Zer izan zen autarkia Frankismoaren garaian?

Frankismoaren lehen urteetan sustatutako politika ekonomikoa izan zen, kanpo merkataritza kontrolatzen zuena, inportazioak mugatzen zituena eta industria nazionalizatzen zuena. Produktuen kontrola eta elikagai-eskasiak eragin zituen.

Zer izan zen garapenismoa?

1950eko hamarkadan hasi zen ekonomia liberalizatzeko garaia, teknokratek zuzendua. Garapen Plangintza Planekin (1964-1975) nekazaritza birmoldatu eta zerbitzu-sektorea handitu zen, Espainiaren biztanle-errenta eta bizi-maila hobetuz.

Frankismoaren ekonomia eta oposizioa: autarkiatik garapenismora

Resumen

Dokumentuak Frankismoaren ekonomiaren bilakaera azaltzen du, autarkiaren garaitik (1939-1950eko hamarkada) garapenismora (1950-1975). Gero, erregimenaren aurkako oposizioa azaltzen du, totalitarismo garaian eta garapenismo garaian, alderdi eta mugimendu nagusiekin.

Puntos clave

Autarkiak kanpo merkataritza kontrolatu, inportazioak mugatu eta industria nazionalizatu zituen, eta gosea, ilarak eta estraperloa ekarri zituen.
1950eko hamarkadan teknokratek ekonomia liberalizatu zuten: interes-tasak igo, inflazioa murriztu eta barne zein kanpo ekonomia liberalizatu.
Garapen Plangintza Planek (1964-1975) nekazaritza birmoldatu, zerbitzu-sektorea handitu eta turismoa eta atzerriko inbertsioak sustatu zituzten.
1945ean Juan de Borbonek Lausanoko Manifestua aldarrikatu zuen monarkia eskatzeko.
1959an ETA agertu zen eta 1963an borroka armatua hasi zuen.
PSOE-k Suresnesko Biltzarrean (1974) jarduera berritu eta Felipe González zuzendari aukeratu zuen.

Ponte a prueba

Frankismoaren Ekonomia eta Oposizioa

Ekonomia: Autarkiatik Garapenismora

Autarkia (1939-1950eko hamarkada)

Frankismoaren lehen urteetan autarkia sustatu zen. Autarkiaren aldeko politika bultzatuz, kanpo merkataritza kontrolatu zen, inportazioak mugatu eta industria nazionalizatu zen. Produktuen kontrola eta elikagai-eskasiak izan ziren. Horrek gosea eta ilarak eragin zituen, eta estraperloa sortu zen, prezioak espekulazioaren arabera aldatuz.

Garapenismoa (1950eko hamarkada - 1975)

1950eko hamarkadan, Frankismoak ekonomia liberalizatzeko planak jarri zituen martxan. Teknokratek ekonomia zuzentzeko planak abian jarri zituzten: interes-tasak igo, inflazioa murriztu eta barne-ekonomia zein kanpo-ekonomia liberalizatu ziren. Garapen Plangintza Planak (1964-1975) bultzatu zituzten; nekazaritza birmoldatu eta zerbitzu-sektorea handitu ziren, turismoa eta atzerriko inbertsioak sustatuz. Horrek Espainiako ekonomian aurrerapen handiak ekarri zituen: biztanle-errenta handitu eta bizi-maila hobetu ziren.

Horrela, Espainiako ekonomiaren bilakaera Frankismoaren garaian argi ikusten da, lehenik autarkiaren eta gero garapenismoaren eremuan.

Erregimenaren Kontrako Oposizioak

Oposizioa Totalitarismo Garaian (1939-1959)

Errepublikako erakunde politikoek eta Kataluniako zein Euskadiko gobernuek erbestean jarraitu zuten. Barne gatazkak izan zituzten, Espainiako errealitatetik urrundu ziren, aurkako alderdiak desegituratuak zeuden eta klandestinitatean lan egin zuten polizia saihesteko.

Oposizioaren bilakaera

1944tik 1947ra, aliatuen garaipenak erregimen frankistaren erorketaren aldeko baldintzak sortu zituen.
Monarkikoak: 1945ean, Juan de Borbonek Lausanoko Manifestua aldarrikatu zuen monarkia eskatzeko.
Komunistak eta anarkistak: Altxamendu armatuaren aldekoak ziren; Val d’Aran inbaditu zuten.
Makiak agertu ziren.

1950eko hamarkadako aldaketak

1950eko hamarkadan, hiru aldaketa nagusi gertatu ziren:
Oposizioak indarkeriari uko egin zion.
Herri protestaren mugimendua berriro piztu zen Madrilen, Bizkaian eta Asturiasen.
Ikasle matxinadak Madril eta Bartzelonako unibertsitateetan hasi ziren.

Oposizioa Garapenismo Garaian (1959-1975)

1960ko hamarkadan, antifrankismoa berrantolatu zen. Gerra bizi ez zuen belaunaldi berriak frankismoa anakronismo bat bezala ikusten zuen. Lan gatazken kopurua handitu zen industria-gune ez-tradizionaletan. Asturiasen, Langile Komisioak sindikatua sortu zen. Eliza Katolikoa diktaduraren aurka agertu zen.

Oposizio esanguratsuenak

Alderdi Komunistak: Klandestinitatean lan egiten zuen; Santiago Carrillok adiskidetze politikoa abian jarri zuen.
PSOE: Suresnesko Biltzarrean (1974) jarduera berritu eta Felipe González zuzendari aukeratu zuten.
1968tik aurrera, ezker muturrean hainbat alderdi sortu ziren, hala nola Liga Komunista Iraultzailea.
Oposizio monarkikoa: Demokrazia Kristaua, Gil Roblesek zuzenduta.
Alderdi Nazionalistak: Indarberritu ziren.
1959an ETA agertu zen eta 1963an borroka armatua hasi zuen.

Oposizioa indartu zen eta frankismoa higatu zen, baina ez ziren gai hura amaitzeko.