Falazia logiko ohikoenak: jatorriaren falazia, agintearen falazia, tu quoque, dilema faltsua eta zirkulu bizioa

Resumen

Dokumentu honek argudioak ahultzen dituzten falazia logiko ohikoenak azaltzen ditu: jatorriaren falazia, agintearekiko falazia (ad verecundiam), tu quoque, zuria eta beltza edo dilema faltsua, eta sorgin-gurpila edo zirkulu bizioa. Falazia bakoitzaren definizioa eta adibide-azalpena ematen ditu, ikasleek argudioak modu kritikoan aztertzen ikas dezaten.

Puntos clave

Jatorriaren falazia ad hominem falaziaren azpimota da: argudioa baloratu beharrean, hizlariaren jatorria erasotzen da.
Ad verecundiam falazia gertatzen da ebidentziarik aztertu gabe, autoritate batek esan duelako ondorio bat egiazkotzat onartzen denean.
Tu quoque falazia hizlariaren inkoherentzia azpimarratzean datza, argudioaren edukia aztertu gabe.
Zuria eta beltza falazia (dilema faltsua) gertatzen da bi aukera baztertzaile soilik planteatzen direnean, egiaz beste alternatiba batzuk dauden arren.
Sorgin-gurpila (zirkulu bizioa) gertatzen da ondorioa premisetan jada agertzen denean, informazio berririk ekarri gabe.

Ponte a prueba

Jatorriaren falazia

Jatorriaren falazia (falazia naturalista ere deitua) ad hominem falaziaren azpimota bat da. Kasu honetan, ez da argudioa erasotzen; aitzitik, hizlariaren jatorria erasotzen da. Bere argudioak eta premisak baloratu beharrean, ideia baten baliotasuna edo faltsutasuna jatorriaren arabera epaitzean datza. Ideia bat balioztatuko edo ukatuko dugu, ez edukiagatik, baizik eta nork esaten duenagatik edo bere jatorriagatik. Esan dezakegu jatorriagatiko diskriminazio bat egiten ari dela.

Falazia bat da, fokua ez dugulako argudioan jartzen, pertsonan baizik.

Ad Verecundiam (Agintearen falazia)

Ad verecundiam edo agintearekiko falazia deitua. Ondorio bat egiazkotzat onartzea da, soilik autoritate batek eusten diolako, ebidentziak edo arrazoiak aztertu gabe. Arrazoizkoa izan daiteke, baina falazia sortzen da soilik autoritate batek esan duelako onartzen denean, inolako atzerako begiradarik edo azterketarik gabe.

Tu Quoque: "Zu ere bai"

Tu quoque ("zu ere bai" edo gaztelaniazko "tú más") ad hominem falaziaren azpimota bat da. Ez dugu argudioa bera erasotzen; pertsona erasotzen dugu, bere inkoherentzia azpimarratuz. Falazia gertatzen da inkoherentzia hori markatzeagatik, baieztapena egiten duen pertsonak baieztapen horren aurka jokatzen duelako.

Zuria eta beltza (Dilema faltsua)

Sinplifikazio bat egiten dugunean gertatzen da zuria eta beltzaren falazia. Egoera baten aurrean bi aukera baztertzaile soilik planteatzen ditugunean (A eta B aukerak), baina egiaz alternatiba gehiago daudenean. Aukeren eremua nolabait murriztu egiten dugu eta "hau ala hori" planteatzen dugu, haien artean baztertzaileak direla esanez. Baina egoera horretan beste hainbat aukera daude; zuria ala beltza esaten da, baina egiaz gris mota edo kolore mota asko daude. Horrela sortzen da falazia, sinplifikatzerakoan.

Sorgin-gurpila (Zirkulu bizioa)

Ondorioak eta premisak gauza bera esaten digutenean gertatzen da sorgin-gurpila. Ez dago informazio berririk. Premisa baten ondorioa premisetan agertzen zen dagoeneko; horregatik da gurpil bat, ez duelako ezer berririk ekarri.

Preguntas frecuentes

Zer da jatorriaren falazia?

Jatorriaren falazia ad hominem falaziaren azpimota bat da, eta argudioa baloratu beharrean hizlariaren jatorria erasotzen den kasuan gertatzen da. Falazia da fokua argudioan jarri beharrean pertsonan jartzen delako.

Zein da ad verecundiam falaziaren ezaugarria?

Ad verecundiam falazia ondorio bat egiazkotzat onartzea da soilik autoritate batek esan duelako, ebidentziak edo arrazoiak aztertu gabe. Arrazoizkoa izan daiteke, baina falazia bihurtzen da ez bada azterketarik egiten.

Zer da tu quoque falazia?

Tu quoque, "zu ere bai" esanahiduna, falazia da hizlariaren inkoherentzia markatzen denean baieztapena baztertzeko. Pertsona erasotzen da, ez argudioa.

Zer da zuria eta beltza falazia?

Zuria eta beltza falazia egoera sinplifikatzen denean gertatzen da, bi aukera baztertzaile soilik planteatuz, benetan alternatiba gehiago dauden arren.