Frantziako Iraultza: gertaera nagusiak eta etapak (1789-1815)

Resumen

Testuak Frantziako Iraultzaren kausak, hasiera eta etapa nagusiak aurkezten ditu, 1789ko Estatu Orokorretatik Napoleonen Inperioraino. Iraultza Asanblea Konstituziogilea, Konbentzio Nazionala eta Direktorioa bezalako fase ezberdinetan banatzen da. Ikasleak prozesuaren eboluzioa eta Napoleonen agintaldiaren ezaugarriak ulertuko ditu.

Puntos clave

1789an Estatu Orokorrak Versaillesen bildu ziren eta Hirugarren Estatuak Asanblea Nazionala sortu zuen.
Bastillaren hartzea (1789ko uztailaren 14a) Iraultzaren hasiera sinbolikoa izan zen.
Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpenak askatasuna, berdintasuna eta jabetza aldarrikatu zituen.
1791ko Konstituzioak monarkia parlamentarioa ezarri zuen, sufragio zentsitarioarekin.
Konbentzio Nazionalak monarkia abolitu eta Errepublika aldarrikatu zuen (1792).
Jakobinoen agintaldian (Robespierre) 'Izualdia' gertatu zen eta gobernu Direktorioak ordeztu zuen 1795ean.
Napoleon Bonaparte 1799an estatu-kolpe baten bidez iritsi zen boterera eta 1804an enperadore izendatu zuten.

Ponte a prueba

Frantziako Iraultzak Antzinako Erregimenaren amaiera ekarri zuen eta Europan eragin sakona izan zuen. Hona hemen gertakari nagusiak:

1. Iraultzaren Hastapenak (1789)

Kausak: Gizartearen atsekabea, krisi ekonomikoa (prezioen igoera, estatuaren zorrak) eta Ilustrazioaren ideiak.
Estatu Orokorrak: 1789an bildu ziren Versaillesen. Hirugarren estatuak (herriak) botoa buruz buru eskatzen zuen, baina nobleziak eta kleroak estamentuka bozkatzea nahi zuten.
Asanblea Nazionala: Hirugarren estatuak bere burua Asanblea Nazional izendatu zuen eta Konstituzio bat egiteko zin egin zuen.

Asanblea Konstituziogilea

Bastillaren hartzea (uztailak 14): Iraultzaren hasiera sinbolikoa.
Nekazarien matxinadak: "Izua Handia" delakoa.
Dekretuak: Feudalismoaren amaiera eta Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpena (askatasuna, berdintasuna, jabetza).
1791ko Konstituzioa: Monarkia parlamentarioa, botere banaketa eta sufragio zentsitarioa ezarri zituen.

2. Iraultzaren Erradikalizazioa

Asanblea Legegilea (1791-1792): Oposizioa (noblezia, kleroa, erregea) eta gerra (Austria, Prusia).
Konbentzio Nazionala (1792-1795): Monarkia abolitu eta Errepublika aldarrikatu zen.
Girondinoak (1792-1793): Moderatuak. Luis XVI.a gillotinaz hil zuten. Europako potentziek Frantziaren aurka egin zuten (Lehen Koalizioa) eta matxinadak izan ziren (La Vendée).
Jakobinoak (1793-1794): Erradikalak (Robespierre). "Izualdia" ezarri zen, milaka pertsona gillotinatu zituzten. Neurri ekonomikoak (prezio maximoak) eta egutegi berria. Robespierre hil zuten.
Direktorioa (1795-1799): Gobernu moderatuagoa. Konstituzio berria (sufragio zentsitarioa, bi ganbera, bost kideko Direktorioa). Konspirazioak (Babeuf) eta errege-matxinadak (Napoleonen esku-hartzea).

3. Napoleonen Aroa

Kontsulatupea (1799-1804): Napoleonen estatu-kolpea (Brumario). Napoleon lehen kontsul eta gero biziarteko kontsul. Neurri berritzaileak (Kode Zibila, Bankuaren sorrera).
Inperio Napoleonikoa (1804-1815): Napoleon enperadore. Gerra eta hedapena Europan. Blokeo Kontinentala. Errusiako porrota eta Leipzigeko porrota.

Preguntas frecuentes

Zer izan zen Iraultzaren hasiera sinbolikoa?

Bastillaren hartzea izan zen, 1789ko uztailaren 14an, Iraultzaren hasiera sinbolikoa dena.

Zer ezarri zuen 1791ko Konstituzioak?

Monarkia parlamentarioa, botere banaketa eta sufragio zentsitarioa ezarri zituen.

Zer izan zen Izualdia?

Jakobinoen agintaldian (1793-1794) Robespierreren gobernupean ezarritako aldia, non milaka pertsona gillotinatu zituzten.