Frankismo Berantiarra: Oposizioa eta Hazkunde Ekonomikoa

Frankismoaren Oposizioa eta Gizarte Mugimenduak

Nazioarteko onarpenarekin batera Espainia NBEn sartu zen, eta erregimenak barne-egonkortasuna lortu zuen. Hala ere, erregimenarekiko gatazkak ugariak izan ziren: langileen grebak, unibertsitateko asaldura, nazionalismoen birsorkuntza eta erbesteratuen ekintzak. Horri erantzuteko, erregimenak legeria zapaltzailea ezarri eta polizia-kopurua handitu zuen.

Langileen mugimendua

1951tik, langile-mugimenduak aldarrikapen-estrategia garatu zuen. 1956tik aurrera, egoera ekonomikoak itota, grebak ugaritu ziren. Erregimenaren erantzuna bikoitza izan zen: alde batetik, zapalkuntza handitzea eta, bestetik, soldatekiko malgutasuna areagotzea.

Alderdi Komunista

Alderdi Komunista barne-oposizioko indar nagusia izan zen urte hauetan, eta eragin handia izan zuen sindikatuetan, CCOO sindikatuaren bidez.

Unibertsitateko mugimendua

1956an lehenengo unibertsitate-krisi handia gertatu zen. Horrek tirabirak sortu zituen irekieraren aldekoen eta Falangearen artean. Unibertsitateko ikasleak politika frankistaren aurkaritzaren beso aktiboa izan ziren.

Nazionalismoak

60ko hamarkadatik aurrera, Kataluniako eta Euskal Herriko nazionalismoek indarra hartu zuten. Euskal kleroaren zati bat erregimenaren kontra azaldu zen. Era berean, Euzko Alderdi Jeltzaleko gazte-talde batetik banandutako gazte batzuek ETA sortu zuten, Francoren diktadurak ezarritako nortasun-galeraren aurka erreakzionatzeko. Taldeak ideologia marxista zuen.

Garapeneko Espainia (1960-1969)

Hazkunde ekonomikoa: "desarrollismoa"

Espainiak Egonkortze Plana gaindituta, herrialde azpigaratu izatetik munduko hamargarren industria-potentzia izatera igaro zen. Horri esker, produktu nazionala hazi eta enplegua hobetu zen. "Desarrollismoaren" garaia izan zen, eta zergen bidez babestu zen barne-merkatua. Gobernuko ministro teknokratek lau urteko hiru Garapen Plan burutu zituzten. Politika ekonomiko horien helburua kapitalak erakartzea zen, sektore eta leku jakinetara finantzaketa publikoaren bidez lagunduta.

Garapen ekonomikoaren finantzaketa

Inbertsioak eta inportazioak turismoari eta milioi bat langile emigratuk bidalitako dibisei esker finantzatzen ziren.

Sektore nagusiak

Erakunde eta enpresa pribatuen bitartez, industria-produkzioak hazkunde handia izan zuen. Oinarrizko industria asko hazi zen (industria kimikoa, mekanikoa, etab.). Baina garapen-sektorerik handiena automobilgintza izan zen, espainiarrak modu masiboan hasi baitziren autoa erabiltzen. Industrializazioa sustatzeko, ekipo-ondasunen eta teknologiaren inportazio handia egin behar izan zen. Bankak eta industria-talde handiek estatuaren laguntza itzela jaso zuten.

Aldaketak gizartean eta kulturan

Garapen ekonomikoak desoreka handiak eragin zituen gizartean:

• Lurralde-desorekak: Bizi-maila handiena zuten probintziak bazeuden ere, gobernuaren planifikazioaren ondorioz industrialdeak sortu ziren bitartean, Andaluzian eta Extremaduran atzerapenak zeuden.
• Nekazari-exodoa: Espainiako biztanle askok beren herriak utzi eta Europara edo Espainiako eskualde aberatsetara joan ziren. Horrela, hirien eta herrien arteko desoreka nabarmena zen.
• Hirigintza-arazoak: Kontrolik gabeko hirigintza espekulatzailea hazi zen, eta horrek txabolismoa eta ingurumen-arazo larriak sortu zituen.