Euskal Literatura Garaikidea: Atxaga, Urretabizkaia eta Saizarbitoria

Bernardo Atxagaren Obabakoak: Testuartekotasuna eta Egitura

Bernardo Atxagaren (Asteasu, 1951) Obabakoak euskal literaturaren finkatze-obra nagusia da. Testu hau ez da ohiko narrazio itxi bat; aitzitik, testuartekotasun maila handiko idazlana da, erreferentzia literarioz josia (ahozko tradizioa, euskal klasikoak eta XIX. mendeko ipuingintza).

Obabakoak: Gaia eta Egitura

• Egitura: Bi atal nagusi ditu. Lehenengoan, narrazio testuinguru emaileak eta ipuin askeak tartekatzen dira. Bigarrenean, "Azken hitzaren bila", narratzaileak beste pertsonaia batzuen ipuinak transkribatzen ditu.
• Gaia: Pertsonaia marjinalak, fantastikoak eta errealitatearen zein irrealtasunaren arteko mugak aztertzen ditu.

Espazioa, Denbora eta Narratzaileak

Obaba da topos narratibo nagusia, jatorri mitiko eta emozionala duena. Denborari dagokionez, iraganak pisu handia du, eta narratzaileak maila narratiboak tartekatzen ditu etengabe.

Arantxa Urretabizkaiaren Zergatik panpox

1979an argitaratua, eleberri honek euskal literaturaren eraberritzean mugarri bat ezarri zuen. Emakumeen ahotsa eta esperientziak lehen aldiz euren perspektibatik kontatzen dira, moral erlijioso eta tradizioaren eredu zurrunetatik aske.

Ezaugarri Narratiboak

Idazleak barne-bakarrizketaren teknika erabiltzen du, estilo liriko eta egunerokoarekin nahastuta. Protagonista anonimoa da, eta horrek unibertsaltasuna ematen dio bere egoerari: abandonuaren mina eta egunerokotasunaren estresa.

Ramon Saizarbitoriaren 100 metro

1976an argitaratua, frankismoaren zentsura gainditu behar izan zuen obra da. Euskal gatazka eta errepresioa modu esperimentalean lantzen ditu, hiria (Donostia) agertoki nagusi hartuta.

Pertsonaiak eta Narratiba

• Protagonista: Iheslari bat, pertsonaia konplexu eta borobila.
• Mixele: Lotura funtzionala pertsonaien artean.
• Narratzailea: Planoaren arabera aldatzen da; batzuetan orojakilea da, besteetan antzerki-formatua erabiltzen du.

Obra honek euskal literaturaren modernizazioa eta hiriko eleberriaren sorrera bultzatu zituen, Europako korronte literarioekin bat eginez.