Garraioen iraultza

3-GARRAIOEN IRAULTZA

industria ekoizpenak gora egin, ondorioz garraio berriak behar XIX.Mendean lurrun-
Ontzia eta trenbide sortu.

-nabigazioaren goren unea--
lehen garraioa-berrikuntzak nabigazioan izan.. +1807an,futon lurrun motorrez propultsaturiko itsasontzien lehen linea komertziala sustatu. Clipper-ek belaontzi handi eta seguruek, itsasoetan nagusiak izan +1830-1880 burdinezko krokoak jarri lurrun-ontzietan. Propultsatzeko helizeak erabili[hasi].Lurrun-ontziak oso seguruak eta bizkorrak[maizago erabili]. + ontzidiak espezializatzen hasi. 1870an hotz-ganberekin ornituriko itsasontzia heldu[lehenengoa] amerikara. Produktu gaikorrak oso urrutira garraiatu.

beste aurrerapen batzuk.. 1869an suezko kanala ireki, aurrerapen hauek itsas bidaien distantzia laburtu.

-trenbidearen aroa--XVIII.Mendearen amaieran errepideak hobet, lehorreko garraioa oraindik motela. Egoera hori aldatu zuten trenbideek. Industria-iraultzaren aurrerapen nagusietako bik sortu trenbidea… + lurrun makinak-} lokomotora propultsatzeko +burdina -} trena eta trenentzako errailak egiteko lehengaila. ..1814an stephenson ingelesak lehen lurrun-lokomotora egin. Ikatz-meategietan zamak lekuz mugitzeko. Lokomotora hari hobetu, 1825ean zama-trenbideko lehen linea inguratu inglaterran. 1830ean bidaiarientzako lehen trenbidea estreinatu, liverpool eta manchester artean. Teknologia-aurrerapenei eskeer, trenbidea gero eta garraio bizkorragoa, seguruagoa eta merkeagoa. Trenbideak zeharkaturiko lurraldeetan, industrializazioa bizkortu. Trenbideak ugaritu eta kontinente arteko lineak disenaitu.. Transliberario 1891-1905 eraikia.

-garraioen iraultzaren ondorioak--garraio berriek gero eta bizkorragoak, seguroagoak eta zama-ahalmen handiagokoak -oso eragin handia izan zuten ekonomian eta gizartean +merkataritzak hazkunde handia, bidaien iraupen eta garraio-kostuak murriztu. +munduko ekonomia espezializatu egin zen[manufakturen ekoizpenean espezializatu] koloinek, lehengaial saltzen zizkieten herrialde industrialei +garraio berriek egunerko bizitza ere aldatu.. Dieta hobetzeko aukera, elikagai galkorrak garraiatu ahal zituzten, beste herrialde eta kontinente batzuetara emigratzea erraztu.

4-BIGARREN INDUSTRIA IRAULTZA..INDUSTRIA HANDIAREN SORRERA

1870tik aurrera, eraldaketa batzuk munduko ekonomian.. Bigarren industria-iraultza. Beste industria-potentzia batzuk sortu, industria handia ere, eta ekoizpen-sistemak aldatu

-industria berriak ere industria-potentzia berriak-- 1870etik aurrera-} energia-iturri berriak probatu -}elektrizitatea eta petrolioa [ikatza ordeztu] XX.Mendean industria-jarduera guztietan erabili. Sektore siderurgikoak, elektrizitate-industriak eta klima-industriak nagusitu..

+sektore siderurgikoa-} bessermer labearen asmakuntzaren ondorioz, izugarrizko prozesua abiarazi, labe honek altzairu kopuru handiak merek ekoizteko aukera. Altzairua armagintzan eta ontzigintzan erabili, baita arkitekturan eta ingenieritzan. +elektrizitatea ekoizteko eta banatzeko, elektrizitate industria sortu. Makinak mugitzeko erabili industrian. Garraio eta komunikazio mota berriak. Argi elektrikoak aldaketa ‘ bizitza’ eguneroko. +klimako industrian, zenbait lehengai erabili produktu berriak sortzeko.. Botikak, dinamita… ºgarraioan aldaketak, bi garraiobide barri.. Automobilak[1885ena asmatu] eta hegazkina [1903 lehenengo hegaldia]. Eragina industria-potentzietan. Britainia handiko industria nekez egokitu berrikuntzarako, ondorioz nagusitasuna galdu zuen industrian. Industria modernoak bi herrialdetan garatu -}estatu batuak eta alemanian.