatu egiten dira, eta balbula mitrala eta trikuspidea itxita daude.

Sistole aurikularra

Aurikulak uzkurtu egiten dira. Balbula mitrala eta trikuspidea ireki egiten dira, eta odola bentrikuluetara igarotzen da.

Diastole bentrikularra

Bentrikuluak puztu egiten dira, aurikuletako odola jasotzean. Balbula sigmoideoek itxita jarraitzen dute, arterietako odola bentrikuluetara sar ez dadin.

Sistole bentrikularra

Bentrikuluak uzkurtu eta balbula sigmoideoak irekitzen dira. Aldi berean, balbula mitrala eta trikuspidea ixten dira, odola aurikuletara itzul ez dadin. Ezkerreko bentrikulutik odola aorta arteriara bultzatzen da, eta eskuineko bentrikulutik, birika-arteriara. Odola arterietan sartzen denean, balbula sigmoideoak ixten dira, odola bentrikuluetara itzul ez dadin.