Filosofia Politikoa: Kontratualismoa eta Estatuaren Teoriak

Otras materias6,81 KB

Kontratualismoa: Hobbes, Locke eta Rousseau

EzaugarriaHobbesLockeRousseau
Naturazko egoera
  • Indartsuenaren legea da nagusi.
  • Gerra, denak denen aurka.
  • “Gizakia otsoa da gizakiarentzat”.
  • Ez da eskubiderik aitortzen, ez errespetatzen.
  • Gizakiak baditu berezko eskubideak: bizia, askatasuna eta jabetza pribatua.
  • Baina ez dago horiek betearazteko mekanismorik.
  • Gizabanakoak libreak, berdinak eta onak.
  • Gizakiak gizatxartu egiten dira.
  • Nekeza da beharrak asetzea.
Gizarte-hitzarmena
  • Ordena eta bakea bermatzeko, gizabanakoek beren eskubide guztiak pertsona bati eman: subiranoari.
  • Erabakia baldintzagabea eta ezeztaezina da.
  • Eskubide horiek bermatzeko, gizabanakoek beren eskubide guztiak pertsona-talde bati eman: gobernariei.
  • Erabakia behin-behinekoa eta ezeztaezina da.
  • Beharrak asetzeko, gizabanakoak elkartu egiten dira, eta nahi orokorraren zerbitzura jartzen dute beren nahia.
EmaitzaEstatu autoritarioaOrdezkaritzako demokraziaZuzeneko demokrazia

Botere banaketa klasikoa

BOTERE BANAKETA
LEGEGILEABETEARAZLEAJUDIZIALA
  • Legeak egiten ditu.
  • Botere betearazlea kontrolatzen du.
  • Legeak aplikatzen ditu.
  • Estatuaren administrazioa eta defentsa zuzentzen ditu.
  • Legeak aplikatzen ditu.
  • Betetzen ez dituztenak zigortzen ditu.
  • Onartutako legeak konstituzionalak diren zaintzen du.
ParlamentuaGobernuaAuzitegiak

Montesquieu eta botereen oreka

  • Botere-banaketa: MONTESQUIEU
    • Pentsalari frantsesak hiru botere-mota bereizi zituen: legegilea, betearazlea eta judiziala.
    • Botere hauek instituzio banaren ardurapean egon behar dute, botere autoritarioa ekiditeko: botereak bereiztuta daudenez, bakoitzak beste biei kontrapisu egiten die eta pertsona bakar batek botere absolutua izatea eragozten du.

Max Weber: Legitimazio moduak

Max Weber pentsalariak boterea legitimatzeko hiru modu bereizi zituen:

LEGITIMAZIO TRADIZIONALALEGITIMAZIO KARISMATIKOALEGITIMAZIO ARRAZIONAL-LEGALA
  • Tradiziora joz legitimatzen da boterea.
  • Familia, dinastia edo klase jakin batzuk egon dira beti boterean; beraz, geroan ere halaxe gertatzea dirudi normalena.
  • Karismara joz legitimatzen da boterea.
  • Pertsona batzuek dohain berezia dute besteengan mirespena eta errespetua sortzeko.
  • Gai dira herritarrak erakarri eta mugitzeko.
  • Legera joz legitimatzen da boterea.
  • Legeak ematen du autoritatea, legea herritarren borondatetik sortua delako, hau da, demokratikoki ezarri delako.
  • Estatuak botere legitimatua du herritarrek arrazionalki onartutako akordio baten emaitza delako.

Demokrazia: Atenas vs. Gaur egungoa

ATENASEKO DEMOKRAZIAORAINGO DEMOKRAZIA

Zuzeneko demokrazia: herritarrek zuzenean hartzen zuten parte legeak onartzeko prozesuan, bitartekaririk eta ordezkaririk gabe.

Errolda-sufragioa: botoa emateko eskubidea biztanleen laurdenek soilik zuten; kanpoan geratzen ziren metekoak, emakumeak eta esklaboak.

Ordezkaritzako demokrazia: legeak ez dira zuzenean bozkatzen; herritarrek alderdi politikoei bozkatzen diete. Alderdiek osatzen dituzte gobernuak eta haiek egiten dituzte legeak.

Sufragio unibertsala: pertsona heldu guztiek dute botoa emateko eskubidea.

John Lockeren botere-banaketa proposamena

BOTERE LEGEGILEABOTERE BETEARAZLEABOTERE FEDERATIBOA
  • Legeak egiteaz arduratzen da.
  • Botere garrantzitsuena da, herritarrek boto bidez hautatzen baitute.
Helburuak:
  • Guztien ongia bilatu.
  • Komunitateko kide guztien askatasuna eta jabetza zaintzea.
  • Legeak denontzat berdinak izatea.
  • Botere legegileak egindako legeak betearazteaz arduratzen da.
  • Gobernuak du botere hau, baina gobernuak zein herritarrek bete behar dituzte legeak.
  • Prerrogatiba-eskubidea du: legeren bat legitimoki urratzea (ohiz kanpoko egoeretan eta herriaren onerako denean bakarrik).
  • Beste herrialdeekiko harremanez, merkataritzaz eta estatuaren segurtasunaz arduratzen da.
  • Zer itun edo hitzarmen egin ditzakeen beste estatuekin begiratzen du.

Gizarte distopikoak literaturan

  1. Bai mundu berria: Huxley
    • Gizarte zoriontsu bat (tristurarik EZ).
    • Zorion gorena bermatu nahi da, hura baita estatuaren egonkortasuna ziurtatzeko modu onena.
    • Jendea eginbeharrak eginez zoriontsu bada, estatuari men egiten dio.
    • Ingeniaritza genetikoa erabiliz, jendea jaio aurretik manipulatzen da.
    • Zorion hura engainagarria da: gizakiari askatasuna eta autonomia deuseztatuz lortu da.
  2. 1984: Orwell
    • Estatuaren nagusitasuna gizarteko kideen gainetik.
    • Herritarrak kontrolatzeko teknika sofistikatuen bidez lortzen da boterea.
    • Pentsamenduaren polizia: desadostasun politiko oro ezabatu egiten du.
    • Propaganda masiboa: “Anaia nagusia begira daukazu”.
    • Zaintza telebista bidez gauzatzen da, pentsamendua manipulatzeko.
  3. Fahrenheit 451: Bradbury
    • Suhiltzaileen eginkizuna liburuak erretzea da.
    • Liburuak arriskutsuak dira: irakurtzean jendea pentsatzen hasten da eta zoriontsu izateari uzten dio.
    • Gobernuak ezjakintasuna behar du agintarien jokabidea zalantzan jarri ez dezaten.
    • Liburuak erre = Jakintasuna erre (zentsura).

Descargar

PDF Word HTML