Espaniako Erliebea
Geología4,64 KB
Espania europako tamainia erdiko estatua da. Ipar hemisferioko inguru epean dago. Penintsulako lurraldeak, balear uharteak, kanariak uharteak, ceuta eta melilla. Erliebea lurrazalak dituen formen multzoa da.
Penintsularen Erliebea
Itxura trinkoa du, penintsula oso zabala
Bataz besteko altuera handia 660m
Erliebe menditsua modu periferikoan dago Mesetaren inguruan.
Unitate Morfoestrukturala: Erliebeak dituen formak eta barruko antolaketa dira. Egitura lurraren barruko mugimendu teknikoen emaitza da. Erliebearen forma moldaketaren eragileek (ura, izotza, haizea eta izaki bizidunak)
Unitate morfoestrukturalak mota desberdinekoak izan daitezke:
Zokaloak: Aro primarion eratutako ordokiak dira.
Mendigune zaharrak: Aro tertziarioan sortutako mendiak
Tolestura mendikateak: Aro tertziarioko alpetsr orogenesiaren bidez sortutako goraguneak dira.
Arro sedimentarioak: Aro tertziarioan sortutako ingurune hondoratuak dira, buztinez eta jareharriz naguziki eratuak. Erliebe horizontalak dira
1- Goi Lautada
Aro primarioan sortu zen. Aro tertziarioan, goi lautadan zari handi bat deformatu eta suntzitu zen hiru unitate bereziz.
a)Zokalo paleozilokoak iberiar penintsularen mendebaldean dago. Zokaloa estaltzen duten material tertziarioak suntsitu ditu eta material silizio primarioak agerian utzi ditu.
b)Mendigune zaharrak Goi lautadaren barruko mendikerroak dira. Goi lautada erditik zatitzen du. Somosierrak adibidez
Goi lautadaren barruko arro sedimentarioak ipar eta hego goi-lautadak dira. Paramoak, landazabalk eta aldapak.
2.-Goi-lautadaren Inguruko Mendiak
a)Galiziako eta Leoneko mendigunea:Cabrera adb.
b)Kantabriar mendikatea, bi sektoretan banatua:
-Mendigune zaharra,kareharriz osatua.Picos de Europa
-Tolestura mendikatea.Segundera eta Cabrera
c)Iberiar mendikatea, bi sektoretan banatua:
-Mocayo adb.
-Barruko adarra, kanpokoa, eta bien arteko fosak
d)Sierra Morena: Madrona adb.
3.-Goi-lautadaren Kanpoko Sakonuneak
a)Eboren sakonuena:Pirineoen paraleloa da. Kareharriz eta gatzak dira dauden materialak.
b)Guadalquivirren sakonunea:Mendikate Betikoren paraleloa. Materialak kareharria eta buztina dira.
4.-Goi-lautadaren Kanpoko Mendikateak
a)Pirinioak:egitura konplexua dute.
-ardatza mendigune zaharra da
-Pirinioaurreak tolestura mendikateak dira.Barruko mendilerroak reta kanpoko mendilerroak daude.
-Erdiko sakonuneak barruko eta kanpoko mendilerroak bereizten ditu
b)Euskal Mendiak:Pirinioaurrko luzapena.
c)Kataluniako Kostaldeko Mendikatea:Pirinioen ekialdeko aldearen aldaketa. Kareharrizko lurrak osatzen dute.Bi lerrokatzetn dago zatitua:kostaren paraleloa, barrualdeean, eta bien artean sakonune bat.
d)Mendikat Betikoak:-Mendikate Penibetikoa tolestura mendikatea da. Kosta inguratzen du.Veleta adb.-Mendikate Subbetikoa tolestura mendikatea da.Barruaaldean dago.-Sakonune Intrabetikoa sakonunea da.
5.-Kanariar Uharteetako Erliebea
Sumendi-jatorrikoak dira, tertziarioan sortuak. Itsasoan faila bat sortu zenean. Laba ugari atera zen eta horregatik irlak eta sumendiak sortu ziren. Erliebe mota nagusiak:-Kono bolkanikoak tontorrean irekitako goragune konikoak.-Galdarak krater zirkularrak.-Malpaisak lur malkartsuak.